|
|
|
Ücretsiz Ödev Ara
|
Ders Ödev Kitap Özetleri Ara
| |
|
|
|
|
Uzaya gönderilen astronotlar boşlukta yüzen bir küreye benzeyen Dünya'mızın ne kadar güzel göründüğünü anlata anlata bitiremiyorlar. Uzaktan bakıldığı zaman "mavi gezegen"imizin görünümünü üstündeki büyük su kütlelerinin, yani okyanusların belirlediği anlaşılıyor. Kıtalar çoğunlukla bulutların arkasında kalıyor. Yeryüzünü saran atmosfer de zar gibi ince bir kılıfı andırıyor. Onun en alt katmanlarında ise çok çeşitli biçimleri ve benzersizliğiyle yaşam yer alıyor.
|
|
Dünya, Güneş çevresinde, hemen hemen daire biçiminde bir yörünge çizerek 365,25 günde dolanır. Onun bu yörünge üstünde kalmasını sağlayan Güneş’in çekim gücüdür. Bu iki uzay cismi arasındaki ortalama uzaklık 149,6 milyon km’dir. Dünya en yakın noktasında Güneş’ten 147 milyon km, en uzak noktasında ise 157 milyon km uzakta döner. Dünya kendi ekseni çevresindeki dönüşünü 24 saatte tamamlar. Ekseni ile yörünge düzlemi arasında 23,5 derecelik bir açı olduğu için, Dünya’nın Güneş çevresindeki dolanımı sırasında, yeryüzündeki herhangi bir noktanın Güneş’e göre konumu değişir. Bu da, Güneş ışınlarının farklı zamanlarda yeryüzüne farklı biçimde düşmesine neden olur. Eğer Kuzey Kutbu Güneş’e bakıyorsa Güneş Kuzey Yarıküre’ye daha dik ışınlar yollar, o zaman orada yaz olur. Buna karşılık kışın Kuzey Kutbu öteki yöne baktığı için Güneş ışınları Kuzey Yarıküre’ye dik gelmez; bu ışınlar daha geniş bir alana yayıldığı için de yeryüzünü daha az ısıtır. Güney Kutbu, Kuzey Kutbu’nun tam karşısında olduğundan, Güney Yarıküre’de Kuzey Yarıküre’deki durumun tam tersi yaşanır.
|
|
Güneş ışınları eğer dünyaya dik vuursa 1 m2’lik bir alanı 1.360 Watt’lık bir güçle ısıtır. Yüzeyindeki 6.000 dereceye varan sıcaklığı yaratan akıl almaz enerji Güneş’in içinde üretilir. Güneş, çapı 1.4 milyon km olan çok büyük bir gaz küresine benzer. Çoğunlukla da evrende en sık rastlanan ve en hafif iki element olan hidrojen ve helyumdan oluşur. Merkezinde ise 12 milyon dereceye kadar yükselen bir sıcaklık vardır ve buradaki basınç, yeryüzündeki hava basıncından 100 milyar kat daha çoktur. Bu koşullar hidrojenin helyuma dönüşmesine, bu da çok büyük miktarda enerjinin açığa çıkmasına yol açar. Böylece Güneş bizim sistemimizde kendi kendine ışık veren tek uzay cismidir. Gezegenler, Ay ve Dünya yalnız kendi üstlerine vuran Güneş ışıklarını yansıtırlar.
|
|
Dünya'nın içi akıl almaz ölçüde sıcak bir fırına benzer. Ama genellikle taştan oluşur, çekirdeğinin çok küçük bir bölümü tümüyle sıvıdır. Yerküreyi bir uçtan ötekine geçen deprem dalgaları bize onun fiziksel özellikleri ile çeşitli katmanlarının yoğunluğu ve kalınlığı konusunda bilgi verir. Biz yalnız yüzeye çok yakın kayaçları tanırız. En derine inen sondajlar bile kabuğun ancak yarısına kadar ulaşabilmiştir.
|
|
Katı yerkürenin çapı ortalama 6.371 km’dir. Yaklaşık 2.900 km derinde bir sınır bölgesi, bir süreksizlik bulunur. Bunu deprem dalgalarının yalnızca bir bölümünün geri yansımasından anlıyoruz. Burası katıdan sıvıya geçiş bölgesidir. Daha iç bölgelerin, yani çekirdeğin, yaklaşık 10 g/cm3 gibi çok yüksek bir yoğunluğu vardır. Ancak demir içeren göktaşları buradaki sıcaklık ve basınç koşulları altında oluşana benzer bir yoğunluğa ulaşabilir. Bu nedenle bugün, çekirdeğin daha çok demir ve nikelden oluştuğu varsayılıyor. Daha az benimsenen bir düşünce ise çekirdeğin de kabukta bulunan elementlerle aynı karışımda, yalnız daha yoğun olduğudur. Daha içte, yaklaşık 5.150 m derinde yeni bir sınır bölgesi daha vardır, bu da oradan sonraki bölümün fiziksel özelliklerinin daha farklı olduğunu gösterir. Büyük bir olasılıkla burası katıdır. 3.500 km’lik bir çapı olan çekirdeğin 175 milyar km3’lük bir hacmi vardır, yani yerkürenin yaklaşık yüzde 16’sını oluşturur. Buna karşılık ağırlığı, toplam ağırlığın yüzde 32’si kadardır. Yüzeyindeki elektrik akımlarının da, Dünya’nın magnetif alanının oluşmasına yol açtığı düşünülmektedir.
|
|
2 – 60 km arasındaki derinliklerde mantoya ulaşılır. Burası Mohorovicic süreksizliği adı verilen sınır bölgesiyle üstündeki kabuk katmanından ayrılır. Bu alandaki maddelerin yoğunluğu birden bire 2,9 gr/cm3’ten 3,3 gr/cm3’e çıkar. 700 km kadar derine inildiğinde ise yoğunluk 3,3 gr/cm3’ten 4,5 gr/cm3’e yükselir. 2.000 km derinlikte bu değer 5,7 gr/cm3 olur. Bu bölge yaklaşık 900 milyar km3’lük hacmiyle yerkürenin toplam hacminin yüzde 83’ünü oluşturur. Mantoda bulunan kayaçların daha az silisyum oksit içerdiği, buna karşılık daha ağır olan metal oksitlere, özellikle de magnezyim (% 37) ve demire (% 12) sahip olduğu bilinir; bu da onun renginin daha koyu olmasına yol açar. Kayaç yapılı meteorların kimyasal bileşimi bu mantonun yapısıyla uyuşur. Deprem dalgalarının yayılış biçimine bakılırsa burası sıvı değil katı, daha doğrusu plastik bir durumdadır. Sıcaklık kabuktaki kadar çok artmaz, en çok 2.500 dereceye çıkar. Kayaçların sıvıya dönüşmelerini engelleyen etken, üstlerindeki yüksek basınçtır. Yalnız tektonik tedirginlikler sonucu yerel sıvılaşmalar olabilir. Kabukta ortaya çıkan bütün hareketlerin nedeni mantonun astenosfer adı verilen üst katmanlarından kaynaklanır. Katmanlar arasındaki ısı farklarından dolayı plastik haldeki kayaçlar da durumları elverdiğince hareket ederler. Deprem bölgelerinin gösterdiğine göre 600 km derinliklerde kırılmalar olabilmektedir.
|
| Gözlem | Neden | Sonuç | | Karadeniz Bölgesi orman bakımından zengindir. | Bol ve düzenli yağış alır, nemlilik yıl boyunca yüksektir, sıcaklık koşulları ormanın yetişmesine uygundur. Kısacası bölgenin iklim koşulları ormanın gelişmesine uygundur. | Yağışın bol ve düzenli, sıcaklık koşullarının elverişli olduğu bölgeler ormanların gelişmesi için son derece uygundur. Dolayısıyla bir bölgedeki doğal bitki örtüsü o bölgenin iklim özellikleri hakkında bilgi verir. | | Türkiye'de nüfusun önemli bir kısmı kıyı ve kıyılara yakın yörelerde yerleşmiştir. | Kıyı kesimleri gerek iklim koşulları gerekse su kaynakları, deniz ulaşımı, balıkçılık turizm ve tarım faaliyetleri gibi ekonomik etkinlikler bakımından elverişli koşullara sahiptir. | Doğal ve beşeri koşulların yerleşmeye uygun olduğu bölgelerde nüfus yoğunluğu fazladır. | | Orta kuşak ülkelerinde insanlar yıl içinde sık giysi değiştirir. | Orta kuşak ülkelerinde dört mevsim belirgin olarak yaşandığından sıcaklık mevsime göre değişir ve insanlar da mevsime göre giysi değiştirir. | İnsanların giyim kuşam şekli iklim koşullarına göre farklılık gösterir. | | Türkiye'de ki kağıt fabrikalarının çoğu kıyılara yakın yerlerde kurulmuştur. | Kıyılara yakın yerlerde yağış ve sıcaklık koşulları uygun olduğundan ormanlar geniş yer kaplar. Ve ormanlar kağıt endüstrisinin önemli hammaddesidir. | Fabrikaların kuruluş yerinin belirlenmesinde üretimde kullanılacak hammaddenin kolay ve ucuza temin edilebilmesi önemlidir ve sanayi tesisinin kuruluş yeri üzerinde belirleyicidir. | | Bir dağ yamacında yükseklere çıkıldıkça orman örtüsü daha gürleşir, belli bir yükseklikten sonra ise cılızlaşır, doğal olarak ortadan kalkar. | Bir dağ yamacı boyunca yükseklere çıkıldıkça sıcaklık ve yağış koşulları değiştiğinden doğal bitki örtüsü de türce değişikliğe uğrar. | Doğal bitki örtüsünün yeryüzüne dağılışında iklim koşulları en önemli ve belirleyici etmenlerdir. Bu nedenle sıcaklık ve yağış koşullarının yatay veya dikey yönde değişmesi doğal bitki örtüsünün de değişmesine yol açar. | | İsveç, Norveç ve Kanada’daki konutların yapımında genelde ahşap malzeme, Cezayir, Tunus ve Mısır' da ki konutların yapımında ise genelde kerpiç malzeme kullanılır. | Yıllık yağış miktarının bol olduğu ormanlık bölgelerdeki konutların yapımında genelde ahşap malzeme, yılık yağış miktarının az olduğu kurak ve yarı kurak bölgelerdeki konutların yapımında ise genelde kerpiç malzeme kullanılır. | Bir bölgenin doğal koşulları ile o bölgedeki konutlarda yaygın olarak kullanılan yapı malzemesi arasında yakın bir ilişki vardır. | | Makineli tarım Marmara, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yaygınlaştığı halde Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgelerinde yaygınlaşmamıştır. | Yüzey şekillerinin engebesiz veya az engebeli olduğu bölgelerde tarım alanlarında makine kullanımı kolay iken, yüzey şekillerinin engebeli olduğu bölgelerde ki tarım alanlarında makine kullanımı oldukça güçtür.Bu nedenle tarım alanlarının işlenmesinde insan gücüne duyulan gereksinim fazladır. | Bir bölgenin yüzey şekilleri(doğal koşulları) ile o bölgede uygulanan tarım teknikleri arasında yakın bir ilişki vardır. | | Türkiye'de doğal bitki örtüsü türleri, tarım ürünleri ve toprak örtüsü çeşitliliği oldukça fazladır. | Türkiye gerek matematik, gerekse özel konum özelliklerine bağlı olarak iklim çeşitliliğinin fazla olduğu bir ülkedir. Özellikle yer şekilleri ve yükselti çeşitliliğine bağlı olarak sıcaklık, yağış, nemlilik ve rüzgar gibi özellikler çok kısa mesafelerde değişmektedir. | Doğal bitki örtüsü, tarım ürünleri ve toprak örtüsü türleri iklime bağlı bir dağılış gösterdiğinden bir bölgenin iklim özellikleri hakkında fikir verir. | | İstanbul, İzmit, Bursa, İzmir, Ankara, Adana, Mersin gibi şehirlere hızlı bir göç yaşanmaktadır. | Bu şehirlerde sanayi başta olmak üzere tarım dışı sektörlerin (ticaret, turizm, ulaşım, bankacılık, hizmet) yarattığı iş olanakları nedeniyle hızlı bir göç yaşanmaktadır. | İş olanaklarının fazla olduğu yerler dışarıdan yoğun göç alır. | | Türkiye’ nin en az yağış alan coğrafi bölgesi İç Anadolu dur. | Bölge yüksek dağlarla çevrili olduğundan deniz üzerinden gelen nemli hava kütleleri içeriye kadar ulaşamaz. | Deniz ve nemli hava kütlelerinin etkisinden uzak bölgeler genelde az yağış alır. Denize uzaklık ve yer şekilleri bir bölgeye düşen yağış miktarını etkiler. | | Doğu Anadolu Bölgesinde büyükbaş, İç Anadolu Bölgesinde ise küçükbaş hayvancılık yaygındır. | Doğu Anadolu Bölgesinde yaz mevsimi serin ve yağışlı geçtiğinden çayırlar yaygındır. Çayırların yaygın olduğu yerlerde ise büyükbaş hayvancılık yapılır. İç Anadolu Bölgesinde ise yazlar sıcak ve kurak geçtiğinden doğal bitki örtüsü bozkırdır. Bozkırların yaygın olduğu yerlerde ise küçükbaş hayvancılık yapılır. | Bir yörede hayvancılık faaliyetleri ile iklim koşulları, özellikle de doğal bitki örtüsü arasında güçlü bir ilişki vardır. | | Karadeniz ve Akdeniz Bölgelerinde kıyı ile iç kesimler arasındaki ulaşımda güçlükler yaşanırken Ege Bölgesinin kıyı ile iç kesimleri arasındaki ulaşım kolaydır. | Karadeniz ve Akdeniz Bölgelerinde dağların kıyıya paralel uzanması kıyı ile iç kesim arasındaki ulaşımı zorlaştırmıştır. Ege Bölgesinde ise dağların kıyıya dik uzanması kıyı ile iç kesimler arasındaki ulaşımı kolaylaştırmıştır. | Dağların uzanış doğrultusu ve yer şekilleri yolların uzanış doğrultusu ile yol yapım maliyetlerini etkiler. |
- Coğrafyada olayların neden-sonuç ilişkisi içinde irdelenmesi öğrenmeyi kolaylaştırır, konuları ezber olmaktan çıkarır. Bu nedenle tüm konuları neden-sonuç ilişkisi içinde öğrenmeye çalışmak gerekir. Böylece konular daha öğretici ve zevkli hale gelir
|
|
Yer şekillerinin engebeli olduğu bölgelerde; akarsular dar ve derin vadilerde aktığından akış hızları, aşındırma güçleri ve hidroelektrik potansiyelleri fazladır. Örneğin; Doğu Anadolu Bölgesi. Yer şekillerinin düz ve olduğu bölgelerde ise akarsular geniş ve büklümlü vadiler oluşturarak aktıklarından; akış hızları, aşındırma güçleri azdır. Yine yüzey şekillerinin düz ve alçak olduğu bölgelerde akarsuların hidroelektrik potansiyelleri azdır. Örneğin; Ege ve Marmara bölgeleri Ayrıca bir yerin yükseltisi; yağış miktarı ve şekli ile buharlaşma derecesini de etkilediğinden bir bölgedeki akarsuların akım miktarları ile rejimleri üzerinde dolaylı etkiye sahiptir. Eğimin fazla olduğu yerlerde; akarsular hızlı akacağından büklüm yapamaz, boyları genelde kısadır. Eğimin az olduğu bölgelerde ise büklüm yaparak aktıklarından boyları genelde uzundur. Dağlarla çevrili çukur bölgelerde akarsular genelde içe doğru aktığından kapalı havzalar oluşur. İç Anadolu Bölgesi gibi.
Ekonomik Faaliyet Türüne Etkisi
Yer şekillerinin çeşitlilik gösterdiği bölgelerde iklim de çeşitlilik göstereceğinden farklı ekonomik etkinlikler gelişebilir. Mesela kış sporları için eğimli arazi, yamaç paraşütü için çevresine göre yüksek bir yer, rafting için yer yer eğim kırıklıklarına sahip akarsular gereklidir. Örneğin; Arıcılık, dağcılık, hayvancılık, yaylacılık, hidroelektrik üretimi gibi ekonomik faaliyetler de büyük ölçüde yer şekilleriyle ilişkilidir.
İklim ve Bitki Örtüsüne Etkisi
Bir bölgedeki yer şekillerinin genel yapısı; dağların uzanış doğrultusu ve yükselti, sıcaklık, buharlaşma, yağış miktarı ve yağış şekli gibi özellikleri etkileyerek, iklim ve bitki örtüsü üzerinde dolaylı etkiye sahip olur. Örneğin; yer şekillerinin engebeli olduğu bölgeler de; sıcaklık ve yağış koşulları kısa mesafelerde değiştiğinden, iklim ve bitki örtüsü çeşitliliği de fazla olur. Doğu Anadolu Bölgesinin çok soğuk olmasında yükselti, Karadeniz ve Akdeniz bölgelerinin çok yağış almasında ise denizle birlikte dağların uzanış doğrultusu da etkili olmuştur. Yer şekillerinin uzanış doğrultusu rüzgarın hızı ve esme yönü üzerinde de etkilidir.
Nüfus ve Yerleşmeye Etkisi
Genelde Ekvatoral bölge dışındaki yerlerde yüksek yerler yerleşim alanı olarak pek tercih edilmez. Çünkü yükselti arttıkça sıcaklık azalır, kar yağışı ve donma olayı artar. Bu nedenle tarım faaliyetleri, ulaşım ve diğer ekonomik etkinlikler zorlaşır, bu da yerleşmeyi sınırlandırır. Örneğin; Doğu Anadolu Bölgesi
Tarım Faaliyetlerine Etkisi
Yer şekillerinin engebeli olduğu bölgelerde ekili-dikili arazi oranı az, tarım toprakları parçalı ve dağınık, tarımda makine kullanımı sınırlıdır. Tarım insan ve hayvan gücüne dayanır. Örneğin; Doğu Karadeniz Bölümü. Ayrıca, yükselti sıcaklığı düşürdüğünden tarım faaliyetlerini sınırlar, tarım yapabilme süresini kısaltır. Örneğin; Doğu Anadolu Bölgesi. Yüksek bölgelerde tarım ürünleri çeşitliliği azalır, tarım ürünlerinin olgunlaşması gecikir, tarımsal faaliyetler zorlaşır.
Ulaşım Faaliyetlerine Etkisi
Bir bölgenin yükseltisi ve bölgedeki dağların uzanış doğrultusu ile yer şekillerinin yapısı o bölgedeki yolların uzanış doğrultusunu, yol sıklığını, yol yapım maliyetini, seyahat süresini etkiler. Engebeli bölgelerde yollar virajlarla uzar, yol yapım maliyeti artar. Irmaklar, vadiler;ancak köprü ve viyadüklerle aşılabilir. Yüksek yerlerde kar yağışı, donma olayları ve sis yoğunluğu fazla olacağından, ulaşım zorlaşır. Örneğin; Bolu Dağı ve Doğu Anadolu Bölgesi
Yerleşme Türüne Etkisi
Yer şekillerinin engebeli olduğu bölgelerde tarım alanları araziye parçalar halinde dağıldığından dağınık yerleşme görülür. Örneğin; Doğu Karadeniz Bölümü. Yer şekillerinin düz olduğu bölgelerde ise genelde su kenarlarında toplu yerleşme görülür. Örneğin; Güneydoğu Anadolu ve İç Anadolu Bölgeleri.
|
Sıcaklık terselmesi nedir, nasıl olur?
Normalde yeryüzünden yükseklere çıkıldıkça, sıcaklık her 200 metrede 1°C azalır. Ancak bazı durumlarda yerden yükseldikçe sıcaklık azalmaz, tersine artar. İşte bu olaya sıcaklık terselmesi ( inversiyon ) denir. Sıcaklık terselmesi daha çok soğuk kış mevsiminde görülür. Yeryüzünün karla örtülü olduğu, durgun ve bulutsuz kış gecelerinde yerden yansıma çok olduğundan yeryüzü çok soğur. Oysa yerden yüksek olan katmanlarda, soğuma bu kadar hızlı gerçekleşmediğinden, bu katmanlar yeryüzüne oranla sıcak kalır. Bu nedenle yukarı çıkıldıkça hava soğuyacağı yerde, belirli bir yükseltiye kadar ısınır.
"İGLO" Adı Verilen Eskimo Evleri Neden Kar ve Buzdan Yapılır?
Eskimoların yaşadığı yerler kutuplara yakın bölgelerdir. Bu bölgelerde sıcaklık yıl boyunca çok düşük olduğundan, her taraf kar ve buzla kaplıdır. Dolayısıyla; ev yapımında malzeme olarak ağaç ve taş kullanma imkanı yoktur. Bu nedenle; ev yapımı için en uygun malzeme, çevrede yaygın olarak bulunan kar ve buz örtüsüdür.
180 Meridyeni Aşılınca Neden Tarih Değişir?
180’i doğuda 180’i batıda olmak üzere 360 meridyen vardır. İki meridyen arası zaman farkı 4 dakika olduğuna göre, 360 meridyen arası 360x4 =1440 dakika, yani 24 saattir. Bu nedenle 180° meridyeninin iki yanı arasında 24 saatlik yani bir günlük zaman farkı vardır. Bu durum ise tarih değişikliğine neden olur. Bu nedenle; batıdan doğuya gidilerek 180° meridyeni geçilirse tarih bir gün geri; doğudan batıya doğru gidilerek,180° meridyeni geçilirse, tarih bir gün ileri alınır.
Akarsular Araziyi Neden Deniz Seviyesine Kadar Aşındırır?
Akarsuların hedefi denize ulaşabilmektir. Arazi deniz seviyesine kadar aşındırılmadığı sürece eğim olacağından, akarsu belirli bir hızla akar ve araziyi aşındırır. Oysa yatağını deniz seviyesine (sıfır metre) kadar aşındıran bir akarsu denge profiline ulaşmış olur ve derine aşındırması sona erer.
Ay’da Neden Atmosfer Yoktur?
Ay’ın kütlesi dünya kütlesinin 1/6 ‘sı kadardır. Bu yüzden Ay’da çekim daha azdır ve çevresini saran gaz tabakası uzay boşluğuna kaçmıştır, dolayısıyla atmosferi yoktur.
Ay’da Neden Volkanizma ve Deprem Olayları Görülmez?
Dünya ve Ay; aynı kızgın kütleden kopmalarına rağmen, Ay’ın tamamı soğuyup; katılaştığı halde, dünyanın içi sıcaktır. Çünkü Ay’ın kütlesi dünyanınkine oranla küçüktür ve tamamen soğuyup katılaşmıştır. Bu nedenle Ay’da volkanizma ve deprem gibi olaylar görülmez.
Başlangıç meridyeni nasıl seçilmiştir?
Başlangıç meridyeni seçilmeden önce her ülkenin harita yapımcıları başlangıç boylamı olarak kendi ulusal gözlemevinden geçen meridyeni esas alıyorlardı ABD’liler Washington, Fransızlar Paris, İngilizler Greenwich gibi… Ancak coğrafi keşifler ve harita yapımcılığı konularında İngilizler önde olduklarından birçok ülkenin gemicileri İngiliz haritaları kullanıyordu. Bu nedenle 1884 yılında Greenwich diğer ülkelerce de başlangıç meridyeni kabul edilmiştir. Greenwich’in başlangıç meridyeni seçilmesinin diğer bir nedeni de 0° meridyeni ile tam bir çember oluşturan 180° meridyeninin dünyada tarih değişikliğine yol açmasıdır. Greenwich başlangıç kabul edildiğinde 180° meridyeni Büyük Okyanusun tam ortasından geçtiğinden birkaç küçük ada ülkesi dışında tarih değişikliğine yol açmaz.
Bazı ağaçların yaprakları niçin kışın dökülmez?
Çam, köknar, servi, ladin ve ardıç gibi bazı bitkiler kış mevsiminde yaprak dökmezler; yalnızca yaprak değiştirirler Çünkü bu ağaçlarda iğne yaprak yüzeyinin küçük olması terleme yoluyla olan su kaybını azaltır. Ayrıca ağaçlar yıl boyunca yeşil kaldıklarından sürekli besin üretirler. Soğuk kış günlerinde bile besisuyu bunların yapraklarına kadar dağılabilir. Bu nedenle bu tür ağaçlar yaprak dökme ihtiyacı hissetmezler.
Bir haftada niçin 7 gün vardır?
Dünya’nın yörüngesi Ay, Dünya çevresindeki hareketini yaklaşık 28 günde tamamlar. Bu süre içinde yeniay, birinci dördün, dolunay, ikinci dördün olarak dört farklı görünüş ortaya çıkar. Dolayısıyla 28 gün 4’e bölündüğünde haftanın 7 günü bulunmuş olur. Bir haftanın 7 güne bölünmesi Keldanilerden kalma bir yöntemdir.
Bir yılda niçin 12 ay vardır?
Dünya Güneş çevresindeki turunu bir yılda; yani 365 günde tamamlar. Dünya çevresindeki bir turunu yaklaşık 28 günde tamamlayan Ay, bir yıllık sürede dünya çevresinde yaklaşık 12 kez dönmüş olur. Dolayısıyla bir aylık süre Ay’ın dünya çevresindeki bir turu, 12 ay ise bir yıllık turunun süresidir.
Bulutlar neden gökyüzünde hareket eder?
Bulutlar havada asılı su zerreciklerinden oluşurlar. Yeryüzünde hava durgun olsa bile, bulutların bulunduğu yüksek tabakalarda esen rüzgârlar bulutların yerini değiştirir. Bu nedenle yükseklerdeki bulutlar hareket etmiş olur.
Bulutsuz Kış Gecelerinde Neden Ayaz (Soğuk) Olur?
Atmosferdeki gazların varlığı ve yoğunluk,güneşten yeryüzüne gelen ve yeryüzünden yansıyan ışınların tutulmasında önemli bir etkendir. Bulutsuz kış gecelerinde havadaki su buharı az olduğundan yeryüzünde ısı birikimi azalır, yerden yansıyan ışınlar tutulamaz. Bu nedenle hava çok çabuk soğur ve ayaz olur.
Buz Matken, Kar Neden Beyazdır?
Cisimlerin renkli algılanmaları cismin göze yansıttığı ışığın rengiyle ilgilidir. Güneş ışınları kar kristalleri tarafından eşit oranda yutulduğundan yani; hiç biri diğerinden fazla yansıtılmadığından beyaz görünür. Kar da kristal yapıda olduğundan, ışığın tüm renklerini yansıtır ve bu nedenle beyaz görünür.
Buzlanmaya karşı yollara neden tuz dökülür?
Tuz buzun içine girdiğinde asetik özelliği nedeniyle onu çözer. Saf su 0°C’de donarken, çözülen tuzlu su donma noktasını düşürdüğünden sıfırın altındaki sıcaklıklarda dahi donmadan kalmasını sağlayabilir. Bu nedenle tuzlu su daha düşük bir sıcaklıkta donar. Böylece yolların buz tutması ve kayganlaşması önlenmiş olur.
Bütün ülkelerde saatler neden aynı vakti göstermez?
Bir yerde saatin kaç olduğunu güneşin konumu gösterir. Dünya ekseni etrafında döndüğünden, ülkeler güneşin önünden farklı zamanlarda geçer. Bu nedenle aynı anda her ülkenin yerel saati farklı zamanı gösterir.
Çok Derinden Gelen Yer Altı Suları Neden Sıcaktır?
Yerin derinlerinde bulunan mağma nedeniyle, derinlere inildikçe her 33 metrede sıcaklık 1°C artar. Bu nedenle; çok derinlerden, yani mağmaya yakın yerlerden gelen yer altı suları sıcaktır.
Deniz kıyısındaki çoğu ağaç neden eğiktir?
Deniz kıyısındaki yerlerde kara ve denizlerin ısınma özellikleri nedeniyle basınç farkları belirgindir. Bir bölgede basınç farkı oluştuğunda ise rüzgâr eser. Bu nedenle kıyı bölgelerinde rüzgârlar daha etkilidir ve çoğunlukla denizden karaya doğru eserler. Dolayısıyla büyüyen ağaçlar destek verilerek sağlamlaştırılmamışa esen rüzgârın etkisiyle bir yöne doğru eğilir veya bükülürler.
Denizden Gelen Rüzgarlar Yazın Serin, Kışın Ilık Eser, Neden?
Denizlerde güneş ışınları derinlere kadar ulaştığından, ısınma ve soğuma hızı karalardakine oranla yavaştır. Bu nedenle; denizler karalara oranla yazın daha serin, kışın ise daha ılıktır. Dolayısıyla; denizlerden gelen rüzgarlar yazın serin, kışın ılık eserler.
Denizler neden tuzludur?
Milyarlarca yıldır yağmur ve sel suları kayaçların bünyesindeki tuzu aşındırıp çözmektedir. Sel sularının beraberinde taşıdığı bu tuzlar denizlere ve bataklıklara taşınmaktadır. İşte deniz tuzluluğunun kaynağı taşınan bu malzemedir. Denizlerde ki suyun bir kısmının sürekli buharlaşması tuz oranın sabit kalmasına neden olmaktadır. Ancak her denizin tuzluluk derecesi buharlaşmaya dolayısıyla da bulunduğu enleme göre farklılık göstermektedir.
Denizlerin Derinliği Nasıl Ölçülür?
Ekograf adı verilen aletlerle deniz dibine ses dalgaları gönderilir ve yankının kaç saniyede döndüğü hesaplanır. Böylece ses hızından hareket edilerek derinlik ölçümü yapılabilir. Ayrıca;kurşun toplar halatlarla derine salınarak da derinlik ölçümü yapılmaktadır.
Doğuya Doğru Gidildikçe Saatler Neden İleridir?
Dünya, ekseni etrafındaki hareketini batıdan doğuya doğru yapar. Bu nedenle; doğudaki yerler güneşin önünden daha önce geçer ve saatleri daha ileridir.
Dünya’dan neden Ay’ın hep aynı yüzü görülür?
Dünya’nın uydusu Ay hem kendi ekseni etrafında, hem de Dünya çevresinde döner. Ay’ın kendi ekseni etrafındaki dönüş süresi, Dünya çevresindeki dönüş süresiyle aynı olduğundan Dünya’dan Ay’ın sürekli aynı yüzü görünür.
Dünya’nın Ekseni Etrafındaki Çizgisel Dönüş Hızı Neden Her Enlemde Farklılık Gösterir?
Dünya’nın küresel şekline bağlı olarak, enlemlerin boyları ekvatordan kutuplara doğru kısalır. Oysa, dünyanın ekseni etrafında ki dönüş süresi her enlemde aynı olup; 24 saattir. Bu nedenle ekvatordan kutuplara gidildikçe, aynı zamanda kat edilen yol giderek kısalacağından, dünyanın çizgisel dönüş hızı da her enlemde farklı olur.
Dünyanın döndüğünü neden hissetmeyiz?
Dünya Ekvator’da saatte 1670, Türkiye’de ise 800 kilometre hızla dönmektedir. Buna rağmen dünyanın döndüğü hissedilmez. Çünkü bizler de dünyayla birlikte büyük bir hızla hareket etmekteyiz. Birlikte döndüğümüzden dünyanın döndüğünü hissedemeyiz. Bu durum gözlerimizi kapadığımızda, sabit bir hızla giden bir uçak veya arabadaki hızı hissetmemeye benzer. Ayrıca dünya ile birlikte yaptığımız yolculukta hareketler sabit hızda olup, mesafelerin uzun olması nedeniyle yörüngeler düzmüş gibi algılanır. Bu da hızın hissedilmemesinde bir etkendir.
Enlem ve Boylam ne işe yarar?
Her hangi bir bölgenin; veya ülkenin dünya üzerindeki yerinin belirlenmesini sağlar. Böylece; hava ve deniz ulaşımında yön ve yer tespitinin yapılmasına, arama ve kurtarma çalışmalarında yerin tam tespit edilmesine katkı sağlar.
Gayzerler neden fışkırır?
Gayzerler, aktif yanardağların bulunduğu bölgelerde oluşur. Derinlerde ki magmaya veya yakınına kadar ulaşan yeraltı suları ısınarak kaynamaya başlar. Oluşan buhar ve gaz basıncı derinlerdeki suyu büyük bir kuvvetle dışarı fışkırtır. Yeraltındaki kaynamış su belirli aralıklarla fışkırır Kuzey Amerika’nın batısı, Yeni Zelanda ve İzlanda’da gayzer kaynakları yaygındır. Örneğin İzlanda’da 2000 gayzer vardır.
Gece Neden Karanlıktır?
Bir cismin aydınlanabilmesi için güneşten ışık alması gerekir. Güneş battıktan sonra güneş ışınları dünyanın güneşe dönük olmayan tarafına erişemez. Bu nedenle de; gece karanlık görünür.
Gelgit olayı neden olur?
Uzayda ki tüm gök cisimlerinin çekim kuvvetleri vardır. Cisimlerin çekim kuvvetleri k ütlelerinin büyüklüğü ve yakınlıklarıyla orantılıdır. Gök cisimleri içinde dünyaya en yakın olanı Ay’dır. Bu nedenle Ay özellikle açık deniz ve okyanusların üzerine gelince suları kendine doğru çeker, böylece okyanus suları yükselir. Buna “gel” denir. Dünya ekseni etrafında döndüğü için etki alanı içindeki deniz bir süre sonra yer değiştirmiş olur. Bu nedenle çekim etkisinden kurtulan okyanus suyu alçalır. Buna da “git” denir Ay ve Güneş aynı hizaya geldiklerinde çekim etkisi arttığından gelgit genliği artar.
Gezegenler neden düşmez?
Uzaydaki cisimler belli bir kütleye sahip olduklarından birbirlerini çekmeleri, dolayısıyla düşmeleri gerekirdi. Ancak uzaydaki cisimler döndüklerinden ortaya çıkan merkezkaç kuvvet diğer cisimlerin çekim kuvvetini dengeler. Dünyada yerçekimi vardır ve cisimleri kendine çeker. Güneş de dünyayı kendine çeker, oysa dünyanın kendi ekseni etrafında dönmesinden oluşan merkezkaç kuvvet dünyayı güneşten uzaklaştırmaya çalışır. Böylece dünya biri dünyayı güneşten uzaklaştırmaya çalışan diğeri güneşe çeken iki güç arasında düşmeden dengede durur.
Gök Gürültüsü Nasıl Oluşur?
Şimşek çaktığı zaman,çevredeki hava bir anda 30.000°C’ye kadar ısınır. Çok hızlı ısınan bu hava,aniden genleşir ve normal basıncın 100 misli bir hızla yayılır. Bu hızlı ısınma ve yayılma büyük bir gürültü yaratır. İşte bu genleşme ve patlamaya gök gürültüsü denir.
Gökkuşağı Neden Oluşur?
Güneş ışığı renksizmiş gibi görünmesine karşın, altı farklı renkten oluşur. Yağıştan sonra güneş açtığında, güneşi arkamıza alıp; atmosfere baktığımızda, gökkuşağı çoğu kez görülür. Bunun nedeni; güneşten gelen ışınların havada asılı duran su damlacıklarından geçerken kırılarak renklere ayrılmasıdır. Böylece gökkuşağı oluşur.
Göktaşları Neden Parçalanarak Yeryüzüne Ulaşır?
Yeryüzüne yönelen göktaşları ( meteorlar ) dünya atmosferine girdikleri anda; sürtünme ve aşırı ısınmanın etkisiyle, tutuşup parçalanırlar. Halk arasında bu olay, yıldız kayması ( akanyıldız ) olarak ta bilinir.
Gökyüzü Neden Mavi Renkte Görünür?
Gökyüzünün mavi görünme nedeni yerküreyi çepeçevre saran hava tabakası, yani atmosferdir. Atmosferin bileşimindeki gazlar güneş ışığındaki mavi rengi diğer renklerden daha çok yansıttığı için gökyüzü mavi görünür.
Gündoğumu ve günbatımı anlarında Güneş neden kırmızı görünür?
Dünya atmosferi toz parçacıklarıyla dolu bir hava tabakasıdır. Bu toz ve parçacıklar güneş ışığını dağıtır. Gündoğumu ve günbatımında güneş ışınları eğik açı ile geldiklerinden atmosferde kat ettikleri yol daha uzundur ve daha fazla dağılırlar. Güneş ışınlarının kırmızı ve turuncu kısımlarının dağılması daha zordur ve bu ışınların çoğu dünya ya ulaştığından gökyüzü kırmızı renkte görünür.
Güneş bütün ülkelerden görünür mü?
Güneş bütün ülkelerden görünür, ancak farklı zamanlarda. Çünkü dünya kendi ekseni etrafında döner. Dolayısıyla dünya döndükçe güneşin karşısına gelen ülke aydınlanmış olur. Güneşin karsından geçip giden kısımdaki ülkelerde ise hava kararır ve gece yaşanır. Ancak mevsimler nedeniyle kutup daireleri ile kutup noktaları arasında kalan bölgelerde bu durum her gün yaşanmaz, yani güneş her gün görülmez.
Güneş ışınlarının en büyük açıyla geldiği 21 Haziran neden Kuzey Yarımkürenin en sıcak günü değildir?
Güneş ışınlarının düşme açısı bir yerin ısınmasında etkili tek faktör değildir. Aslında bir yere güneş ışınları ne kadar büyük açıyla düşerse, oraya ulaşan enerji miktarı da o oranda artar. Ancak unutulmamalıdır ki bir yerin ısınmasında; denize uzaklık, yükselti, nem miktarı, okyanus akıntıları ve de ısınma süresi ile ısı birikimi de büyük öneme sahiptir. Bu nedenle Kuzey Yarımküre’nin en sıcak günü, güneş ışınlarının en büyük açıyla ulaştığı 21 Haziran olmayıp genelde ısı birikiminin en üst düzeye ulaştığı temmuz ayıdır.
Güneşli havalarda niçin renkli cama sahip gözlük kullanılır?
Çok yoğun ışık demeti ile ültraviyole ışınlar gözlerin retina tabakası üzerinde olumsuz biyolojik etkiler yaratabilir. İşte bu zararlı ışınlara karşı renkli gözlükler koruyucu bir perde işlevi görür. Renkli camlar sayesinde zararlı ışınların bir kısmı tutularak, gözlerin zarar görmesi engellenir. Bu nedenle güneşli havalarda renkli cama sahip gözlük yani “güneş gözlüğü” kullanılması yararlıdır.
Günün En Sıcak Saati Neden 12:00 Değil de 13:00 veya 14:00’tür?
Yeryüzünün ısınmasında, güneş ışınlarının düşme açısı ile birlikte ısı birikimi de önemli bir etmendir. Saat 12:00’de güneş ışınları daha büyük açıyla gelir, ancak ısı birikimi daha azdır. Oysa saat 13:00 veya 14:00’de güneş ışınlarının geliş açısı fazla değişmediği halde ısı birikimi saat 12:00’ye oranla daha fazladır. Bu nedenle günün en sıcak saati 12:00 olmayıp 13:00 veya 14:00’tür.
Haritalar Neden Gerçeği Tam Yansıtamaz?
Dünyanın şekli küreseldir. Haritalar ise düzlem üzerine aktarılır. Bu nedenle; küresel bir yüzeyi hiç bozmadan, hatasız bir şekilde düzlem üzerine aktarmak mümkün değildir. Ayrıca; yer şekillerinin eğim ve yükseltisi de her yerde aynı değildir. Haritalarda yer şekillerinin izdüşüm görünümü vardır. İşte bu nedenlerden dolayı, harita yapımı sırasında alan ve boyutlarda bozulma olur ve haritalar gerçeği tam yansıtamaz.
Hava boşluğunda uçaklar neden aniden irtifa kaybeder?
Hava boşluğu, hava yoğunluğunun normale göre az olduğu yerlerdir. Yoğunluğun az olduğu bu tip bölgelerde havanın kaldırma kuvveti azalır ve uçaklar yerçekimine bağlı olarak belli bir süreyle düşüş yaşarlar.
Hava neden yükselir ya da alçalır?
Isınan hava yükselir; çünkü ısınan havanın içindeki hava molekülleri seyrelir, genleşir ve hafifler. Yoğunluğu azalacağından zemindeki birim yüzeye uygulayacağı basınç azalır. Soğuyan hava ise alçalır; çünkü soğuyan havanın içindeki moleküller sıkışır, sıkışır ve ağırlaşır. Yoğunluğu artacağından zemindeki birim yüzeye uygulayacağı basınç artar.
Hava sıcaklığı neden gölgede ölçülür?
Gölgede ölçülen sıcaklıklar ölçümün yapıldığı ortamın sıcaklığı hakkında daha sağlıklı bilgi verir. Çünkü direkt olarak güneş ışığı alan insan ve doğal ortamlar, giysi ve ortamın özelliğine bağlı olarak güneş ışınlarının farklı dalga boylarını emer. Bu nedenle sıcaklığı farklı hissederler. Ayrıca güneşli ortamlarda ısı birikimi daha fazla olacağından, sıcaklıklar daha yüksek hissedilir. Örneğin aynı ortamda bulunan açık renk giysiye sahip biri ile koyu renk giysiye sahip birinin sıcaklıkları hissetme durumları farklıdır. Bu nedenle sıcaklıkların güneş ışınlarını direkt almayan gölge ortamlarda ölçülmesi, bir yerin sıcaklığı hakkında daha doğru bilgi verir.
Hava Tahmini Nasıl Yapılır?
Bunun için önce gözlem yapılır, yapılan gözlemler analiz edilir ve bu gözlemlere bağlı olarak, hava tahmini yapılır.
Hava Tahmini Nedir?
Belirli bir ülke, bölge veya merkezde; bir zaman dilimi içinde görülebilecek meteorolojik olayların bilimsel yöntemler kullanılarak, önceden öngörülmesidir.
Her Bulutlu Hava Neden Yağış Bırakmaz?
Yağışın oluşabilmesi,için hava kütlesinin içinde doyabileceği kadar nem olması şarttır. Bu nedenle,bulut kümesinin içinde havayı doyurabilecek kadar nem bulunmuyorsa;yani hava doymamışsa,yağış bırakmaz.
Hissedilen sıcaklık nedir?
Termometrenin gösterdiği sıcaklık ile insanların hissettikleri sıcaklık her zaman aynı değildir. Çünkü insanlar vücut sıcaklıklarını hep aynı tutmak zorundadır. İnsan vücudunun sıcaklığı çoğunlukla hava sıcaklığından fazla olduğundan, vücut sahip olduğu sıcaklığın fazlasını vererek sıcaklığı aynı derecede tutmaya çalışır. Ancak havadaki nem sıcaklık kaybını artırıp azalttığı için hissedilen sıcaklığın farklı algılanmasına neden olur. Örneğin % 30 oranındaki nemlilikte 20°C.lik sıcaklık rahatsızlık yaratmaz. Çünkü sıcak ve kuru havalarda, buharlaşma fazla olduğundan vücut serinler. Oysa % 90 oranındaki nemlilikte aynı sıcaklık değeri boğucu etkiler yaratabilir. Çünkü nemli ve sıcak bölgelerde buharlaşma az olacağından, ortamdaki sıcaklık vücutta birikir ve insanı bunaltır. Yine, örneğin % 30 oranındaki nemlilikte – 25°C.lik sıcaklık insanda fazla rahatsızlık yaratmaz. Çünkü kuru ve soğuk havalarda vücut serin olduğundan terleme olmaz ve ısı kaybı azalır. Oysa % 90 oranındaki nemlilikte aynı sıcaklık değeri dondurucu etkiler yapabilir. Çünkü nemli ve soğuk bölgelerde nem deriyi ıslatarak, buharlaşmayı artırır ve sıcaklık kaybına yol açar. Bu nedenle soğuk ve kuru havaya sahip Sibirya’da – 40°C.lik soğuğa rahatlıkla dayanılabildiği halde, soğuk ve nemli havaya sahip Batı Avrupa’da – 20°C.lik soğuğa dayanmak güçtür. Örneğin yaz mevsiminde Şanlıurfa, Mersin’den daha sıcak olduğu halde Şanlıurfa’nın kuru sıcağı insanı fazla rahatsız etmezken, Mersin’in nemli sıcağı insanı fazlasıyla rahatsız eder. Aynı nedenlerle çok nemli Ekvatoral bölgenin 25°C.lik sıcağı kuru çöllerin 38°C.lik sıcaklığından çok daha bunaltıcıdır. Dolayısıyla hissedilen sıcaklık, ortama göre vücudun algıladığı sıcaklıktır.
Kar Nasıl Oluşur?
Kar; donma noktasının altındaki sıcaklıklarda, genleşen bulutların içinde oluşur. Bu bulutlarda; buz kristalleri, su damlacıkları ve aşırı soğumuş su damlacıkları karışık halde bulunur. Aşırı soğumuş su damlacıkları, buz kristallerine temas ettiğinde hemen donar. Donan damlacıklar, daha sonra başka buz kristallerine yapışarak büyür ve kar tanelerini oluşturur. Kar taneleri, içindeki hava akımları tarafından tutulamayacak ağırlığa eriştiklerinde, düşmeye başlarlar.
Kışın Koyu Renk Giysiler Yaygınken, Yazın Neden Açık Renk Giysiler Tercih Edilir?
Koyu renk giysiler güneş ışınlarını emerken, açık renk giysiler güneş ışınlarını yansıtır. Bu nedenle; sıcaklıkların düşük olduğu kış aylarında koyu renk giysiler kullanılırken, sıcaklıkların insanları rahatsız edici boyutta olduğu yaz aylarında ise açık renk giysiler tercih edilir. Bu nedenle açık renk giysili bir insan ile koyu renk giysili bir insanın aynı sıcaklığı hissetme dereceleri farklıdır.
Kışın Neden Şimşek Çakmaz?
Şimşek oluşumu için, genel de kümülonimbus bulutlarına ihtiyaç vardır. Bunun için, yer ile 5 km yükseklikteki hava arasında 40°C’lik sıcaklık farkının bulunması gerekir. Örneğin; yerdeki sıcaklık 20°C ise yüksek seviyedeki sıcaklığın –20°C olması gerekir. Kış aylarında havanın alçak ve yüksek kısımları arasında ısı farkı az olduğundan, şimşek çakmaz. Şimşek çakması için, gerekli şartlar orta enlemlerde genellikle ilkbahar aylarında gerçekleşir.
Kutuplara Yakın Ülkelerde Evlerin Çatıları Normalden Daha Diktir, Neden?
Kutuplara yakın bölgeler, güneş ışınlarını yıl boyunca eğik açıyla aldıklarından; yıllık sıcaklık değerleri düşüktür ve yıllık yağışların büyük kısmı kar şeklindedir. Dolayısıyla; yağan karların çatıda birikmemesi ve daha kolay düşmesi için, çatıların eğimi normalden daha fazladır. Ayrıca kışın eğik açıyla gelen güneş ışınları eğimi fazla olan dik çatılara daha büyük açıyla düşeceğinden sıcaklığı arttırıcı bir etkiye sahiptir. Bu nedenle bu evlerin çatıları diktir.
Kutuplardaki Buzlar Erirse Ne Olur?
Yeryüzünde 37 milyon metreküp hacminde buz tabakası vardır. Kıyı şekilleri ve yükselti ortalamaları göz önüne alındığında, dünya üzerindeki buz tabakalarının tümü erirse deniz seviyesinde yaklaşık 60 metrelik bir yükselme olacağı tahmin edilmektedir. Bu da; özellikle Kuzey Avrupa da geniş bir bölgenin; Kuzey Fransa, Kuzey Almanya, Kuzey Polonya ile Hollanda ve Belçika'nın; ayrıca İskandinav ve Baltık ülkelerinin büyük bir bölümünün sular altında kalması demektir.
Lodos rüzgârı estiğinde neden sık, sık soba zehirlenmeleri gözlenir?
Rüzgârın esebilmesi için iki yer arasında basınç farkının, diğer bir ifadeyle sıcaklık farkının olması gerekir. Kış mevsiminde sobanın sıcak havası ve dumanı daha soğuk olan dış ortama doğru hızla yükselir. Bu nedenle bacanın çekişinde bir sorun yaşanmaz. Ancak lodoslu havalarda soba bacaları iyi çekmediğinden sık, sık gaz zehirlenmeleri yaşanır. Lodos güneybatı sektörden estiği için genellikle sıcak eser ve estiği ortamın sıcaklığını artırır. Bu ise dış ortam ile sobanın bacasından çıkan hava arasındaki sıcaklık farkını düşürür. Dolayısıyla soba bacasının çekiş gücü azalır. İçeriye yayılan karbonmonoksit gazından dolayı zehirlenmeler yaşanır.
Lut Gölüne neden “ölü deniz” denir?
Ürdün-İsrail arasındaki bu göl deniz seviyesinin 394 metre aşağısında olup yüzölçümü 920 km²’dir. % 26’lık oranıyla bu göldeki tuzluluk okyanuslardakinden tam altı kat fazladır. İşte bu olağanüstü tuzluluk nedeniyle sularında bazı bakteri türü dışında hiçbir canlı yaşayamaz. Bu nedenle Lut Gölüne “ölü deniz”de denilmektedir.
Meteorolojik Gözlemler de Neler Ölçülür?
Yer gözlemlerinde; rüzgarın yönü ve hızı, hava sıcaklığı, bağıl nem, bulutun cinsi ve miktarı, günlük buharlaşma, güneşlenme, yağış miktarı ile deniz suyu sıcaklığı ölçülür.
Mevsimler Nasıl Meydana Gelir?
Dünya, güneşin çevresindeki hareketini yaparken; düz değil de, bir yana eğik biçimde dönmektedir. Dünyanın bu eğik konumu nedeniyle, aynı anda güneş ışınları bir yarımküreye dik açıyla ulaşırken; diğerine eğik açıyla ulaşır. Böylece; her iki yarımkürede aynı anda farklı mevsimler yaşanır.
Neden baraj gölleri yapılır?
Akarsu yatakların önünün yapay bir setle kapatılmasına “baraj” denir. Bu setin arkasında biriken suya da baraj gölü denir. Barajlar vasıtasıyla toplanan muazzam su kütleleri elektrik santrallerini çalıştırdığı gibi kanallar vasıtasıyla kurak bölgelerin sulanmasına da olanak sağlar. Suları yağışlı mevsimde toplayıp kurak mevsimde serbest bırakarak, nehirlerin akışını düzenler; böylece sel ve taşkınlar önlenmiş olur. Baraj göllerinde ayrıca su ürünleri avcılığı ve taşımacılık ta yapılabilir.
Neden Kerpiç Evler Güneydoğu ve İç Anadolu Bölgelerinde Yaygındır?
Kerpiç;çamur, saman, ot ve saz karışımının kalıplara dökülerek; tuğla büyüklüğünde ve biçiminde, yapılan bir yapı malzemesidir. Dolayısıyla yıllık yağış miktarının az olduğu yörelere özgü bir yapı malzemesidir. Çok yağış alan bölgelerde kerpiç yapı eriyip bozulabilir. Güneydoğu ve İç Anadolu bölgelerinde yıllık yağış miktarı çok azdır. Bu nedenle bu bölgelerin kırsal kesimlerindeki yapılarda kerpiç yaygın olarak kullanılmaktadır.
Neden Kıyı Turizmi Akdeniz Kıyılarında, Karadeniz Kıyılarındakine Oranla Çok Gelişmiştir?
Akdeniz Kıyıları; Ekvatora daha yakın olduğu için, yıllık ve mevsimlik sıcaklık ortalamaları Karadeniz Kıyılarına oranla daha yüksektir. Ayrıca; güneşli gün sayısı da Karadeniz kıyılarındakine oranla fazladır. Kıyı turizmi denize girme ve güneşlenmeye dayalı bir faaliyettir. Bu nedenle kıyı turizmi Akdeniz kıyılarında Karadeniz kıyılarındakine oranla çok daha gelişmiştir.
Okyanuslar neden dev ısı depoları olarak nitelendirilir?
Gerçekten dünya yüzeyinin % 71’ini kaplayan okyanuslar dünya için bir ısı deposu rolü oynayarak canlı yaşamına büyük katkı sunmaktadır. Okyanuslar gün boyunca aynı büyüklükteki bir kara parçasından beş kat fazla emdiği güneş enerjisini depolarken, gece boyunca biriktirdiği güneş enerjisini atmosfere geri vermektedir. Böylece günlük ve mevsimlik sıcaklık farklarını azaltmaktadır. Örneğin karalar üzerinde yıllık sıcaklık farkları 80° C’yi bulurken, denizler üzerinde 10 ° C’yi pek geçmez. Kısacası okyanuslar dünya için termostat işlevi görmektedir.
Pencere camları neden buğulanır?
Dışarıda havanın soğuk olduğu zamanlarda, içeride bulunan su buharı soğur. Böylece pencere camlarına değen küçük su damlacıkları yoğuşarak buğu meydana getirir.
Petrol Nasıl Oluşur?
Gerek karalar üzerindeki; gerekse denizlerdeki canlı kalıntılarının milyonlarca yıllık süreç içerisinde, yer kabuğu tabakaları arasında sıkışıp; kalmasıyla oluşur. Canlı kalıntılarının üzerinde biriken toprak ve çamur katmanları zamanla taşlaşır ve bu katmanların altında kalan, çürümüş canlı kalıntıları, basıncın etkisiyle petrol ve gaz haline gelir.
Pusulanın göstergesi niçin hep aynı yönü gösterir?
Pusulanın göstergesi küçük bir mıknatıstır. Büyük ve güçlü mıknatıs her zaman küçük mıknatısı kendine çeker. Dev bir mıknatıs olan kuzey kutbu, bütün mıknatısların göstergelerinin bir ucunu kendine çeker. Bu nedenle pusulaların göstergesi hep aynı yönü gösterir. Ve denizciler ile havacılar yön bulmada pusuladan yararlanır.
Rüzgar, Neden Her Zaman Esmez?
İki yer arasında rüzgarın esebilmesi için; basınç farkının olması gerekir ki, yoğun hava, hafif olan havanın boşalttığı bölgeye doğru aksın. Bu nedenle; iki farklı yer arasında basınç farkı yoksa rüzgarın esmesi beklenemez.
Rüzgârgülüne neden bu isim verilmiştir?
Rüzgârların geldikleri yönü göstermek için bir kadranın üzerine bir çeşit gül resmi çizilir, bunun okları da bir gülün taç yaprakları gibi merkezden çevreye doğru yayılır. 16 doğrultusuyla rüzgârgülü açmış taçyapraklı bir gülü anımsattığı için böyle isimlendirilmiştir.
Rüzgarlı ve Yağışlı Havalarda Televizyon Görüntüleri Neden Bozulur?
Yağışlı ve rüzgarlı havalarda atmosfer yoğunluğu fazladır; dolayısıyla uydulara gönderilen ve uydulardan yansıyan ışın demetleri, çok yoğun ortamlarda kayba uğradığından; görüntüler bozulur, seslerde hışırtılar oluşur.
Sera etkisi nedir?
İnsanların sanayide ürettikleri kloroflorokarbon gazları, orman ve fosil yakıtların yanmasıyla açığa çıkan is, duman ve karbondioksit güneşten gelen kısa dalga boylarına sahip ışınların geçmesine olanak verirken, dünyadan atmosfere yansıyan uzun boylu ışınların geçmesini engeller. Bu nedenle yansıyan ısının bir kısmı hapsedilmiş olur. İşte bu durum “sera etkisi” olarak nitelendirilir.
Sis nedir, nasıl oluşur?
Sis, yeryüzüne inip her şeyi saran, uzağı görmeyi engelleyen kalın ve yoğunlaşmış su buharı katmanıdır. Atmosferdeki su kaynaklarından buharlaşan nemli hava kütleleri soğuk bir ortam ve yüzey ile temas ettiğinde yoğunlaşır ve sis meydana gelir. Bu nedenle sis genelde havanın en soğuk olduğu sabah saatlerinde gözlenir.
Soğuk havalar da niçin ağzımızdan duman çıkar?
Solunum sırasında akciğerlerimiz, genelde vücutta bulunan su buharının bir kısmını dışarıya atar. Fakat soğuk hava akciğerlerimizden gelen ılık su buharını yoğunlaştırır. Sıkışan ve bir araya gelen su damlaları ise ağzımızdan çıkışta bir duman görünümü alır.
Soğuk kış gecelerinde kar yağdığında hava çok soğuk olmaz, neden?
Karın yağması için havanın neme iyice doyması gerekir. Bu ise havada bulut yoğunluğunun fazla olması anlamına gelir. Bulutlar yeryüzünün ışınım yoluyla atmosfere verdiği ısıyı azaltarak ayaz oluşumunu engeller. Ayrıca kar yağışı sırasında aniden buza dönüşen su damlacıklarının faz değişimleri sırasında ortaya çıkan gizli enerji de atmosferin ısınmasında etkilidir.
Sürekli Rüzgarlar ve Okyanus Akıntıları Neden Sapmaya Uğrar?
Dünya, ekseni etrafında batıdan doğuya doğru dönerken; bir doğru boyunca yol alması gereken sürekli rüzgarlar ve okyanus akıntıları; dünyanın doğuya doğru olan hareketi nedeniyle, yer değiştirerek hareket etmiş olur. Bu yer değiştirme; dünyanın dönme yönüne bağlı olarak; Kuzey Yarımkürede hareket yönünün sağına, Güney Yarımkürede ise soluna doğrudur.
Tarlalarda toprağa neden gübre karıştırılır?
Toprakta yetiştirilen tarım ürünleri toprağın ihtiyacı olan minerallerin önemli bir kısmını tüketirler. Oysa azot, fosfat, potasyum, magnezyum ve kükürt gibi mineraller bitkilerin yetişebilmesi için önemli bir ihtiyaçtır. Çünkü bitkiler besinlerini topraktan alırlar. Bu nedenle toprağa gübre katılmazsa, toprakta mevcut mineraller tükenir. Böylece yetiştirilen yeni tarım ürünlerinin verimi azalır.
Türk Mutfağının Çok Zengin Olması Neye Bağlıdır?
Gerek matematik konum koşulları, gerekse yer şekillerinin çeşitliliği nedeniyle Türkiye’de birden fazla iklim çeşidi bulunmaktadır. İklim çeşitliliğine bağlı olarak; tarımsal ve hayvansal ürün çeşitliliği de fazladır. İşte bu hammadde çeşitliliği, Türk mutfak kültürünün gelişip zenginleşmesinde temel etkendir.
Türkiye’deki Nüfusun Büyük Bir Kısmı Kıyı Kesimlerinde Toplanmıştır, Neden?
Denizlerin ılımanlaştırıcı etkisi, kıyı bölgelerinin iklimini olumlu yönde etkilemiştir. Ayrıca kıyı bölgelerinde yağış miktarı daha fazla, su kaynakları ve doğal bitki örtüsü daha zengindir. Kıyılarda; deniz taşımacılığı, balıkçılık, tarım ve kıyı turizmi olanaklarının bulunması da nüfusu çeken etkenler arasındadır. Bu nedenlerden dolayı; Türkiye’deki nüfusun büyük kısmı kıyı kesimlerinde toplanmıştır.
Ulusal Saatler Neden İleri Alınır?
Bir çok ülkede güneş; yazın daha insanlar uyurken doğar. Bu da, aydınlık saatlerin bir bölümünün boşa geçmesine neden olur. Bu nedenle; saatler ileri alınarak, güneş ışığından daha çok yararlanılması amaçlanır.
Uzay Neden Simsiyahtır?
Dünya atmosferinde ki hava; toz ve su damlacıkları, güneş ışığındaki mavi rengi diğer renklere oranla saçtıklarından; dünyada gökyüzü mavi renkte görünür. Uzayda; güneş ışığını saçacak hava ve su olmadığından uzay simsiyah görünür.
Yağmurun süresini ne belirliyor?
Bulutlar genelde hareket halindedir. Bu nedenle yağış sırasında çoğunlukla bulutun tümü yağış olarak yeryüzüne inmez. Örneğin 800.000 litre su içeren 25 kilometrelik bir kümilo nimbus bulutunun ancak 3–15 kilometre arasındaki hücre kısmı yağış olarak düşer. Bu nedenle normal koşullarda yağış 30 dakika ya da en fazla bir buçuk iki saat sürebilir. Fakat yağış hücreleri atmosfer koşulları sonucu sürekli olarak yenileniyorsa yağış çok uzun süre devam edebilir.
Yerdeki Gözlemler Nasıl ve Hangi Saatlerde Yapılır?
Hava tahmini için yapılan gözlemlere sinoptik gözlem denir. Bu tür gözlemler bütün dünyadaki meteoroloji istasyonlarında Greenwich orta saatine ( GMT ) göre aynı anda yapılır. Greenwich boylamında saat 12.00 iken diğer ülkelerin yerel saatlerine göre de ölçümler yapılır. Örneğin; Greenwich’te saat 12.00’de yapılan bir sinoptik gözlem, yerel saatle Türkiye’de 15.00’te, Hindistan’da 18.00’de Avustralya’da 22.00’de, Orta Amerikada ise 05.00’de yapılır. Ölçülen bu değerler; ulusal meteoroloji istasyonlarına, buradan da uluslar arası toplama merkezlerine gönderilir. Uluslar arası merkezde işlenen bilgiler raporlar halinde kullanıcıların hizmetine sunulmak üzere ulusal merkezlere geri yollanır.
Yerel Saat Ayarı Neye Göre Yapılır?
Dünya ekseni etrafında döndüğünden; yeryüzündeki herhangi bir noktanın güneşin görünen durumuna göre konumu sürekli değişir. Dolayısıyla; güneşin önünden 1°lik meridyen yayı 4 dakikada geçer. Bu nedenle; peş peşe gelen meridyen yayları arasında, 4 dakikalık zaman farkı vardır. Ve herhangi bir yer üzerinden geçen meridyen güneşin tam karşısına geldiği anda;12.00'ye ayarlanan saat, o yerin yerel saat ayarı olarak kabul edilir. Ancak; saatlerde birlik sağlanması açısından 15° ve katlarının saatleri esas alınarak; ulusal saat ayarı yapılır. ( Örneğin; Türkiye yaz saati ayarını 45° doğu, kış saati ayarını ise 30°doğu meridyenine göre yapar. )
Yerkabuğunu Oluşturan Plakalar Neden Hareket Eder?
Yerkabuğunun derinliklerinde;mağma adı verilen,sıcak ve akışkan malzeme bulunur. Mağmanın çalkalanması; veya hareketlenmesi sırasında, onun üzerinde yer alan yerkabuğu da hareket eder.
Yeryüzünden yükseklere çıkıldıkça Güneş’e yaklaşılmasına rağmen hava sıcaklığı neden azalır?
Güneş ışınları atmosferden geçerken havayı ısıtmaz. Çünkü hava güneş ışınlarını fazla tutamaz. Yanan bir sobanın veya ateşin çevresine oturduğumuzda da benzeri bir durumla karşılaşırız. Sobadan ışımayla yayılan ısı havayı ısıtamadığı halde yüzümüzü ve bedenimizi ısıtır. Zira yüzümüz ışımayla gelen ısıyı yutarak onu ısı enerjisine dönüştürmüştür. İşte yeryüzünün ısınması da böyle olmaktadır. Işımayla yeryüzüne ulaşan ısı, yeryüzü tarafından yutulduğundan ısı enerjisine dönüşür. Yeryüzünde biriken ısı enerjisinin bir kısmı ışımayla atmosfere dönerek, atmosferin alttan üste doğru ısınmasına neden olur.
Yüksek yerlere doğru çıkınca, kulaklarımız neden uğuldar ve tıkanır?
Yükseklere çıkıldıkça, kulaklar bir süreliğine tıkanır, konuşulanlar zor anlaşılır hale gelir. Atmosferdeki gazlar insan vücudunda belli bir ağırlık yapar. Deniz seviyesinde havanın insan vücudunun 1 cm2’sine yaptığı ağırlık 1000 gramdır. Ancak yükseklere çıkıldıkça hava tabakasının kalınlığı ve yoğunluğu azalır. Örneğin havanın insan vücuduna yaptığı ağırlık 3000 metrede 700 grama, 1200 metrede 200 grama düşer. İşte, yükseklere doğru basıncın giderek azalması, insanın alıştığı normal basınçtan daha az ağırlık yapması nedeniyle insanların kulakları uğuldar ve tıkanır. Konuşulanlar zor anlaşılır, belli bir yükseklikten sonra baş dönmeye, nefes daralmaya başlar.
Yün elbiseler neden sıcak tutar?
Yün ipliklerinin dalgalı kıvırcıkları nedeniyle deriyle giyecek arasındaki hava tabakasının, yani vücut ısısının dışarı kaçmasına ve dışarıdaki soğuğun içeri girmesine engel olur. Yani yünlü giysi aslında ısıtmaz iyi bir yalıtkan görevi yaparak sıcak tutar.
|
Akarsuların yatağındaki su miktarı, büyük ölçüde geçtikleri bölgelerin yağış miktarı ve şekline bağlıdır. Örneğin; nehirlerde yağışın arttığı dönemlerde yükselme, azaldığı dönemlerde ise çekilme görülür. Kış yağışlarının kar şeklinde düştüğü bölgelerde nehirlerin akımı azalırken, kar ve buz erimelerinin görüldüğü dönemlerde akım yükselir. Örneğin; Doğu Anadolu Bölgesi. Yıllık yağışın tüm aylara dağıldığı bölgelerde; akarsular tüm aylarda bol su taşıdığından, rejimleri düzenlidir. Örneğin; Karadeniz ve Ekvatoral Bölge. Göl suları ile yer altı sularının seviyesi de yağış ile kar ve buz erimelerine bağlı olarak yıl içinde değişiklik gösterir.
Doğal Bitki Örtüsüne Etkisi
Bir yörenin sıcaklık ve yağış değerleri buharlaşma durumu , o yöredeki bitki örtüsünün türü, sıklığı ve dağılışı üzerinde belirleyicidir. Bu nedenle her iklim tipinin doğal bitki örtüsü farklıdır. Örneğin; Ekvatoral iklimin doğal bitki örtüsü Tropikal yağmur ormanı, Akdeniz ikliminin maki, okyanus ikliminin ise karışık ormandır.
Ekonomik Faaliyet Türüne Etkisi
Sıcaklık ve yağış koşulları, doğal bitki örtüsü, tarım ürünleri, hayvan türleri ve akarsu rejimleri üzerinde belirleyicidir. Bu nedenle ekonomik faaliyetler de iklime bağlı bir dağılış gösterir. Örneğin; Yağış azlığı ve yaz kuraklığına bağlı olarak oluşan bozkırların yaygın olduğu bölgelerde küçükbaş, yaz mevsiminin serin ve yağışlı geçmesine bağlı olarak oluşan çayırların yaygın olduğu bölgelerde büyükbaş hayvancılık yaygındır. Çiçekli bitkilerin yaygın olduğu bölgelerde arıcılık, kışların ılık ve güneşli geçtiği bölgelerde seracılık, yazların sıcak ve kurak geçtiği kıyılarda ise kıyı turizmi gibi ekonomik etkinlikler gelişir.
Erozyon ve Heyelana Etkisi
Yıllık yağış miktarının az, doğal bitki örtüsünün cılız olduğu bölgelerde erozyon (İç Anadolu Bölgesi), yıllık yağış miktarının fazla olduğu engebeli bölgelerde ise heyelan olayları (Karadeniz Bölgesi) görülür.
Giyim Tipine Etkisi
Kutuplara yakın soğuk bölgelerde deri, kürk ve yünlü giysiler yaygın olarak kullanılırken, Arap Yarımadası gibi sıcak bölgelerde açık renk (beyaz) giysiler yaygındır. Orta kuşak ülkeleri gibi, dört mevsimin belirgin olarak yaşandığı yerlerde ise yıl içinde sık giysi değiştirilir.
Konut Tipine Etkisi
Yıllık yağış miktarının bol olduğu ormanlık bölgelerin kırsal kesimlerinde ahşap evler yaygınken (Karadeniz Bölgesi), yıllık yağış miktarının az olduğu kurak ve yarı kurak bölgelerin kırsal kesimlerinde ise kerpiç evler (İç Anadolu ile Güneydoğu Anadolu Bölgeleri) yaygındır.
Nüfus ve Yerleşmeye Etkisi
Ekvatoral bölge dışında bol yağış alan yerler genelde yoğun nüfuslu iken, az yağış alan kurak bölgeler seyrek nüfusludur. İklim koşulları elverişsiz olan çöl ve kutup bölgeleri de seyrek nüfusludur. Ilıman iklimin görüldüğü orta kuşak bölgeleri ile iklim koşullarının elverişli olduğu deniz kıyıları ile muson iklimi bölgelerinde genelde nüfus yoğundur.
Tarım Faaliyetlerine Etkisi
İklimin tarım faaliyetleri üzerinde ki etkisi oldukça belirgindir. Bir bölgedeki sıcaklık ve yağış koşulları, yağış düzeni ile buharlaşma tarım ürünlerinin verimlerini , tür çeşitliliklerini , olgunlaşma sürelerini ve dağılışlarını etkiler.İklim ayrıca; bir bölgedeki tarım devresinin uzunluğunu, uygulanan tarım yöntemini de etkiler. Örneğin; yaz devresinin erken başladığı bölgelerde tarım ürünleri erken olgunlaşır. Yetişme devresinin uzun olduğu bölgelerde ise aynı tarladan yılda birkaç kez ürün alınabilir. Yazların kurak geçtiği bölgelerde topraklar nadasa bırakılır. Çay, pirinç, mısır bol yağış, kahve, kakao, muz, hurma yüksek sıcaklık isteyen ürünlerdir. Yani her ürünün yetişme koşulları iklim açısından farklıdır. Bu nedenle, iklim çeşitliliği fazla olan bölgelerin tarımsal ürün çeşitliliği de fazladır. Örneğin; Marmara Bölgesi.
Toprak Oluşumuna Etkisi
Sıcaklık ve yağış koşulları; hem fiziksel ve kimyasal çözülmeyi, hem de bitki örtüsü türünü belirleyerek, toprak oluşumunu etkiler. Bu nedenle her iklim tipinin toprak çeşidi farklıdır. Örneğin; Akdeniz ikliminin toprağı terra rossa, Ekvatoral iklimin toprağı laterit, sert karasal iklimin toprağı ise çernozyomdur. Ayrıca çok yağış alan bölgelerin topraklarında aşırı yıkanma gözlenirken ( Ekvatoral Bölge, Doğu Karadeniz ) az yağış alan bölgelerin topraklarında az yıkanmadan dolayı tuz ve kireç birikimi ( İç Anadolu ) gözlenir.
Ulaşım Üzerindeki Etkisi
Aşırı yağış, sis, fırtına, kar yağışı, donma gibi iklim olayları ulaşımı olumsuz etkilediği gibi ulaşım maliyetlerini de arttırır. Sisli havalarda hava, deniz ve kara ulaşımı aksar, aşırı yağış ve donma nedeniyle yollar bozulur, fırtına ve tipi ulaşımı aksatır. Çığ ve heyelan yol yapımını zorlaştırır, ulaşım maliyetlerini artırır. Kışların soğuk geçtiği bölgeler de yollar kapanabilir. Örneğin; Doğu Anadolu Bölgesi, Bolu Dağı
|
Artçı Deprem Nedir?
Ana depremden sonra meydana gelen ve ana şokun büyüklüğünü geçmeyen depremlerdir. Artçı depremlerin belli bir süresi yoktur, bir ay ya da bir yıl sürebilir.
Deprem Büyüklüğü Nasıl Ölçülür?
Rıchter ölçeği odak noktasında oluşan enerji miktarını ölçmeye dayanır. Bu sistem Amerikalı Charles Richterin bulduğu bir ölçeğe dayanır. Deprem dalgaları P, L ve S olarak bilinir. Bu deprem dalgaları titreşimleri kaydetme özelliği olan sismografla ölçülür. Bu titreşimler ölçülmeden önce yüz binlerce kat büyütülür; böylece sismograf insanın algılayamadığı kadar küçük sarsıntıları bile kaydedebilir. Richter ölçeğinde; yukarıya doğru her basamak (4.6/5.2/5.7/6.4) bir öncekine göre, 30 kez daha şiddetlidir.
Deprem Nedir, Nasıl Oluşur ?
Levha hareketleri sonucunda yerkabuğu içinde meydana gelen kıvrılmalara bağlı olarak ortaya çıkan dalgaların yeryüzünü sarsmasına deprem denir. Levhaların birbirine sürtünmeleri,birbirlerini sıkıştırmaları, birbirlerinin üstüne çıkmaları yada birbirlerinin altına dalmaları ile deprem oluşur.
Deprem Şiddeti Nedir ?
Depremin yeryüzünde bir noktadaki etkisinin ölçüsü olarak tanımlana bilir. Kısacası; depremin insanlar ve yapılar üzerinde meydana getirdiği hasarın derecesidir. Bu etki depremin büyüklüğü, odak derinliği, zemin yapısı, yapıların dayanıklılığına bağlı olarak değişir.
Depremler Önceden Bilinebilir mi?
Bu konuda araştırmalar devam etmektedir. Çin ve Japonya’da önceden tahmin edilen birkaç deprem vardır. Ancak her deprem farklı özellik göstermektedir. Bu nedenle depremin yeri, zamanı ve büyüklüğü hakkında tahminde bulunmak henüz mümkün görünmemektedir. Fakat, kuyu suyu seviyesindeki değişmeler, radon gazı artışı, manyetik ve elektrik değişimleri, bazı hayvanların davranışları, öncü depremler, yerkabuğundaki deformasyonlar deprem habercisi olabilir.
En Az Sarsılan Kıta Hangisidir?
Dünyada en az sarsılan kıta Antarktika’dır.
Fay Nedir?
Levhaların kayarak birbirine değmesi veya çarpması sonucu yerkabuğunda çatlaklar oluşur. Bunlara fay adı verilir.
Hayvanlar Depremi Sezer mi?
Bazı depremlerden önce hayvanlarda olağandışı davranışlar gözlenebilir. Hayvanların duyuları daha hassas olduğundan elektrik ve manyetik dalgaları kolaylıkla algılayabilirler. Örneğin; Çin’de meydana gelen büyük bir deprem öncesinde farelerin panik içinde yuvalarından dışarıya fırladıkları görülmüştür.
Kuzey Anadolu Fayı
Batıda Saroz Körfezinden başlayıp Şarköy, Marmara Denizi, İzmit, Adapazarı, Düzce, Bolu, Çankırı, Kargı, Ladik, Niksar, Erbaa, Erzincan üzerinden Kars’a kadar uzanır. 1200 km uzunluğundaki fay hattında son yüzyıl içinde çok şiddetli depremler meydana gelmiştir.
Levhalar
Yerkabuğunu meydana getiren bölümlerden her biridir. Levhalar sürekli hareket halindedirler ve depremlere neden olurlar. Hareketleri uzaklaşma - ayrılma, yakınlaşma - çarpışma ve yanal yer değiştirme şeklindedir.
Levhaların Hareketleri
Dünya haritasına bakıldığında; kıtaların biçim olarak bir yap-boza benzedikleri kolayca görülebilir. Günümüzden 200 milyon yıl önce tek parça halinde olan yer kabuğu, yavaşça hareket eden ve kıtasal levhalar denilen, büyük kara parçalarına bölünmüştür. Mantodaki ısı akımlarının neden olduğu bu hareketle levhalar birbirinden uzaklaşır veya birbirine çarparlar.
Neden Sarsılıyoruz?
Üzerinde yaşadığımız dünya ortalama kalınlığı 35 km olan kabuk ile onun altında pelte kıvamında ki mantodan oluşur. Mantonun pelte kıvamı nedeniyle üzerindeki levhalar birbiriyle çarpışır, kırılır ve kayar. Bu kırılma ve kopmalar sonucu dalgalar halinde açığa çıkan enerji sarsılmaya neden olur.
Odak Noktası Nedir?
Depremin yerkabuğu içinde meydana geldiği noktaya odak noktası ( hiposantr ) denir ve deprem sırasında en büyük hasar bu noktanın yerkabuğundaki izdüşüm alanında oluşur. Sığ odaklı depremlerin hasar derecesi fazla iken, derin odaklı depremlerin hasar derecesi azdır.
Tsunami Nedir?
Depremin odak noktası denizde olduğu zaman deprem sırası ve sonrasında yüksekliği 30 metreye ulaşan dev dalgalar meydana gelir. Tsunami adı verilen bu dev dalgalar kıyıya yakın yerlerde büyük hasarlara neden olurlar.
Türkiye'deki En Şiddetli Deprem?
1939 yılında Erzincan’da meydana gelen 7.9 şiddetindeki deprem Türkiye’deki en büyük depremdir. Bu deprem sonucunda 360 km uzunluğunda yüzey fayı oluşmuş 40.000 insan yaşamını yitirmiştir.
Yer Kabuğunun Yapısı
Dünya içiçe birtakım katmanlardan oluşmuştur. Yer küre kabuk, manto, iç ve dış çekirdekten oluşur.
Yeryüzündeki Önemli Deprem Kuşakları
Yeryüzünde çok aktif olan iki önemli deprem kuşağı vardır; A) Büyük Okyanus Çevresi: Dünyada meydana gelen depremlerin yaklaşık %70’i bu kuşak çevresinde meydana gelmektedir. Buradaki depremlerin büyük kısmı levha sınırları boyunca meydana gelir. Şili, Peru, Meksika, Aleut Adaları, Kaliforniya, Alaska ( And kıvrım kuşağı ) ile Kamçatka Yarımadası, Japonya, Çin, Filipinler, Endonezya, Yeni Gine ve Büyük Okyanustaki bazı adalar bu kuşak üzerinde yer alır. B) Alp-Himalaya Kıvrım Kuşağı: İspanya’dan başlayıp Hindistan’a kadar uzanan bu kuşakta Fas, Cezayir, Tunus, Fransa, İtalya, Yunanistan, Türkiye, İran, Azerbaycan, Afganistan, Pakistan, Hindistan yer alır.
Türkiye'de Meydana Gelen Büyük Depremler
| Tarih | Meydana Geldiği Yer | Magnitüdü | Can Kaybı | | 09.08.1912 | Mürefte-Tekirdağ | 7,3 | 216 | | 27.12.1939 | Erzincan | 7,9 | 33.000 | | 20.12.1942 | Erbaa-Tokat | 7,1 | 3.000 | | 27.11.1943 | Lâdik-Samsun | 7,2 | 4.000 | | 01.02.1944 | Gerede-Bolu | 7,2 | 3.959 | | 18.03.1953 | Yenice-Çanakkale | 7,2 | 265 | | 19.08.1966 | Varto-Muş | 6,9 | 2.400 | | 28.03.1970 | Gediz-Kütahya | 7,2 | 1.086 | | 06.09.1975 | Lice-Diyarbakır | 6,6 | 2.385 | | 24.11.1976 | Muradiye-Van | 7,5 | 3.840 | | 30.10.1983 | Erzurum-Kars | 6,9 | 1.155 | | 13.03.1993 | Erzincan | 6,8 | 653 | | 17.08.1999 | Gölcük-İzmit | 7,8 | 17.480 | | 12.11.1999 | Düzce | 7,5 | 763 | | 01.05.2003 | Bingöl | 6,4 | 176 |
Dünya'da Meydana Gelen Büyük Depremler
| Tarih | Meydana Geldiği Yer | Magnitüdü | Can Kaybı | | 30.01.1906 | Ekvador-Kolombiya | 8,8 | 1.000 | | 28.07.1976 | Çin | 8,2 | 500.000 | | 10.10.1980 | Cezayir | 7,3 | 2.600 | | 23.11.1980 | İtalya | 7,2 | 2.735 | | 13.12.1982 | Yemen | 6,1 | 3.000 | | 19.09.1985 | Meksika | 8,1 | 12.000 | | 10.10.1986 | El Salvador | 7,5 | 1.500 | | 07.12.1988 | Ermenistan | 6,8 | 25.000 | | 21.06.1990 | İran | 7,7 | 35.000 | | 16.07.1990 | Filipinler | 7,7 | 2.000 | | 20.10.1991 | Hindistan | 6,1 | 1.600 | | 12.12.1992 | Endonezya | 6,8 | 2.190 | | 30.09.1993 | Hindistan | 6,4 | 22.000 | | 17.01.1995 | Japonya | 7,2 | 6.500 | | 28.05.1995 | Rusya Federasyonu | 7,5 | 1.986 | | 04.02.1998 | İran | 7,1 | 2.000 | | 25.01.1999 | Kolombiya | 6,2 | 2.000 | | 17.07.1999 | Türkiye | 7,8 | 17.480 | | 26.12.2004 | Endonezya | 8,9 | 300.000 |
Bu sayfadaki bilgiler hazırlanırken Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Merkezininin verilerinden yararlanılmıştır.
|
AÇIK HAVZA
Sularını denize veya okyanusa ulaştırabilen akarsu havzaları
AÇISAL HIZ
Dünyanın, günlük hareketi sırasında birim zamanda taradığı açıyı ifade eder. Açısal hız her yerde aynıdır.
AFEL
Dünyanın güneşe en uzak olduğu tarih
AGİK
Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı
AĞIL
Davarların barındırıldığı, üstü açık çitle çevrili yer.
AĞIZ
Akarsuyun denize ulaştığı yer
AKARSU REJİMİ
Akarsu yatağından su miktarının bir yıl içinde gösterdiği değişim
ALBEDO
Bir yüzey üzerine gelen ışının yansıyan ışına oranı
ALİZE
30° enlemlerinden Ekvatora doğru esen sürekli rüzgarlar
ALPİN ÇAYIR
Yüksek dağlar üzerinde sürekli yeşil kalan bitki topluluğu
ALÜVYON
Akarsuların taşıdığı malzeme
ANEMOMETRE
Rüzgar hızını ölçen alet
ANIZ
Ekin biçildikten sonra tarlada kalan sap
ANTEN
Radyo dalgalarını yada başka enerji sinyallerini gönderip almaya yarayan metal aygıt
ANTİKLİNAL
Kıvrımlı dağın yükselen kısmı
ANTREPO
Ticari malların belli bir süre için korunduğu yer, depo
ANTROPOJEN BOZKIR
İnsan tarafından orman örtüsünün tahrip edilmesi sonucu oluşan bozkır
APEC
Asya - Pasifik Ekonomik İşbirliği
AR -GE
Araştırma - Geliştirme
ARKTRİK BÖLGE
Kuzey kutup bölgesi
ASİMİLASYON
Farklı kültürlerin başka bir kültür içinde eritilmesi
AŞIRI NÜFUSLANMA
Bir yerdeki ekonomik kaynakların nüfusa göre yetersiz olması, ekonomik kaynakların nüfusun ihtiyaçlarını karşılayamaması.
ATLAS
Haritalar takımı
ATOL
Mercan adası
AVRO
Avrupa Birliği ülkelerinin para birimi
AVRUPA BİRLİĞİ
Avrupa topluluğunun 1993' den sonraki adı
AYDINLANMA ÇEMBERİ
Gece ile gündüzü ayıran çember.
AYSBERG
Su içinde yüzen buzdağı
BAĞIMLI NÜFUS
Çalışma çağı dışında kalan nüfus
BAKI
Güneşe dönük olma, güneşe bakma durumu
BANLİYÖ
Büyük bir şehrin çevresindeki yerleşim alanları
BARKAN
Hilal biçimindeki kum birikintisi
BDT
Bağımsız Devletler Topluluğu
BEŞERİ
İnsanla ilgili olan.
BEYİN GÖÇÜ
Yetişmiş nitelikli ve eğitimli nüfusun daha iyi çalışma ve yaşama koşulları nedeniyle dışarıya göç etmesi
BİOMAS ENERJİ
Bitkisel ve hayvansal ürünlerden elde edilen enerji
BİYOCOĞRAFYA
Canlılar coğrafyası
BOĞAZ
Dar, dik yamaçlı vadi veya iki denizi birbirine bağlayan su yolu
BOYUN
İki zirve arasında, dağın en alçak kesimi
BOZKIR
Kurak ve yarı kurak bölgelerin kısa boylu ot örtüsü
BULVAR
Ortasında ya da kenarlarında ağaç ve çimen kaplı bir şerit bulunan geniş cadde
BUZUL
Bir yamaçtan aşağı yavaşça hareket eden kalın buz tabakası
CEPHE
Farklı karekterdeki hava kütlelerinin karşılaştığı alan
CEZİR
Gelgit sırasında deniz çekilmesi
CHARTER TAŞIMACILIĞI
Düzenli uçuşlara bağlı olmayıp, yolcu isteğine bağlı olarak yapılan dolmuş uçak yolcu taşımacılığı
ÇELTİK
Pirinç yetiştirilen sulak tarla
ÇERNOZYOM
Kara toprak
ÇİZGİSEL HIZ
Dünyanın, günlük hareketi sırasında birim zamanda Güneş önünden geçen yeryüzündeki mesafeyi ifade eder. Çizgisel hız Ekvatordan kutuplara doğru azalır.
DALGAKIRAN
Limanları dalgalardan koruyan uzun setler
DAVAR
Koyun keçi gibi küçükbaş hayvanlara verilen ad
DEBİ (Akım)
Akarsuyun taşıdığı su miktarı
DELTA
Akarsuların denize ulaştığı yerde denizi doldurarak oluşturduğu üçgen görünümlü ova
DEMOGRAFİ
Nüfus bilimi
DEVAÜLE ETMEK
Bir ülke parasının diğer ülke paraları karşısındaki değerini düşürmek
DIŞ TİCARET AÇIĞI
İthalatın ihracattan fazla olması
DİASPORA
Etnik yada dinsel toplulukların asıl topraklarının dışına dağılması
DOLİN
Karstik aşındırma şekli, koyak
DOLU
Yağmur gibi gökyüzünden düşen küçük buz topları
DOLUNAY
Ay' ın dünyadan görülen yüzünün tümüyle aydınlık olması
DÖVİZ
Yabancı ülke parası
DRENAJ
Topraktaki fazla suların akıtılması
EKİNOKS
Gece gündüz eşitliği (21 Mart - 23 Eylül)
EKLİPTİK
Yörünge düzlemi
EKOCOĞRAFYA
Ekolojiye coğrafi yöntemle yaklaşım, ekolojik coğrafya
EKOLOJİ
Çevre bilimi
EKOSİSTEM
Belli bir alanda yaşayan ve birbiriyle etkileşim içinde olan canlı topluluğu
EKSEN
Dünya' nın yada başka bir gök cisminin merkezinden geçen ve bir ucundan öbürüne uzanan hayali çizgi
EKÜMEN
Yerleşilmiş alanlar
ENDEMİK BİTKİ
Dünyanın sadece belli bir bölgesinde bulunan ve belirli iklim şartlarında yetişen başka yerlerde yetişmeyen bitki
ENTANSİF TARIM ( İntansif Tarım )
Modern yöntemlerle yapılan verimi yüksek tarım
ENTEGRASYON
Yabancıların kültürel özelliklerini yitirmeden başka toplumlarla bütünleşmesi
EPİROJENEZ
Kıta hareketleri
ERG
Afrika'da kumlardan oluşan çöllere verilen isim
EROZYON
Toprağın kemirilmesi, taşınması
ESTUAR
Gelgitin görüldüğü kıyılarda su basmasına uğrayan akarsu ağzı
EVRİM
Zaman içinde değişme
FALEZ ( Yalıyar )
Kıyı dikliği, kıyı uçurumu
FAUNA
Hayvan topluluğu
FERİBOT
Arabalar veya vagonlar ile içindeki yolcuları bir yakadan ötekine geçiren gemi
FİYORD
Buzul aşındırması sonucu oluşan vadilerin deniz suları altında kalmasıyla oluşan girintili çıkıntılı kıyı
FİZİKSEL PARÇALANMA
Fiziksel(mekanik) parçalanma: Sıcaklık farklarına bağlı olarak taşların ufalanması.
FLORA
Bitki topluluğu
FOSİL
Kayalar ve toprak içinde bulunan eski canlı kalıntıları
FRİGOFRİK
Soğutma özelliği olan, soğutucu
GAP
Güneydoğu Anadolu Projesi
GARİG
Akdeniz ikliminin doğal bitki örtüsü makilerin tahrip edildiği yerlerde ortaya çıkan bitki topluluğu
GAYZER
Fışkıran sıcak su kaynağı
GECE
Bir günün karanlık olan kısmı.
GECEKONDU
İzinsiz yapılan ve altyapı ihtiyaçları devlet tarafından karşılanmayan dar gelirli ailelerin yaşadığı barınak
GEÇİCİ YERLEŞME
Yılın belli bir süresi boyunca kullanılan yerleşim
GELGİT ( Medcezir )
Ay' ın çekimi nedeniyle deniz sularının kabarıp çekilmesi
GEOİT
Yer kürenin özgün şekli
GİDEĞEN
Bir gölün sularını dışarıya boşaltan akarsu
GLASYE
Buzul
GMT
Greenwich orta saati
GRABEN
Çöküntü hendeği
GRUP VAKTİ
Güneş batmadan önceki zaman.
GÜN
Dünyanın kendi etrafında dönerken bir turunu tamamladığı zaman.
GÜN DÖNÜMÜ
Mevsim başlangıçlarını ifade eden tarihler.
GÜNDÜZ
Bir günün aydınlık olan kısmı.
GÜNLÜK SICAKLIK FARKI
Gece ile gündüz sıcaklığı arasındaki fark.
HABİTAT
Bir canlının doğal yaşam ortamı
HAKİM RÜZGAR YÖNÜ
Bir yere yıl içinde rüzgarın en çok estiği yön.
HAMADA
Afrika'da taşlardan oluşan çöllere verilen isim
HARA
Hayvan soylarının iyileştirilmesi için kurulmuş çiftlik
HASAT
Tarım ürünlerinin toplanması yada biçilmesi
HEKTAR
10.000 m² 'ye eşit alan ölçüsü
HİDROELEKTRİK SANTRAL
Baraj göllerinden yararlanılarak elektrik enerjisi elde edilen santraller
HİDROSFER
Su küre
HİNTERLANT ( ARD BÖLGE )
Bir limanın hitap edebildiği veya limanla kara ve demiryolu bağlantısı olan bölge.
HORST
Çöküntü hendeklerinin kenarındaki yüksek yer
HÖRGÜÇ KAYA
Buzul aşındırmasıyla oluşan deve sırtına benzer kaya
IMF
Uluslararası Para Fonu
IŞIMA
Yeryüzünün, güneşten aldığı ısıyı geri vermesi
İHRACAT
Dış Satım
İMKB
İstanbul Menkul Kıymetler Borsası
İNLANDSİS
Karalar üzerinde yayılan örtü buzulu, inland:kara, is:buzul
İSKAN
Yerleşme
İSTİHDAM
Bir kimseyi bir işte çalıştırma, iş imkanı yaratma
İTHALAT
Dış alım
İZDÜŞÜM
Engebeler katılmaksızın hesaplanan alan.
İZOBAT
Eş derinlik eğrisi
İZOHİPS
Eş yükselti eğrisi
İZOTERM
Eş sıcaklık eğrisi
İZOYET
Eş yağış eğrisi
JEOMORFOLOJİ
Yer şekli bilimi
JEOPOLİTİK
Coğrafya koşullarına göre düzenlenen siyaset
JEOTERMAL
Sıcak su buharı
KABOTAJ
Bir ülkenin karasularında yük ve yolcu taşımacılığı hakkı
KALDERA
Volkan konilerinin patlaması ile oluşan çukurluklar
KALICI KAR ( Toktağan )
Yaz ve kış boyunca erimeden kalan kar
KALKER
Kireç taşı
KANAL
Akarsuları yada denizleri birbirine bağlayan, doğal yada insan yapısı su yolu
KANO
Kürekle kullanılan, dar, hafif ve küçük tekne
KANYON
Derin ve yamaçları çok dik vadi
KAPALI HAVZA
Sularını denize ulaştıramayan bölge
KAPIZ
Toroslarda dar ve derin vadi, kanyon
KARGO
Bir nevi paket ve yük taşımacılığı
KEİB
Karadeniz Ekonomik İşbirliği Bölgesi
KIRGIBAYIR
Sel suları ve akarsuların dilik dilik yardığı çıplak yamaçlar
KISTAK
Bir yarımadayı karaya bağlayan, iki yanı su ile çevrili dar kara parçası
KIYI
Deniz yada göl kenarı.
KİMYASAL ÇÖZÜNME
Nem ve yağışa bağlı olarak taşların çözünmesi.
KİT
Kamu İktisadi Teşekkülleri
KLİMATİZM
İklimden faydalanmaya dayalı turizm
KLİMATOLOJİ
İklim bilimi
KOPENHAG KRİTERLERİ
AB' ye yeni aday üyelerin uymakla yükümlü olduğu siyasi kriterler
KRATER
Yanardağın huni şeklindeki ağzı
KURU TARIM
Az yağışlı bölgelerde sulama olmaksızın yapılan tarımsal üretim
KUŞBAKIŞI GÖRÜNÜŞ
Haritaların tepeden bakılarak çizilmesini ifade eder.
LAGÜN
Deniz kulağı, kıyı gölü
LAPYA
Karstik kayaçlardaki küçük kanalcıklar
LATERİT
Nemli tropikal bölgelerin tuğla kırmızısı rengindeki verimsiz toprağı
LEJAND
Haritaların açıklama anahtarı
LİMNOLOJİ
Coğrafyanın gölleri inceleyen bilim dalı
LİTOSFER
Taş küre
LOKOMOTİF
Treni hareket ettiren motorun bulunduğu demiryolu taşıtı
LÖS
Rüzgarın taşıyıp biriktirdiği toprak
MAAR
Volkanik patlama çukuru
MAKİ
Akdeniz ikliminin bitki topluluğu
MAKROKLİMA
Büyük iklim alanı.
MANDIRA
Peynir, yoğurt ve tereyağı üretimi amacı ile yapılan ahır hayvancılığı
MEDYA
Gazete, dergi, televizyon, radyo, sinema ve internet gibi yazılı görsel, iletişim araçlarının tümü
MENDERES
Akarsuyun büklüm yaparak akması
MERA
Hayvan otlatılan yer, otlak
METALURJİ
Maetalleri işleyen sanayi kolu
METEOR ( Göktaşı )
Uzaydan dünya' nın yüzeyine düşen kütle
MİKRO KLİMA
Küçük iklim bölgeleri
MİKROKLİMA
Küçük iklim alanı.
MONOKÜLTÜR
Tek bir çeşit tarım ürününün geniş alanlarda üretilmesi, tek ürüne dayalı tarım
MOREN
Buzul taş
NADAS
Tarlanın bir yıl dinlendirilmesi
NAFTA
Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması
NARENCİYE
Turunç, limon, mandalina, greyfurt ve portakal gibi ürünlerin tümüne verilen ad, turunçgiller
NASA
ABD ulusal havacılık ve uzay dairesi
NAVLUN
Deniz taşımacılığı karşılığında alınan para
OBRUK
Karstik kayaçlardaki derin doğal kuyular
OECD
Uluslar arası İktisadi İşbirliği kalkınma örgütü
OKULLAŞMA ORANI
Okula devam eden nüfusun,okula devam etmesi gereken nüfusa oranı
OPEC
Petrol ihraç eden ülkeler örgütü
ORMAN SINIRI
Düşük sıcaklık veya yağış azlığı nedeniyle ormanın sona erdiği sınır
OROJENEZ
Dağ oluşumu
OTOYOL
Hızlı trafik akışı sağlamak amacı ile yapılan çift yönlü geniş yol
OZON TABAKASI
Atmosferin 20 - 25 yükseğinde yeralan ve morötesi ışınların büyük kısmını tutan tabaka
ÖĞLE
Bir boylamın tam güneşin karşısına geldiği an.
ÖLÇEK
Haritalardaki küçültme oranı.
PARATONER
Yıldırım savar
PATENT
Bir buluşun sahipliğini ve kullanımını koruyan belge
PENEPLEN
Yontularak düzleşmiş alan
PERİHEL
Dünyanın güneşe en yakın olduğu tarih
PEYZAJ
Görünüş
PLANKTON
Deniz suyuyla sürüklenen canlı kalıntıları
PLANÖR
Motorsuz, yalnız rüzgar yardımıyla uçan uçak
POLAR HAVA
Kutuplara yakın bölgelerin soğuk havası
POLEN
Bitkilerin çiçeklerinden çıkan toz şeklindeki tohum
POLYE
Karstik bölgelerdeki erime ovaları, gölova
POTAMOLOJİ
Coğrafyanın akarsuları inceleyen bilim dalı
PROFİL
Dış uzanış, dış görünüş
PROJEKSİYON
Harita çiziminde kullanılan yöntem.
RAFİNERİ
Ham petrolü işleyen ve farklı ürünlerini ayrıştıran tesis
RAFTİNG
Eğim kırıklıklarının fazla olduğu eğimli akarsularda şişme bot ve sallarla yapılan su sporu
RAKIM
Yükseklik
REG
Büyük Sahra Çölünün kuzeyideki ovalara verilen isim
REKOLTE
Bir arazide ekilen üründen elde edilen yıllık toplam tarımsal üretim
RELİEF
Yer şekli
RESİF
Deniz yüzüne çıkmış mercan kayalar
REZERV
Yeraltında bulunan sıvı, gaz ve katı yakıt, mineral ve doğal kaynakların kullanılabilir potansiyeli
RİCHTER ÖLÇEĞİ
Amerikalı Charles F.Richter' in depremlerin şiddetini ölçmek için geliştirdiği ölçek
SAĞANAK
Aniden bastıran şiddetli yağmur
SAVAN
Ağaçlı bozkır
SERA
Mevsim dışı sebze ve meyve yetiştirmek amacı ile yapılmış cam veya naylonla kapatılmış mekanlar
SERA ETKİSİ
Atmosferdeki gazların güneşten gelen enerjiyi emmesi sonucu atmosfer sıcaklığını artırması
SICAKLIK TERSELMESİ
Özellikle çukur bölgelerde alçak yerlerin daha yüksek yerlere nazaran soğuk olduğu atmosfer olayı
SİRK
Buz yalağı
SİSMOLOJİ
Deprem bilimi
SOLSTİS
Gün dönümü ( 21 Haziran - 21 Aralık )
SONAR
Ses dalgaları ve yankı aracılığıyla su altındaki cisimlerin yerini saptayan aygıt
SPEOLOJİ
Mağara bilimi
SULUSEPKEN
Karla karışık kısmen donmuş yağmur
SÜBVANSİYON
Devlet tarafından toplumun çeşitli kesimlerine yapılan maddi yardımlar
SÜPERNOVA
Çok büyük bir yıldızın, güneşten milyarlaca kez daha güçlü bir parlamayla patlaması
ŞELF
Denizlerin 200 m' ye kadar olan sığ yerleri
TABAN FİYAT
Resmi kuruluşlar tarafından bir ürün veya mala verilen en düşük değer
TABAN SEVİYESİ
Akarsuların deniz, okyanus ve göle döküldüğü en alçak seviye
TABAN SUYU
Yer altı suyu
TAN VAKTİ
Güneşin doğuş anı, gün ağarması
TAN VAKTİ
Gün ağarmadan önceki zaman.
TEFE
Toptan Eşya Fiyat Endeksi
TEKTONİK
Yer kabuğunun hareketi sonucu meydana gelen olaylar.
TENÖR
Maden cevheri içindeki saf metal oranı
TERMALİZM
Şifalı sulardan faydalanmaya dayalı turizm
TERMİK SANTRAL
Katı ve sıvı yakıtları yakarak elektrik enerjisi üreten santraller
TERMOMETRE
Sıcaklık ölçer
TOBB
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği
TOMBOLO
Karaya bağlanarak yarım adaya dönüşmüş ada
TOPOĞRAFYA
Yerşekli
TRANSİT
Gelip geçme
TRİKOTAJ
Örme işleri
TSUNAMİ
Deprem dalgası
TURBALIK
Tabanında çürümüş bitki artıklarından bir katmanın bulunduğu bataklık
TURFANDA
Mevsim başında ilk yetişen meyve veya sebze
TUTULMA
Güneş ışınlarının atmosferde uğradığı kayıp.
TÜFE
Tüketici Fiyat Endeksi
UZAY MEKİĞİ
Uzaya bir roketin sırtında fırlatılan ve insan taşıyan taşıt
VADİ
Akarsuların arazide açtıkları oluklar.
VAHA
Çölün su bulunan bölümlerindeki yerleşim alanı
VAROŞ
Şehrin dış mahallesi
VİYADÜK
Bir ırmak yada vadi üzerinden geçiş sağlayan yüksek kara yada demiryolu köprüsü
WHO
Dünya Sağlık Örgütü
WTO
Dünya Ticaret Örgütü
YAĞIŞ REJİMİ
Yağışların bir yıl boyunca mevsimlere veya aylara göre dağılışı
YAMAÇ
Eğimli yüzey.
YENİAY
Ay' ın dünyadan görülen yüzünün tümüyle karanlık olması
YILLIK SICAKLIK FARKI
En sıcak ay ile, en soğuk ay arasındaki sıcaklık farkı.
YOĞUNLAŞMA
Su buharının sıvıya dönüşme süreci
YÖRÜNGE
Bir gökcisminin başka bir gök cisminin çevresinde dolanırken izlediği yol
ZEMHERİ
Kara kış
|
ADANA
Pamuk ( Beyaz altın ), Adana Kebabı, Çukurova, Anavarza Kalesi, Misis Antik Kenti, Tekir Yaylası, Yaşar Kemal, Sakıp Sabancı
ADIYAMAN
Nemrut Dağı, Besni Üzümü, Pirin-Gümüşkaya Mağaraları, Kahta Çayı
AFYON
Haşhaş, Kaymak, Afyon Sucuğu, Afyon Mermeri, Çağlayan Mesire Yeri, İscehisar Kayalıkları, Bayat Kilimleri, Hüdai, Gazlıgöl, Dinar ve Sandıklı Kaplıcaları
AĞRI
Ağrı Dağı, İshak Paşa Sarayı, Balık Gölü, Göktaşı Çukuru, Gürbulak Sınır Kapısı, Günbuldu Mağaraları
AKSARAY
Ihlara Vadisi, Eğri Minare, Yılanlı Kilise, Sultanhanı ve Ağzıkarahan Kervansarayları, Acemhöyük, Manastır Vadisi, Antik Nora Şehri
AMASYA
Amasya Elması, Borabay Gölü, Amasya Kalesi, Kral Kaya Mezarları, Ahşap Amasya Evleri, Darüşşifa ( Akıl hastalarının müzik ve su sesiyle tedavi edildiği ilk yer ), Şehzadeler Şehri
ANKARA
Ankara Kalesi, Anıtkabir, Tiftik Keçisi ( Ankara Keçisi ), Hacı Bayram Veli Türbesi, August Tapınağı, Roma Hamamı, Gordion ( Frigyanın Başkenti ), Atakule, Karum İş Merkezi, Kızılcahamam-Ayaş Kaplıcaları, Beypazarı Evleri
ANTALYA
Düden-Kurşunlu-Manavgat Şelaleleri, Dim-Damlataş-Karain Mağaraları, Olimpos-Beydağları-Köprülü Kanyon Milli Parkları, Konyaaltı-Lara-Patara Plajları, Turunçgil ve Seracılık Üretimi ile Alanya, Side, Manavgat, Kemer, Kalkan, Kaş Gibi Turizm Merkezleri, Tarihi Kaleiçi Evleri, Altın Portakal Film Yarışması, Kesme Çiçek Üretimi, Aspendos, Perge, Fhaselis, Termessos, Olympos Antik Kentleri
ARDAHAN
Kaşar Peyniri, Çıldır Gölü
ARTVİN
Boğa Güreşleri, Barhal Kilisesi, Sarp Sınır Kapısı, Çoruh Nehri, Karagöl - Sahara ve Hatilla Vadisi Milli Parkları
AYDIN
Deve Güreşleri, Büyük Menderes Nehri, Afrodisias-Miletos-Didim-Priene, Alabanda, Alinda, Nysa Antik Kentleri, Kuşadası, Aydın İnciri, Dilek Yarımadası Milli Parkı, Yörük Ali Efe Müzesi, didim Apollon Tapınağı, Kuşadası Öküz Mehmet Paşa Kervansarayı, Germencik Alangülü Kaplıcaları, Bafa Gölü, Kızıldere Kaplıcaları ( Buharkent ), Güvercin Adası ( Kuşadası ), Adnan Menderes, Alabanda,
BALIKESİR
Susurluk Ayranı ve Tostu, Manyas Gölü ve Manyas Yoğurdu, Ayvalık ve Edremit Zeytini, Kaz Dağları Milli Parkı, Bor mineralleri, Gönen-Manyas-Burhaniye Kaplıcaları, Kaz Dağları Sarıkız Şenlikleri, Şahin Deresi Kanyonu, Sütüven Şelalesi, Ayvalık-Altınoluk-Akçay-Ören Turizm Merkezleri, Hasanboğuldu, Tahtakuşlar Etnografya Müzesi, Balıkesir Kolonyası
BARTIN
Amasra Kalesi, İnkum Plajı, Bartın Çayı
BATMAN
Hasankeyf Türbesi ve Kalesi, Petrol Rafinerisi
BAYBURT
Bayburt Kalesi, Şehit Osman Türbesi, Aydıntepe Yeraltı Şehri, Sırakayalar Şelalesi
BİLECİK
Şeyh Edebali ve Ertuğrul Gazi Türbeleri, Saat Kulesi, Türk Büyükleri Platformu, Osmanlının Kuruluş Yeri Söğüt İlçesi, Mermer Üretimi ve Bozöyük Seramiği
BİNGÖL
Kös Kaplıcası, Soğuksu Mesiresi, Buzul Gölleri, Kiğı Kalesi, Yüzen Ada ( Turnalar Gölü ), Kartal ( Karakuş ) Halkoyunu
BİTLİS
Nemrut Dağı, Nemrut Krater Gölü, Ahlat Kümbetleri, Tütün Üretimi, Süphan Dağı, Adilcevaz Kalesi, İhlasiye Medresesi, El-Aman Kervansarayı, Ahlat Selçuklu Mezarlığı, Beş Minare ( Şerefiye, Kalealtı, Ulu, Meydan ve Gökmeydan Camileri )
BOLU
Yedi Göller, Abant, Gölcük, Sünnet Gölleri, Mudurnu ve Göynük’ün Tarihi Ahşap Evleri, Kartalkaya Kış Sporları Merkezi, Mengen’in Aşçıları, Akkaya Travertenleri, Seben Kaya Evleri, Seben Elması, Aladağ Yaylaları, Mudurnunun Sarot ve Babas Kaplıcaları
BURDUR
Sagalassos Antik Kenti, İnsuyu Mağarası, Burdur ve Salda Gölleri
BURSA
Yeşil Türbe, Ulu Cami, Kozahan, İznik Çinileri, Cumalıkızık Köyü ve Evleri, Uludağ Milli Parkı, Kestane Şekeri, Şeftali, Bıçak, Havlu, Gemlik ve Mudanya'nın Zeytini, İnegöl Köftesi, Çekirge-Oylat ve Tümbüldek Kaplıcaları, İskender Kebabı, İnkaya Çınarı, Mihaliç Peyniri, İznik Gölü, Oylat Kaplıcaları,Karagöz Anıt Mezarı, Hünkar köşkü, Irganda köprüsü, Gümüştepe Köyü, Seitabat Şelalesi, Ayvaini Mağarası, İnegöl Mobilyası
ÇANAKKALE
Gökçeada ve Bozcaada, Truva ve Assos Antik Kentleri, Gelibolu Şehitler Milli Parkı, Adatepe ve Çetmi (Yeşilyurt ) Köyleri, Dardanel Balık Konservesi, Domates ve Seramik Üretimi, Höşmerim, ( peynir tatlısı ) Kestanbol Kaplıcası
ÇANKIRI
Çankırı Kalesi, Taşmescit, Bülbül Pınarı Dinlenme Yeri, Kayatuzu Üretimi
ÇORUM
Yazılıkaya, Hattusaş, Alacahöyük Ören Yeri, Çorum Leblebisi ve Saat Kulesi
DENİZLİ
Pamukkale Travertenleri, Hierapolis Antik Kenti, Buldan Bezi, Havlu ve Bornoz Üretimi, Güney Şelalesi, Karahayıt Kaplıcaları, Kızıldere Jeotermal Kaynağı , Denizli Horozu
DİYARBAKIR
Diyarbakır Karpuzu, Malabadi Köprüsü, Diyarbakır Surları, Ergani Bakırı, Behrampaşa Camii, Delilo Halkoyunu, Deliller Hanı, Diyarbakır Sokakları, ( Küçeler ) Hilar Kayalıkları, Çermik Kaplıcası, Meryem Ana Kilisesi, Sarı Saltık Türbesi
DÜZCE
Samandere, Güzeldere, Aydınpınar, Sarıyayla, Saklıkent ve Aktaş Şelaleleri,Fakıllı, Sarıkaya ve Aksu Mağaraları, Akçakoca Turizm Merkezi, Efteni Gölü ve Kaplıcası, Konuralp Müzesi, Sakarca, Topuk, Kardüz, Odayeri , Torkul Yaylaları
EDİRNE
Selimiye Camii, Rüstempaşa Kervansarayı, Kırkpınar Yağlı Güreşleri, Ayçiçeği-Pirinç ve Beyaz Peynir Üretimi, Uzunköprü.
ELAZIĞ
Harput Kalesi ve Şehri, Keban Baraj Gölü, Hazar Gölü, Buzluk Mağarası, Çaydaçıra Halkoyunu, Ağın Kaplıcası
ERZİNCAN
Girlevik Şelalesi, Ekşisu Kaplıcası, Tulum Peyniri, Bakır İşlemeciliği, Aygır Gölü, Buz Mağaraları, Eğinin ( Kemaliye ) folklörü
ERZURUM
Palandöken Kayak Merkezi, Çifte Minareli Medrese, Tortum Şelalesi, Oltu Taşı, Aziziye Tabyaları, Üç Kümbetler, Çağ Kebabı, Tepsi Minare ( Saat Kulesi ), Erzurum Kalesi, Rüstem Paşa Bedesteni ( Taşhan ), Erzurum Kongresi Binası, Çobandede Köprüsü, Narman Peribacaları, Yakutiye Medresesi, Lalapaşa Camii, Yusuf Ziya Paşa Köşkü, Kadayıf Dolması, Cirit Oyunu, Atatürk Evi, Arkeoloji Müzesi, Öşvank Kilisesi, Pasinler Kaplıcaları ( Hasankale ), Pasinler Kaplıcaları, İspir Kalesi, Elmalı ve Yıldızkaya Mağaraları, Sırakonaklar,
ESKİŞEHİR
Lületaşı, Porsuk Çayı, Midas Tapınağı, Anadolu Üniversitesi, Yunus Emre Türbesi, Tarihi Odun Pazarı Evleri, Yazılıkaya Frig Vadisi ( Midas Kenti ), Uyuz, Çifteler ve Yarıkçı Hamamları, Çatacık Ormanları ve Mesire Yeri, Eti Bisküvileri, İnönü Planör Kampı, Sivrihisar Ermeni Kilisesi
GAZİANTEP
Antepfıstığı, Antep Baklavası, Zeugma-Karkamış-Yesemek Antik Kentleri, İplik Sanayi, Karpuzatan ve Dülükbaba Mesire Yerleri, Antep Mutfağı
GİRESUN
Giresun Kalesi, Fındık Üretimi, Hayırsız Ada, Şebinkarahisar Kalesi, Kümbet, Bektaş, Gölyanı, Kulakkaya ve Sisdağı Yaylaları, Aksu Şenlikleri, Pınarlar Şelalesi Aygır Gölü, Giresun Kalesi, Gedikkaya
GÜMÜŞHANE
Tomara ve Torul Şelaleleri, Satara Antik Kenti, Kuşburnu Çayı ve Marmeladı, İmera Manastırı ve Gümüşhane Evleri
HAKKARİ
Cilo ve Sat Dağları, Buzul Gölleri, Zap Suyu, Ters Lale ( Ağlayan Lale ), Şemdinli Balı, Sümbül Dağı, Hakkari Kilimleri
HATAY
Antakya Mozaik Müzesi, Harbiye Mesire Yeri, Arsuz Plajları, İskenderun Demir-Çelik Fabrikaları, Soğukoluk Mesire Yeri, Künefe Tatlısı, Sen Piyer Kilisesi, Erzin Kaplıcaları
IĞDIR
Pamuk Üretimi
ISPARTA
Kovada Gölü Milli Parkı, Isparta Gülü, El Dokuması Isparta Halıları, Eğirdir ve Gölcük Gölleri, Isparta Elması,Yazılı Kanyon Milli Parkı, Pınargözü Mağarası, Davraz Dağı Kayak Merkezi
İSTANBUL
Topkapı Sarayı, Sultanahmet ve Süleymaniye Camileri, Yerebatan Sarnıcı, Kapalıçarşı, Mısırçarşısı, İstiklal Caddesi, Dolmabahçe ve Çırağan Sarayları, Yıldız-Gülhane - Emirgan Parkları, Çamlıca Tepesi, Prens Adaları, Rumeli Hisarı, Haliç Piyerloti, Kız Kulesi, İstanbul Boğazı, Minyatürk, İstanbul Surları, Galata Kulesi, Sultanahmet Meydanı, Aya İrini Müzesi, Eyüp Sultan Camii, Boğaz Köprüleri, Bozdoğan Kemeri, Fener Rum Patrikhanesi
İZMİR
İzmir Saat Kulesi, Kadife Kale, Meryem Ana Evi, Kültürpark, Efes-Bergama Antik Kentleri, Balçova Kaplıcaları, Kemeraltı Çarşısı, Çamaltı Tuzlası ve Kuş Cenneti, Çeşme Kalesi, Kordon Boyu, Asansör, Kızlar Ağası Hanı, Birgi Çakırağa Konağı, İzmir Köfte, Lokma ve Kemalpaşa Tatlıları, Foça, Çeşme, Seferihisar, Selçuk, Alaçatı Turizm Merkezleri, Çeşme ve Şifne Kaplıcaları, Ödemiş Gölcük Krater Gölü, Bozdağ Kayak Merkezi, Gevrek, Kumru, Boyoz ve Güzel kızları...
KAHRAMANMARAŞ
Maraş Dondurması, Döngel Mağaraları, Afşin-Elbistan Termik Santrali, Maraş Kalesi
KARABÜK
Safranbolu Evleri, Safranbolu Lokumu, Demir-Çelik Fabrikası
KARAMAN
Hatuniye Medresesi, Yerköprü Şelalesi, Karaman Koyunu, Türkiyenin Bisküvi Üretim Merkezi, Karaman Elması
KARS
Kars Kalesi, Ani Harabeleri, Sarıkamış Kayak Merkezi, Kaşar Peyniri
KASTAMONU
Cehennem Deresi Kanyonu, Ilgarini Mağarası, Tosya Pirinci, Taşköprü Sarımsağı, Ilgaz Dağı Milli Parkı, Kır Pidesi, Kürenin bakırı
KAYSERİ
Erciyes Dağı Kayak Merkezi, Kayseri Pastırması, Bünyan Halısı, Sultansazlığı Kuş Cenneti, Kapuzbaşı Şelaleleri, Gesi Bağları, Talas Kenti, Gevher Nesibe Tıp Merkezi
KIRIKKALE
Silah Fabrikaları, Petrol Rafinerisi
KIRKLARELİ
Dupnisa Mağarası, Alpullu Şeker Fabrikası, Hamitabat Doğalgaz Santrali, Dereköy-İğneada-Kıyıköy-Kastro gibi Sayfiye Yerleri
KIRŞEHİR
Ahi Evran Türbesi, Hirfanlı Baraj Gölü, Seyfe Gölü, Petlas Lastik Fabrikası, Cacabey Medresesi, Mucur Yeraltı Şehri
KİLİS
Kilis Yorganları
KOCAELİ ( İZMİT )
Pişmaniye, Değirmendere Fındığı, Hannibal’ın Mezarı, Petrokimya ve Otomotiv Sanayi, Osman Hamdi Bey Müzesi, Eski Hisar Kalesi, Saat Kulesi, Hereke Halısı, Kandıra Yoğurdu, Abdülazizin Av Köşkü, Kaiser Wilhelm Köşkü, Ballıkayalar Vadisi ve Beşkayalar Tabiat Parkları, Darıca Kuş Cenneti, Maşukiye, Kartepe ve Kuzu Yaylası, Çoban Mustafa Paşa Külliyesi, Kandıra Bezi, karamürsel Sepeti
KONYA
Mevlana Türbesi, Alaeddin Tepesi ve Camii, Karatay Medresesi, Çatalhöyük Antik Kenti, Akşehir Nasrettin Hoca Şenlikleri, Balatini Mağarası, Ilgın Kaplıcaları
KÜTAHYA
Porselen ve Çini İmalatı, Başkomutanlık Milli Parkı, Kütahya Kalesi, Aizanoi Antik Kenti, Tunçbilek-Seyitömer Linyitleri, Tavşanlı Leblebisi, Simav ve Gördes Halıları, Harlek, Yoncalı, Simav - Eynal kaplıcaları, Kossuth Müzesi ( Macar Evi ), Borsa Binası, Frig Vadisi, Kütahya Kalesi, Çinili Cami, Evliya Çelebi Anıtı, Dumlupınar Şehitliği, Germiyan Sokağındaki Kütahya Evleri
MALATYA
Malatya Kayısısı, Günpınar Şelalesi, Pınarbaşı Mesire Yeri, Aslantepe Antik Kenti, Karakaya Barajı, Somuncu Baba Camii ve Balık Gölü, Sürgü ( Takaz ) Mesire Yeri, Arapgir Meydan Köprüsü, Battalgazi Kervansarayı, Sultansuyu Harası, Darende Kudret Hamamı
MANİSA
Sard Antik Kenti, Mesir Macunu, Spil Dağı Milli Parkı, Üzüm ve Tütün Üretimi, Soma’nın Linyiti, Ağlayan Kaya ( Nyobe ) Muradiye ve Ulu Cami Külliyeleri, Vestel Fabrikaları
MARDİN
Deyrul-Zafaran Manastırı, Mardin Kalesi, Taş Evleri, Telkari Gümüş İşlemeciliği, Dara Harabeleri ve Zinciriye Medresesi
MERSİN ( İÇEL )
Kız Kalesi, Cennet ve Cehennem Obrukları, Silifke Yoğurdu, Anamur Muzu, Turunçgil ve Seracılık Üretimi, Göksu Nehri, Sertavul Geçidi, Tarsus Şelalesi, Çamlıyayla ( Namrun )
MUĞLA
Bodrum, Marmaris, Datça, Fethiye, Dalyan, Göcek Gibi Turizm Merkezleri, Kelebekler Vadisi, Bodrum Kalesi, Beyaz Bodrum Evleri, Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi, Saklıkent Kanyonu, Ölü Deniz, Çamur Banyosu, İztuzu Plajı, Sedir Adası, Knidos-Letoon-Kaunos-Labranda-Keramos Antik Kentleri, Milas Halıları, Halikarnas Balıkçısı, Marmaris Çam Balı, Sığla Ağacı ve Yağı
MUŞ
Muş Ovası, Malazgirt Anıtı, Gaz Gölü
NEVŞEHİR
Peribacaları, Derin Kuyu ve Kaymaklı Yeraltı Şehirleri, Hacı Bektaşi Veli Türbesi, Üzüm Bağları ve Şarabı, Patates Üretimi, Testi Kebabı, Avanos’un Çanak Çömlek İşçiliği, Göreme Açık Hava Müzesi
NİĞDE
Saat Kulesi, Aladağlar, Bolkar Dağları, Türkiye’nin Elma ve Patates Deposu, Kuşkayası Mezarlığı, Çiftehan Kaplıcaları
ORDU
Türkiye’nin Fındık ve Bal Deposu, Boz Tepe, Çamlık Mesire Yeri, Yason Burnu, Yason Kilisesi, Keyfalan, Perşembe, Kesalan, Çambaşı, Korgan, Çukuralan Yaylaları, Paşaoğlu Konağı ( Etnografya Müzesi ), Osman Paşa Şadırvanı, Kurul Kayası Mesire Yeri, Taşbaşı Kültür Merkezi, Kaşdere, Kapılı, Kurşunçal, Pösküden Şelaleleri, Dikenlice Kaya Mezarları, Hoynat Adası, Ünye Kalesi, asarkaya Parkı, Fatsa Sarmaşık Kaplıcaları,
OSMANİYE
Toprakkale Kalesi, Hemite Kalesi, Karatepe-Aslantaş Açık Hava Müzesi, Karaçay ve Şarlak Şelaleleri, Zorkun Yaylası, Haruniye Kaplıcası, Yerfıstığı Üretimi
RİZE
Çay Bahçeleri, Kaçkar Dağları, Ayder ve Çamlıhemşin Yaylaları, Anzer Balı, Zilkale ve Buzul Gölleri, Elevit Şelalesi, Palovit Yaylası, Fırtına Deresi Vadisi, Rize Kalesi, Rize Bezi, Ayder Kaplıcası
SAKARYA
Sapanca, Acarlar ve Poyrazlar Gölleri, Akyazı Kuzuluk Kaplıcaları, Taraklı Kil Hamamı Kaplıcaları, Sakarya Nehri, Patates ve Soğan Üretimi, Justians Köprüsü (Beşköprü ), Taraklı Evleri, Karagöl, Soğucak ve Çiğdem Yaylaları, Abaza Peyniri, Çark Mesire Yeri, Sait Faik Abasıyanık, Serdivan, Sülüklügöl,
SAMSUN
Tütün Üretimi, Çarşamba ve Bafra Delta Ovaları, Havza ve Ladik Kaplıcaları, Atatürk Anıtı, Bafra Pidesi
SİİRT
Veysel Karani Türbesi, Büryan Kebabı, Perde Pilavı, Saat Kulesi, Siirt Yünlü Battaniyeleri, Derzin Kalesi, Billoris Kaplıcası, Jirkan Kilimi
SİNOP
Sinop Kalesi, Boyabat Pirinci, İnceburun ( Türkiye’nin En Kuzey Noktası ), Ayancık Kerestesi, Erfelek Tatlıca Şelaleleri, İnaltı Mağarası, Akgöl, Sinop Hapishanesi, Keten Üretimi
SİVAS
Buruciye Medresesi, Gök Medrese, Kangal Çoban Köpeği, Kangal Balıklı Kaplıcası, Divriği’nin Demiri, Pir Sultan Abdal ve Aşık Veysel, Divriği Ulu Camii ve Darüşşifa, Çifte Minareli Medrese, Sızır Şelalesi ( Gemerek ),Tödürge Gölü ( Zara )
ŞANLIURFA
Urfa Kalesi, Urfa Sıra Geceleri, Halil-ül Rahman Gölü ( Balıklı Göl ), Harran Harabeleri, Ceylanpınar Üretme Çiftliği, Çiğ Köftesi, Kelaynak Kuşları, Halfeti Evleri, Pamuk Üretimi, Hz.Eyüp Mağarası, Şuayip Şehri ve Mağarası
ŞIRNAK
Cudi Dağı, Kasrik Boğazı, Habur Sınır Kapısı, Mem-u Zin Türbesi
TEKİRDAĞ
Şarköy Üzümü ve Şarabı, Tekirdağ Rakısı, Ayçiçeği, Tekirdağ Köftesi, Rakoçzi Müzesi, Rüstempaşa Camii
TOKAT
Tütün Üretimi, Niksar Ayvaz Suyu, Almus Baraj Gölü, Ballıca Mağarası, Topçam Yaylası, Zinav Gölü, Gök Medrese, Tokat Çemeni, Sulu Saray ( Sebastapolis ) Tokat Kebabı, Yazma Üretimi, Taşhan, Latifoğlu Konağı, Hıdırlık ( Yeşilırmak ) Köprüsü, Tokat Kalesi, Tokat Saat Kulesi, zile ve Niksar Kaleleri, mahperi hatun Kervansarayı, Pazar Ocaklı Şelalesi, Sulusaray ve Reşadiye Kaplıcaları,
TRABZON
Sümela Manastırı, Atatürk Köşkü, Uzungöl, Zağanospaşa Köprüsü, Hamsiköy Sütlacı, Kadırga Yaylası, Trabzon Bileziği, Akçaabat Köftesi, Boztepe, Beton Helva ve Vakfıkebir Odun Ekmeği, Ayasofya Müzesi, Horon, Kisarna ( Bengisu ) Madensuyu, Çaykara Sultan Murat Yaylası, Kızlar Manastırı, Trabzon Kalesi, Santa Maria Kilisesi, kaymaklı Manastırı, Vakıf Han, Sekiz Direkli Hamam, Memişağa Konağı, Nemlizade Konağı, Akçaabat Orta Mahalle ( ev mimarisi ), kemençe, Sis Dağı Yaylası, Sera Heyelan Gölü, Çalköy Mağarası
TUNCELİ
Munzur Vadisi Milli Parkı, Düzgün Baba Dağı, Bağın Ilıcası, Munzur Gözeleri, Tek dişli Munzur Sarımsağı
UŞAK
Deri, Kilim ve Battaniye Sanayii, Şeker Fabrikası ( Türkiye’deki İlk Şeker Fabrikası ), Akse Çamlığı, Hamam Boğazı Şifalı Suları
VAN
Van Kedisi, Akdamar Adası, Van Gölü, Hoşap Kalesi, Muradiye ve Bendimahi Şelaleleri
YALOVA
Termal Kaplıcaları, Armutlu Kapıcaları, Atatürk Köşkü Müzesi
YOZGAT
Saat Kulesi, Yozgat Çamlığı Ulusal Parkı, Kerkenez Harabeleri (Keykavus Kalesi), Akdağ Ormanları
ZONGULDAK
Taşkömürü ( Karaelmas ), Cehennemağzı, Gökgöl ve İnağzı Mağaraları
|
ABD
Hawai Adaları, Kolarado Kanyonu (Büyük Kanyon), OSCAR Ödülleri (Hollywood), Dısneyland, Florida’daki Cap Canavarel Uzay Üssü (NASA), New York Şehri, Superior Gölü, Beyaz Saray, Pentagon, Yellowstone Milli Parkı, Kızılderililer, ABD’nin Simgesi Deniz Kartalı, San Fransisko Havaalanı, Yosemite ve Niagara şelaleleri,San Fransisko Köprüsü (Golden Gate) , Las Wegas, New Orleans (Caz müziğinin merkezi) Los Angelos (Hollywood) şehirleri, Harward,Yale üniversiteleri,Wall Street (New York Borsası) , Coca Cola,Pepsi, Mac Donalds,General Motors,Ford,Microsoft firmaları,Valley Kayalıkları (Arizona Çölü),Güney Dakotadaki dört Amerikan Başkanının büstünün bulunduğu Rushmoure Dağı,Jack London,Ernest Hemingway,John Steinbeck gibi yazarlar, Marilyn Monroe,Jane Fonda,E.Taylor,M.Brando,M.Streep,D.Hofmann,R.de Niro, Steven Spielberg,Michael Jacksen gibi sanatçıları,Times ve Neewsweek dergileri,Metropolitan Sanat Müzesi,Özgürlük Anıtı,Kaliforniyadaki Sekoya Ağaçları
AFGANİSTAN
Hayber Geçidi, Kaşmir Dokuması, Afgan Tazısı, Kabil Şehri,Hindikuş Dağları,Budda (Bamian) Kaya Heykelleri ve Tapınakları,(Taliban tarafından tahrip edildi)Halı Kilim Dokumacılığı,Mezar-ı Şerif ,Kandahar'daki Hırka-i Şerif Camii
ALMANYA
Otomotiv ( Mercedes, BMW, Opel, Wolkswagen ), Dayanıklı Tüketim Malları ( Bosch, Sıemens, Braun, Fakir, Mıele, Grundıg, Telefunken ), Bayer Kimya, Goethe, Brecht, Grass, Schiller, Thomas Mann, Remarque, Rilke Hienrich Böll gibi Yazarları, Beethoven, Bach, Brahms, Wagner,Robert Schuman gibi Müzisyenleri, Marx, Nietzche, Leibniz gibi Düşünürleri, Einstein, İmmanuel Kant, Martin Luther gibi Bilim Adamları, Michael Schumacher, Boris Becker, Franz Beckenbauer ( İmparator ) gibi sporcuları, Berlin ve Köln Katedralleri ile Bremen Mızıkacıları, Ren Havzası ( madencilik ), Lufthansa Hava Yolları, Berlin ( Berlin Duvarı, Brandenburg kapısı, Bergama Müzesi ) Hamburg, Frankfurt, ( Kitap Fuarı )Münih, Dresden Şehirleri
ARJANTİN
Tango Dansı, Eva Peron, Patagonya, Iguazu Şelalesi, And Dağları ve Aconcagua zirvesi ( Güney Amerikanın en yüksek zirvesi ) Büyükbaş Hayvan Besiciliği ve Arjantin Bifteği, Et, yün ve şarap üretimi, Başkent Buenos Aires, Colon Tiyatrosu, Jorge luis Borges
ARNAVUTLUK
Krom üretimi, İşkodra Gölü, Anavut ciğeri ve Arnavut böreği
AVUSTURALYA
Ayers Rock Kayalığı ( Dünyadaki en büyük monolit; Güneşin konumuna göre renk değiştirir. Aborjinlerin kutsal tapınağıdır.) Aborjinler ( Avustralya'nın kırkbin yıllık yerlileri ) Tasmanya Canavarı, Sydney’deki Opera Binası, Kanguru, Koyun Besiciliği, Okaliptus Ağaçları, Koala Ayısı ( keseli ayı ), Uçamayan Emu Kuşu, hertürlü sesi taklit edebilen Lir kuşu, Havlamayı bilmeyen köpek Dingo, Kakadu Ulusal Parkı, Melbourne Şehri, Büyük Mercan Kayalıkları, Yazar Patrick White
AVUSTURYA
Mozart, Schubert, John Straus, Haydn gibi bestecileri, başkent Viyana, Tuna Nehri, İnnsbruck ve Salzburg kayak merkezleri,
AZERBAYCAN
Azeri dansları, Hazar petrolleri
BARBADOS
Şekerkamışı, turizm
BELÇİKA
Demir-Çelik Endüstrisi, Anvers Limanı, Brüksel’deki AET Binaları, Atomium Heykeli, Brüksel Ulusal Tiyatro Binası, Brüksel ve Brügge Şehirleri, Kraliyet Güzel Sanatlar Müzesi, Brüksel Lahanası
BELİZE
Mercan resifleri
BİRMANYA ( BURMA )
İrrawadi Nehri, başkent Rangoon şehri, teak ağacı
BOLİVYA
Ülkenin Kurucusu Simon Bolivar, Kalay Madeni, Koka Bitkisi, Lama ve Alpacalar, Nevado de Llimani Dağları, Başkent La Paz ( dünyanın en yüksekte yer alan başkenti ) Tiahuannacu ve Aymara Kültürlerinin Kalıntıları, Potosi Şehri, Bolivya yaylaları
BOSNA HERSEK
Erik üretimi
BREZİLYA
Rio Karnavalı, Amazon Nehri, Tropikal Yağmur Ormanları, Kahve ve Muz Üretimi, Futbol, Iguazu Şelalesi, Şekerkamışı Üretimi ve İhracatı, Rio de Janerio Şehri ve Ünlü Copa Cabana Plajı, Sao Paulo, Brassilia ve Salvador Şehirleri, Mimar Oscar Niemeyer ( Başkent Brassilia'yı tasarladı ), Kahve satış limanı Santos şehri
CEZAYİR
Büyük Sahra Çölü, petrol ve fosfat üretimi
ÇEK CUMHURİYETİ
Tarihi dokusuyla ünlü başkent Prag, skoda otomobilleri, pilsener ( plzen ) birası, Bohemya kristalleri, Karsbald kaplıcaları, Vaclav Havel
ÇİN
Çin Seddi, Çin Mutfağı, Dünyanın en kalabık nüfuslu ülkesi, Çay, pamuk, tütün, pirinç, ipek üretimi, oyuncak üretimi, Pi sayısı, porselen, pusula, saat, oyun kağıtları, ve akupunktur gibi icatlar, Mao Zedung
DANİMARKA
Başkent Kopenhag, sığır eti, süt ve süt ürünleri, balıkçılık ( ringa, morina ), Hans Christian, Vikingler
DOMİNİK CUMHURİYETİ
Başkent Sano Domingo'daki Kristof Kolomb mezarı
EKVATOR
Muz Üretimi, Galapagos Adaları ( Darwinin Evrim Araştırmaları Yaptığı Adalar ), Mangrove Ormanları, Başkent Quito, Chimborazo Dağı, Tropikal Yağmur Ormanları, hasır şapka üretiminde kullanılan "kapok" ağacı
ENDONEZYA
Sumatra, Selebes, Cava, Borneo, Timor, Moluk, Bali adaları, kauçuk ve baharat ( Moluk Adası ) üretimi, Yağmur ormanları, çoğu volkanik 13.000 adası, 128 adet etkin yanardağ, Bali tapınakları güçlü, şanlı kent anlamına gelen başkent Cakarta, kazıklar üzerine kurulu evler, pirinç ve balık üretimi
FAS
Kazablanka şehri, fosfat üretimi, Rif Dağları
FİLİPİNLER
Sayısı 7000'e ulaşan ada, Tepesinde sarıçiçekler açan ve ülkenin simgesi olan “Narra ağacı” Bohol adasındaki karstik oluşumlu “çikolata tepeleri”
FİNLANDİYA
Fin Hamamı ( Sauna ), Ren Geyikleri, Buzul Gölleri, Zambak Çiçeği, Nokia Cep Telefonları, Ormanları, Lapplar ( Samiler ) ve Kültürleri, Kağıt Üretimi ve İhracatı, Rauma ve Helsinki Şehirleri
FRANSA
Kozmetik ( Vıchy, Loreal, Nıvea, Roc ) ve Otomotiv Endüstrisi ( Renault, Cıtroen,Peugot ) Cannes Film Festivali, Eyfel Kulesi, Versailles Sarayı, Champs Elysee Bulvarı Fransız Rivierası ( St.Tropez, Cannes, Nice ), Şarap ve Şampanya Üretimi, Moda’nın Merkezi Paris Şehri, Victor Hugo, Balzac, J.J.Roussou, Voltaire, Sartre, Moliere, Descartes, Montesguieu, Diderot, Stendhal, Emile Zola, Albert Camus gibi yazarları, Paul Gauguin, P.Cezanne, Renoir, Monet gibi Ressamları,J. P. Belmando, G.Depardieu, J.BinOche, I.Huppert, Notre Damus, Isabella Adjani Gibi Sinema Sanatçıları, Fransa Bisiklet Turu, Fransız Mutfağı, 1789 Fransız Devrimi, Mont Blanc Dağı, Napolyon Bonapart, Charles de Gaulle gibi Siyasetçileri, Normandiya Çıkarması, Paris Metrosu, Notre Dame Kamburu, HızlıTren, Sen ve Ren Nehirleri, Sarbonne Üniversitesi
GÜNEY AFRİKA CUMHURİYETİ
Ümit Burnu, Nobel Edebiyat Ödülü sahibi yazar Nadine Gordimer, sinema sanatçısı Charlize Theron, Altın, Zümrüt, Manganez, Zirkonyum, Elmas ( Dünya 1.si ) gibi yeraltı zenginlikleri, Nobel barış ödülü sahibi efsanevi lider Nelson Mandela, Robben Adası, Kruger milli parkı, Masa Dağı, Zulu Krallığı, Bela Bela kaplıcaları, Elmas şehri Kimberly, Johannesburg ve Durban şehirleri,
GÜNEY KORE
Hyundaı Otomotıv ve Elektronik Endüstrisi, KIA, Samsung
HAİTİ
Kaplumbağa adası
HIRVATİSTAN
"Dalmaçya tipi kıyıları ve adaları," Zagrep şehri, turizm
HİNDİSTAN
Tac Mahal ( Agra ), Amristar Altın Tapınağı ( Sih Tapınağı ), İndus ve Ganj Nehirleri, Bilgisayar Yazılımı, Çay, Pirinç ve Hint Keneviri Üretimi, Mahatma Gandhi, Tagore, Salman Rüştü, Bombay, Kalküta, Yeni Delhi Şehirleri, Himalaya Dağları, Hindistan Cevizi, Mango Meyvesi, Budizm Dini, Ayur Veda, Sankrist Dili ve Alfabesi, Vittala ve Dilwara Tapınakları, Kobra Yılanları ile Ünlü Hint Fakirleri
HOLLANDA
Haarlem Lale Bahçeleri, Yel Değirmenleri, Montofon ve Holstein Cinsi İnekleri, Peynir Üretimi, Denizin Doldurulması İle Oluşturulan Topraklar (Polderler), Çiçek Bahçeleri, Rotterdam Limanı, Amsterdam, Den Haag (insan hakları mahkemesi) ,Lahey (uluslararası adalet divanı) ve Maastricht Şehirleri, Van Gogh, Rembredant gibi Ressamları
HONDURAS
Kahve, muz
IRAK
Babilin Asma Bahçeleri (Semiramis ), Hurma Üretimi, Bağdat Şehri, Petrol Yatakları, Şattülarap Nehri,Uruk ve Ninova harabeleri,Bağdat,Basra, Kerbela şehirleri
İNGİLTERE
Thames Nehri, Brıtısh Museum, Oxford Üniversitesi, Tower Brıdge, Bıg Beng Saat Kulesi, Wembley Stadı, Wımbledon Tenis Turnuvası, M.Jagger ( R.Stones ), P.Collins, Queen ( Fredy Mercury ), Rooben Hood ,İngiliz Porseleni, Çay Kültürü ( Beş Çayı ), İngiliz Pubları, Lordlar Kamarası, Londra, Liverpool, Birmingham şehirleri, Hyde Park, Endüstri Devrimi, Londra Borsası, Soldan akan Trafik, Kraliçe Elizabeth, İnç, Mil gibi ölçü birimleri, Francis Bacon, Bertrand Russel, Sheakespeare, Charles Dickens, George Orwell, Agatha Christie, Harold Pinter gibi yazarları, Windsor Kraliyet Sarayı, Devler Kaldırımı, Balmumundan ünlü heykellerinin sergilendiği Madame Tussaud Müzesi
İRAN
El Dokuması İpek, Tebriz, Isfehan, Şiraz Halıları, Cam ve Gümüş İşçiliği, Petrol Yatakları, Havyar,Tahran,İsfehan,Tebriz,Şiraz,Kum ve Meşhed şehirleri,Elbruz Dağı, Zerdüştlük,Bahailik Dinleri,Pehlevi Hanedanı,Humeyni,Minyatür resimleri, Seramik işlemeciliği,Hafız,Eşref,Hayyam ve Nizamilmülk gibi yazarları
İSKOÇYA
Gayda Çalgısı, İskoç Viskisi, Erkek İskoç Eteği, İlk Klonlanan Koyun Dolly, Edinburgh ve Glasgov Şehirleri, Sean Connory
İSPANYA
Boğa Güreşleri, Flamenko Dansı, El-Hamra Sarayı, Mayorka, Minorka İbiza Adaları( Balear Adaları ), Fiesta, Zeytinyağı, Seat Otomotiv, Barcelona, Madrid, Granada, Sevilla, Cordoba, Santiago de Compostela Şehirleri, Rioja Şarapları, Pamplona ( Boğa Güreşi Festivali ), Kanarya Adaları, Sevilla, Toledo, Salamanca ve Barcelona Katedralleri, Cordoba Camii, Kraliyet Ailesi, Picasso, Salvador Dali, Goya, El Greco gibi ressamlar, Luis Aragon, Cervantes ( Don Kişotun Yazarı ), Garcia Lorca gibi yazarlar, Carlos Saura ( Carmen ), Antonio Banderas, Penolepe Cruz, Luis Bunuel, Pedro Almodevar gibi sinema sanatçıları
İSRAİL
Kudüs şehri, Ağlama duvarı, Yafa portakalı, Lut ve Teberiye gölleri, Necef Çölü, Şeria Irmağı
İSVEÇ
Nobel Ödülleri, Ericsson Cep Telefonları, Volvo Marka Otomobil, İkea ( Mobilya Firması ), Astrid Lindgren ( Masal Kitabı Yazarı ), Selma Lagerlöf, Ren Geyikleri, Olof Palme, ( unutulmaz başbakan ), Stockholm, Malmö, Göteborg Şehirleri, Alfred Nobel, Öoland Adası, Lappland Bölgesi ( yazın uzun gündüzleri ile ünlü ), İngmar Bergman
İSVİÇRE
Saat Üretimi, Çikolata Üretimi, Kış Sporları, Gölleri, Doğal Güzellikleri, Bankacılık Sistemi, Cenevre ( Pek çok uluslararası kuruluşun merkezi ) Bern, Zürih Şehirleri, Davos Şehri ve Toplantıları, Alp Dağları, Kara ve Demiryolu Tünelleri, İlaç Endüstrisi, Rutli Çayırları, milli kahramanları Guillaume Tell
İTALYA
Pisa Kulesi, Rönesansın Merkezi Floransa Şehri ( Roma ), Kanalları ve Gondolları ile Ünlü Venedik Şehri, Sardunya ve Sicilya Adaları, Etna ve Vezüv Yanardağları, Modanın Merkezi Milano Şehri, Deri, Gözlük , Giyim ( Benotton, Dıesel ), Otomotiv ( fiat,alfa romeo, ferrari,i veco ) ve Zeytinyağı Sanayii, Spagetti ve Pizza, Şarap ( Cianti ), Pavarotti, Rossini, Vivaldi, Puccini gibi Müzisyenleri, Leonardo Da Vinci, Fellini, Michelangelo, Raffael, Boticelli, Marco Polo, Roma, Cenova, Torino, Napoli, Palermo Şehirleri, Alp Dağları, Toskana Bölgesi, Collosseum, Dante Alleghri, Carlo Levi, Umberto Eccho, Giovanne Bocacccio Gibi Yazarları, Sophia Loren, Ornella Muti Gibi Sinema Sanatçıları, Abruzzo Ulusal Parkı, Gard köprüsü
İZLANDA
Balık Avcılığı, Volkanik Arazi ve Gayzerler ( Ateş ve Buzlar Ülkesi ), Geleneksel Koyun Yetiştiriciliği, Başkent Reyjkavik, Gullfoss Şelalesi, Edda Destanı,Sky tatlısı, Saga halk öyküleri, Reyjkavik turfandalıkları
JAMAİKA
Boksit üretimi, ( Alüminyumun hammaddesi ) Atletizm sporu, şeker kamışı ve muz üretimi
JAPONYA
Fuji Yanardağı, Çiçek Süsleme Sanatı ( İkebana ), Bonzai ( Küçük Ağaçlar ), Kimono ( Geleneksel Giysi ) , Otomotiv Endüstrisi( Honda, Mazda, Toyota, Mitsibusi, Isuzu ) Elektronik Eşya ( Sony, Sharp, Canon, JVC, Yashica ) ve Bilgisayar, Optik Aletler, Balık Avcılığı ( Suşhi ), Geyşalar, Sergei İmamura, Akira Kurosava Gibi Sinema Yönetmenleri, Sumo Güreşi, Tokyo, Kyoto,Nagasaki, Hiroşima Şehirleri, Depremlere Dayanıklı Yapıları, Hızlı Trenler, Budizm, Zen Budizm ve Şintoizm Dinleri
KAMBOÇYA
Kızıl Khmerler, Mekong Nehri, Budha Heykeli, Budha rahiplerince kutsal sayılan Angkor-vat şehri, Teak ağacı, pirinç
KANADA
Ülkenin Simgesi Akçaağaç, Kutup Ayıları, Eskimolar(İnuit=insan), Balık Avcılığı, Kağıt Sanayi, Calgary Kış Olimpiyatları, Kış Mevsimi,Toronto Televizyon Kulesi,Tundralar ve Buzullar,Ulusal Parklar,Ottawa,Toronto,Montreal,Calgary,Quebec,Vancouver Şehirleri,Niagara Şelalesi
KAZAKİSTAN
Baykal ve Aral gölleri, Kızılkum Çölü, Seyhun Nehri ( Sir-i Derya ), Baykonur uzay üssü
KENYA
Nairobi ve Mombasa Şehirleri, Masai Yerlileri, Klimanjaro Volkanik Dağı, Safari Turları, Tsavo ve Masai Mara Ulusal Parkları, Nakuru Gölü, Rift Vadisi
KOLOMBİYA
Zümrüt Madeni, Medelin, Gabriel Garcia Marguez, Başkent Bogota, Altın Zenginliği ve Başkent Bogota'daki Altın Müzesi ( dünyada birinci ), Nevada del Ruiz ve Nevada del Tulima Volkanik Dağları, Kok Ağacı, Kahve Bitkisi ve ihracatı, Olmek Büstleri, Dünyanın en zengin kuş çeşidi
KUVEYT
Petrol Yatakları,Kraliyet Ailesi
KÜBA
Havana Purosu ,Havana, Dansları ( rumba, mambo, konga, salsa, Küba bolerosu )Efsanevi Lider Fidel Castro, Şekerkamışı ve tütün Üretimi, Başkent Havana, atletizm, voleybol, boks gibi spor dalları
LİBERYA
Deniz ticaret filosu
LİBYA
Petrol Yatakları, Çöl Bedevileri, Muammer El Kaddafi, Fizan Çölü
LÜBNAN
Beyrut Şehri, Lübnan Sediri
LÜKSEMBURG
Demir rezevleri ve demir-çelik sanayi
MACARİSTAN
Balatan Gölü,Hun İmparatorluğu,Atilla,Bela Bartok (Besteci) İmre Kertez,Zoltan Fabri,Başkent Budapeşte
MADAGASKAR
Boabab Ağaçları ( Maymun Ekmeği Ağaçları ), Madagaskar Maymunu ( Katta ), Mahafaly Mezarlıkları ( Doğa Dinine ait ), "zebu" adı verilen hörgüçlü sığırlar, 800'ü bulan kelebek türü
MAKEDONYA
Mostar Köprüsü, başkent Üsküp
MALDİVLER
Mercankaya adaları, turizm
MALEZYA
Petrona Towers İkiz Kuleleri, Palmiye Yağı, Kauçuk, Kereste, Kalay, Başkent Kuala Lumpur, Tropikal Ormanlar, Taman Negara Ulusal Parkı
MALTA
Malta Şövalyeleri, Malta Eriği, Turizm,Başkent Valetta
MEKSİKA
Maya ve Aztek Uygarlıkları, Mısır Cipsi, Acapulco Sahilleri, Hasır Meksika Şapkası, Meksika Yemekleri, Viva Zapata, Pancho Villa, Meksiko City Şehri, Tikal Harabeleri, Barracana Del Cobre Kanyonu ( 1200 metre derin ) Frida Kahlo, Octavia Paz, Carlos Fuentes gibi sanatçıları, "hacienda" adı verilen büyük çiftlikler, gümüş ve petrol üretimi, domates ve bal üretimi
MISIR
Keops, Kefren, Mikerinos ve Gize Piramitleri, Nil Nehri ve deltası, Süveyş Kanalı, Pamuk ve hurma Üretimi, Kahire, İskenderiye Şehirleri, Assuan Barajı, Neferetetti, Tutan Kamon, Ramses, Ömer Şerif, Sina Yarımadası, El-Ehzer Üniversitesi, Papirus, Çöl Arazisi, Luxor Şehri ve Harebeleri ( Abu-simbel, Ramses obeliksi ) Kral Faruk, Cemal Abd-el nasır, Enver Sedat, İskenderiye feneri
MOĞOLİSTAN
Yurt Adı Verilen Moğol Çadırları, Taşlık Gobi Çölü, Kımız İçkisi, Kubilay Han, Cengiz Han, Timurlenk, Başkent Ulan Bator, Göçebe yaşam
MONACO
Monte Carlo'nun kumarhaneleri, okyanus müzesi, otomobil yarışları, turizm
NAMİBYA
Namib Çölü, Etoşha Ulusal Parkı, Büyük Balık Irmağı Kanyonu
NİJERYA
Nijer Nehri, Mangrov ormanları, petrol ve doğalgaz rezervleri, kakao üretimi, yağmur ormanları, konuşulan 500 farklı dil, Wase Kayası
NİKARAGUA
Sandinista gerillaları
NORVEÇ
Vikingler, Balık Avcılığı, Sogne Fiyordu, Orman Ürünleri, Kuzey Denizi Petrolleri, Henrik İbsen ( Yazar ), Somon ve Ringa Balığı Üretimi, Kağıt Üretimi ve İhracatı, Ren Geyikleri, Kutup gece ve gündüzleri, Denizci Kızıl Erik ( Kristof Kolombdan 500 yıl önce Amerika kıtasına ayak basmıştır.)
ÖZBEKİSTAN
Semerkant ve Buhara ile Taşkent Şehirleri, Pamuk Üretimi, İpek Yolu,Kızılkum Çölü,Aral Gölü
PAKİSTAN
İndus Nehri
PANAMA
Panama Kanalı, bakır rezervleri
PERU
İnka Uygarlığı, Nazca Çölü ve Dev Nazca Heykelleri, Titicaca Gölü, Balıkçılık, Koka Bitkisi, yük hayvanı "lama" ile yün üretiminde yararlanılan "alpaka," And Dağları, Machu Picchu Harabeleri, Huaca del Sol ( Güneş Piramidi ), Lima Şehri, İnkaların Başkenti Cuzco Şehri
POLONYA
Polka Dansı, Varşova’daki Bilim ve Kültür Sarayı,Varşova ve Krakov Şehirleri,Solidarnosc Sendikası,Lech Walesa,Auschwitz (Oswiecim) Nazi Toplama Kampı
PORTEKİZ
Lizbon Şehri, Asor Adaları, Kristof Kolomb, Magellan, Bartolomeu Dias, Vasco de Gama gibi gezginleri ve deniz seferleri, Maderia Adası, Fadango ve Fado Müziği, Fatima, Porto Şehri, Karanfil Devrimi, Porto şarabı
PORTO RİKO
Salsa dansı
ROMANYA
Karpat Dağları, Karpatların maradonası George Hagi, Nikolay Çavuşesku
RUSYA FEDERASYONU
Kızılmeydan, Kremlin Sarayı, Moskova Metrosu, Bolşoy Opera ve Balesi, Moskova Sirki, Tayga Ormanları, Sibirya Ovaları, San Petersburgun ( Leningradın ) Beyaz Geceleri , Lenin, Stalin Gibi Politikacıları, Tolstoy, Çehov, Turgenyev, Mayakowski Dostoyevski, Gogol, Pasternak, Ehrenburg Gibi Yazarları, Rahmaninov, Çaykovski Gibi Müzisyenleri, Rudolf Nureyev, Wladivostok, Nowgorad ve İrkutsk Şehirleri,Yenisey, Don, Obi ve Lena Nehirleri, Çarlık Yönetimi ve Ekim Devrimi, Baykal Gölü, Trans Sibirya Demiryolu, Mihail Gorbaçov, Boris Yeltsin Gibi Siyaset Adamları, Anna Kournokovika ( Tenisçi )
SEYLAN ( SRİ LANKA )
Yatan Budha Heykeli, Seylan çayı
SUDAN
Nübye Çölü, pamuk üretimi, Afrika kıtasının en geniş alanlı ve ençok komşuya sah ip ( 10 ülke ) ülkesi
SURİYE
Şam ( Damascus ) ve Halep Şehirleri, Golan Tepeleri, Caber Kalesi, Zengin Mutfak Kültürü
SUUDİ ARABİSTAN
Kabe’deki Hac ve Umre Ziyaretleri, Arap Atları, Petrol Zenginliği, Hurma Üretimi, Nüfud,Rubulhali ve Deha Çölleri, Mekke ve Medine Şehirleri,Cidde Havaalanı,Suud Ailesi ve Kraliyet Yönetimi,Deve Kervanları
ŞİLİ
Bağcılık ve Şarap Üretimi, Bakır Üretimi, Pablo Neruda, Atacama Çölü, Başkent Santiago, Salvador Allende, A.Pinochet, And Dağları, Dev taş heykelleriyle ünlü Paskalya Adası
TAHİTİ
Turizm
TAYLAND
Çivi Adası, Fil Yarışları, Bangkok Şehri, Tayland Uçurtmaları, Maymun Festivali, Kwai Köprüsü, Budist Tapınakları, Kauçuk Üretimi, Mekong Nehri ve Deltası, Siyam Kültürü ve Kedisi, Başkent Bangkok'un su üstündeki evleri ( Klongları ),Fra-Patom-Şedi Tapınağı
TAYVAN
Gece Kulüpleri, Taipeh Şehri, Elektronik Eşya Üretimi, Chiang-Kai-Shek Müzesi, 501metrelik yüksekliği ile dünyanın en yüksek binası olanTaypey gökdeleni
TİBET
Tibet Öküzü (yak ), Tibet Rahipleri, Lhasa Şehri, Dalay Lama, Potala Sarayı
TUNUS
Zeytin ve Zeytinyağı Üretimi, Turizm, Kartaca Harabeleri,Şott Cerid Gölü, Şot adı verilen tuzlu ve sığ göller, Atlas Dağları, İslam mimarisi, Matmata'daki Mağara Evler
TÜRKİYE
Atatürk,Yoğurt, İstanbul Şehri, Kız Kulesi, Hamsi Balığı, Türk Hamamı, Tavla, Mevlana, İzmirin Kızları, İstiklal Caddesi, Şehir Hatları Vapurları, Galata Kulesi, Çay ve Simit, Nazım Hikmet, Orhan Pamuk, İşkembe - Kokoreç, Yeşilçam, Tarkan, Sezen Aksu, Karadeniz Yaylaları, Bodrum, Sokak Kedi ve Köpekleri, Mavi Yolculuk, Peribacaları, Pamukkale, Türk Döneri, Türk Mutfağı, Nemrut Dağı,Truva Atı, Efes Antik Kenti, Ağrı Dağı, Türk Rakısı, Topkapı Sarayı, İstanbul Boğazı, Efes ve Bergama Harabeleri, Ayasofya Camii, İstanbul ve Çanakkale Boğazları, Kazdağı ( İda ), İstanbul, Antalya, İzmir, Ankara Şehirleri
TÜRKMENİSTAN
Pamuk Tarımı,Aşkabat Şehri,Karakurum Çölü,Petrol ve Doğalgaz Üretimi
UKRAYNA
Kiev ve Yalta şehirleri, Donets kömürleri, Krivoy Roy demirleri, Çernobil Nükleer Santrali
URUGUAY
Parana Irmağı ve Parana halici, inek ve danaları ( Güney Amerikanın İsviçre’si )
ÜRDÜN
Lut Gölü (Ölüdeniz),Haşimi Krallığı,Amman ve Akabe Şehirleri,Wadi Rum
VATİKAN
Katolik Kilisesi , Papa, Hırıstıyanlığın Merkezi
VENEZUELLA
Angel Çağlayanı, Petrol Yatakları, Muz Üretimi, Güzellik Kraliçeleri,Caracas Şehri,Orinoco Nehri
VİETNAM
Along Koyu, Angkor Vat Tapınağı
YEMEN
Kahve Üretimi,Başkent Sana ve Sana Şehrinin ünlü Kerpiç Mimarisi
YENİ ZELANDA
Maori Yerlileri, Koyun Yetiştiriciliği ve yün üretimi, Başkent Wellington, Waitomo mağaraları
YUNANİSTAN
Antik Yunan Mitolojisi ( Helen Kültürü ), Atina’daki Akropol Tepesi, Aynaroz Kayalıkları, Rodos ve Girit Adaları, Deniz Ticaret Filosu, Sirtaki, Olimpos, Delphi, Athos Dağı ve Rahipleri, Maria Callas, Nikos Theodorakis, 12 Adalar, Papandreu, Onasis, Başkent Atina, Korint Kanalı, Zeytinyağı üretimi,Hipokrat Yemini ( Doktorlar için )
ZAİRE ( KONGO )
Tanganika Gölü, manyok ve şekerkamışı üretimi
ZAMBİYA
Zambezi Çağlayanları, Güney Luangwa Ulusal Parkı
ZİMBABWE
Zambezi Irmağı, Hwange ulusal parkı, Viktorya ve Inyangambe çağlayanları, Kariba Gölü
|
| Yönler | Uç Noktalar | Enlem ve boylam değerleri | | Güney | Hatay ili Yayladağı ilçesi Beysun ( Topraktutan ) köyü | 35° 51´ | | Kuzey | Sinop ilinde İnce burun | 42° 06´ | | Batı | Gökçeada'da İnce burun | 25° 40´ | | Doğu | Türkiye-İran- Azerbaycan sınırlarının kavşak noktası | 44° 48´ |
|
| Komşu Ülke | Komşu Olduğu Yön | Sınır Uzunluğu ( km ) | | Bulgaristan | Kuzeybatı | 269 | | Yunanistan | Batı - Kuzeybatı | 203 | | Gürcistan | Kuzeydoğu | 276 | | Ermenistan | Doğu | 325 | | Azerbaycan | Doğu | 18 | | İran | Doğu | 529 | | Irak | Güneydoğu | 378 | | Suriye | Güney | 877 |
|
| Yüzölçümü | 769.604 km² ( Göller hariç ) | | Nüfusu ( 2000 yılı ) | 67.803.927 | | Nüfus Yoğunluğu ( kişi / km² ) | 89 | | İl Sayısı | 81 | | İlçe Sayısı | 850 | | Bucak ve Köy Sayısı | 37.366 | | Toplam Kara Sınırı Uzunluğu | 2.875 | | Toplam Kıyı Uzunluğu; | 8.333 | | Ege Denizi | 2.805 | | Karadeniz | 1.695 | | Akdeniz | 1.577 | | Marmara Denizi | 1.189 | | Adalar Kıyısı | 1.067 | | Toplam karayolu uzunluğu | 62.000 km | | Otoyol uzunluğu | 1.900 km | | Toplam demiryolu uzunluğu | 8.671km | | Havaalanı sayısı | 52 | | Okuma Yazma Bilmeyen; | 7.589.657 | | Kadın | 5.732.525 | | Erkek | 1.857.132 | | Doğu - batı uzunluğu ( km ) | 1650 | | Kuzey - güney uzunluğu ( km ) | 650 | | En yüksek dağ ( m ) | Büyük Ağrı | | En uzun nehir ( km ) | Kızılırmak | | En büyük ova | Konya | | En çok yağış alan il | Rize | | En az yağış alan il | Iğdır | | En geniş alanlı il | Konya | | En küçük alanlı il | Yalova | | En fazla nüfuslu il | İstanbul | | En az nüfuslu il | Ardahan | | En uzun kıyılara sahip il | Muğla | | Nüfus yoğunluğu en fazla olan il | İstanbul | | Nüfus yoğunluğu en az olan il | Tunceli | | En yüksekte kurulan il | Erzurum | | En alçakta kurulan il | Çanakkale | | En çok ilçeye sahip il | İstanbul | | En az ilçeye sahip il | Bayburt |
|
| Sırası | Dağ | Yükseltisi ( metre ) | Yer Aldığı İl | | 1 | Büyük Ağrı Dağı | 5.137 | Ağrı | | 2 | Uludoruk Tepesi-Cilo | 4.135 | Hakkâri | | 3 | Supa Dürek Tepesi-Cilo | 4.060 | Hakkâri | | 4 | Süphan Tepesi | 4.058 | Bitlis | | 5 | Kaçkar Tepesi | 3.932 | Rize | | 6 | Küçük Ağrı Dağı | 3.925 | Ağrı | | 7 | Erciyes Dağı | 3.917 | Kayseri | | 8 | Mor Dağ | 3.807 | Hakkâri | | 9 | Demirkazık Tepesi | 3.756 | Adana | | 10 | Verçenik Tepesi-Kaçkar | 3.711 | Rize |
|
Ada | Bulunduğu il | Kıyı Uzunluğu ( km ) | Yüzölçümü ( km² ) | Gökçeada ( İmroz ) | Çanakkale | 92 | 279,2 | Marmara | Balıkesir | 72,5 | 117,1 | Bozcaada | Çanakkale | 34,5 | 36 | Uzun ada | İzmir | 31 | 25,3 | Alibey ( Cunda ) | Balıkesir | 28,5 | 23,3 | Paşa limanı | Balıkesir | 40,2 | 21,3 | Avşa | Balıkesir | 27,5 | 20,6 | İmralı | Bursa | 19,4 | 9,9 | Kara ada | Muğla | 19,8 | 9 | Kekova | Antalya | 19 | 5,7 |
|
| Sırası | Göl | Yüzölçümü ( km² ) | Yer Aldığı İl | Denizden Yüksekliği (metre ) | | 1 | Van | 3.713 | Van - Bitlis | 1.646 | | 2 | Tuz | 1.500 | Konya- Aksaray-Ankara | 925 | | 3 | Beyşehir | 656 | Isparta- Konya | 1.121 | | 4 | Eğirdir | 468 | Isparta | 916 | | 5 | Akşehir | 323 | Afyonkarahisar-Konya | 958 | | 6 | İznik | 298 | Bursa | 85 | | 7 | Burdur | 200 | Burdur | 854 | | 8 | Manyas ( Kuş ) | 166 | Balıkesir | 15 | | 9 | Acıgöl | 153 | Afyonkarahisar | 836 | | 10 | Ulubat | 134 | Bursa | 5 |
|
| Sırası | Baraj Gölü | Yüzölçümü ( km² ) | Yer Aldığı İl | | 1 | Atatürk | 817 | Adıyaman-Şanlıurfa | | 2 | Keban | 675 | Elazığ-Tunceli | | 3 | Karakaya | 268 | Malatya | | 4 | Hirfanlı | 263 | Kırşehir | | 5 | Altınkaya | 118 | Samsun | | 6 | Sarıyar | 84 | Ankara | | 7 | Seyhan | 68 | Adana | | 8 | Demirköprü | 47 | Manisa | | 9 | Almus | 32 | Tokat | | 10 | Hasan Uğurlu | 23 | Amasya |
|
| Sırası | İl | Yüzölçümü ( km² ) | | 1 | Konya | 40.813 | | 2 | Sivas | 28.567 | | 3 | Ankara | 25.402 | | 4 | Erzurum | 25.330 | | 5 | Van | 22.983 | | 6 | Antalya | 20.790 | | 7 | Şanlıurfa | 19.336 | | 8 | Kayseri | 17.109 | | 9 | Mersin | 15.512 | | 10 | Diyarbakır | 15.204 |
|
| Sırası | İl | Yüzölçümü ( km² ) | | 1 | Yalova | 850 | | 2 | Kilis | 1.427 | | 3 | Bartın | 2.080 | | 4 | Düzce | 2.592 | | 5 | Osmaniye | 3.195 | | 6 | Iğdır | 3.587 | | 7 | Kocaeli | 3.625 | | 8 | Bayburt | 3.739 | | 9 | Zonguldak | 3.909 | | 10 | Rize | 3.921 |
|
| Sırası | İl | Nüfus ( 2000 yılı ) | | 1 | İstanbul | 10.018.735 | | 2 | Ankara | 4.007.860 | | 3 | İzmir | 3.370.866 | | 4 | Konya | 2.192.000 | | 5 | Bursa | 2.125.000 | | 6 | Adana | 1.849.478 | | 7 | Antalya | 1.719.751 | | 8 | Mersin | 1.651.400 | | 9 | Gaziantep | 1.385.249 | | 10 | Diyarbakır | 1.382.708 |
|
| Sırası | İl | Nüfus ( il merkezi - 2000 yılı ) | | 1 | Ardahan | 39.725 | | 2 | Bayburt | 41.356 | | 3 | Bartın | 48.002 | | 4 | Tunceli | 54.476 | | 5 | Kilis | 74.985 | | 6 | Gümüşhane | 77.570 | | 7 | Iğdır | 81.582 | | 8 | Artvin | 84.189 | | 9 | Yalova | 98.661 | | 10 | Sinop | 101.285 |
|
| Sırası | İl | Nüfus Yoğunluğu ( kişi / km² ) | | 1 | İstanbul | 1928 | | 2 | Kocaeli | 334 | | 3 | İzmir | 281 | | 4 | Hatay | 215 | | 5 | Bursa | 204 | | 6 | Gaziantep | 188 | | 7 | Ankara | 163 | | 8 | Adana | 133 | | 9 | Aydın | 121 | | 10 | Mersin | 107 |
|
| Sırası | İl | Nüfus Yoğunluğu ( kişi / km² ) | | 1 | Tunceli | 12 | | 2 | Artvin | 25 | | 3 | Bayburt | 26 | | 4 | Sivas | 26 | | 5 | Ardahan | 26 | | 6 | Erzincan | 27 | | 7 | Kastamonu | 29 | | 8 | Bingöl | 31 | | 9 | Kars | 32 | | 10 | Bolu | 32 |
|
| Sırası | İl | Denizden Yüksekliği - Rakımı ( metre ) | | 1 | Erzurum | 1.853 | | 2 | Ardahan | 1.800 | | 3 | Kars | 1.768 | | 4 | Hakkâri | 1.748 | | 5 | Van | 1.727 | | 6 | Ağrı | 1.632 | | 7 | Bayburt | 1.510 | | 8 | Muş | 1.404 | | 9 | Bitlis | 1.400 | | 10 | Şırnak | 1.350 |
|
| Sırası | İl | Denizden Yüksekliği - Rakımı ( metre ) | | 1 | Çanakkale | 2 | | 2 | İzmir | 2 | | 3 | Kocaeli ( İzmit ) - Ordu | 3 | | 4 | Samsun | 4 | | 5 | Mersin | 5 | | 6 | Giresun | 5 | | 7 | Zonguldak | 5 | | 8 | Rize | 6 | | 9 | Tekirdağ | 10 | | 10 | Sinop | 15 |
|
Özellik | Değer | Ölçümün Yapıldığı Yer | Ölçümün Yapıldığı Tarih | | En yüksek sıcaklık | 48,8 °C | Mardin | 14.08.1993 | | En düşük sıcaklık | — 46,4 °C | Çaldıran - Van | 09.01.1990 | | En yüksek yıllık ortalama sıcaklık | 21,3 °C | İskenderun - Hatay | 1962 | | En düşük yıllık ortalama sıcaklık | 1,8 °C | Sarıkamış - Kars | 1972 | | Yıllık en yüksek toplam yağış | 4045,3 mm | Rize | 1931 | | Yıllık en düşük toplam yağış | 114,5 mm | Iğdır | 1970 | | Günlük en yüksek yağış | 469,9 mm | Kemer - Antalya | 11.12.1972 | | En yüksek kar kalınlığı | 525 cm | Bitlis | 1954 | | En yüksek basınç | 1045 mb | Ereğli - Zonguldak | 01.01.1973 | | En düşük basınç | 745,3 mb | Yumurtalık - Adana | 21.01.1978 | | En yüksek rüzgâr hızı | 176 km/saat | Tokat | 10.01.1978 |
|
| Sırası | İl | Yıllık Ortalama Sıcaklık ( °C ) | | 1 | Antalya | 18,7 | | 2 | Adana | 18,7 | | 3 | Mersin | 18,5 | | 4 | Hatay ( Antakya ) | 18,2 | | 5 | Şanlıurfa | 18,1 | | 6 | Aydın | 17,7 | | 7 | Adıyaman | 16,8 | | 8 | Manisa | 16,8 | | 9 | Kahramanmaraş | 16,7 | | 10 | İzmir | 16,6 |
|
| Sırası | İl | Yıllık Ortalama Sıcaklık ( °C ) | | 1 | Kars | 4,2 | | 2 | Erzurum | 6,1 | | 3 | Ağrı | 6,3 | | 4 | Sivas | 8,6 | | 5 | Van | 8,8 | | 6 | Yozgat | 9,1 | | 7 | Kastamonu | 9,8 | | 8 | Hakkâri | 9,9 | | 9 | Bolu | 10,2 | | 10 | Kütahya | 10,6 |
|
| Sırası | İl | Yıllık Yağış Tutarı ( mm ) | | 1 | Rize | 2.352 | | 2 | Giresun | 1.268 | | 3 | Zonguldak | 1.220 | | 4 | Muğla | 1.196 | | 5 | Ordu | 1.146 | | 6 | Hatay ( Antakya ) | 1.124 | | 7 | Bartın | 1.071 | | 8 | Antalya | 1.052 | | 9 | Bitlis | 1.034 | | 10 | Tunceli | 1.009 |
|
| Sırası | İl | Yıllık Yağış Tutarı ( mm ) | | 1 | Iğdır | 259 | | 2 | Konya | 326 | | 3 | Karaman | 331 | | 4 | Niğde | 347 | | 5 | Aksaray | 366 | | 6 | Kırıkkale | 365 | | 7 | Erzincan | 367 | | 8 | Eskişehir | 374 | | 9 | Kayseri | 375 | | 10 | Ankara-Kırşehir | 378 |
|
| Sırası | İl | Yıllık Ortalama Yağışlı Gün Sayısı | | 1 | Rize | 173,5 | | 2 | Trabzon | 141,5 | | 3 | Zonguldak | 139,1 | | 4 | Bolu | 138,1 | | 5 | İstanbul | 135,6 | | 6 | Kars | 134,7 | | 7 | Samsun | 133,8 | | 8 | Kastamonu | 122,1 | | 9 | Erzurum | 120,4 | | 10 | Kütahya | 117,9 |
|
| Sırası | İl | Yıllık Ortalama Yağışlı Gün Sayısı | | 1 | Antalya | 75,1 | | 2 | Adana | 76,4 | | 3 | Aydın | 80,6 | | 4 | İzmir | 81,2 | | 5 | Konya | 81,5 | | 6 | Diyarbakır | 88,3 | | 7 | Çanakkale | 89,4 | | 8 | Kırşehir | 91,6 | | 9 | Tekirdağ | 94,1 | | 10 | Elazığ | 95,7 |
|
| Sırası | İl | Yıllık Ortalama Karla Örtülü Gün Sayısı | | 1 | Ağrı | 116,8 | | 2 | Erzurum | 112,2 | | 3 | Kars | 106,5 | | 4 | Van | 80,5 | | 5 | Sivas | 62,2 |
|
| Sırası | İl | Yıllık Ortalama Karla Örtülü Gün Sayısı | | 1 | Adana | 0 | | 2 | Antalya | 0 | | 3 | Aydın | 0,2 | | 4 | İzmir | 0,3 | | 5 | Hatay ( Antakya ) | 1 |
|
| Sırası | İl | Yıllık Ortalama Donlu Gün Sayısı | | 1 | Kars | 179 | | 2 | Ağrı | 160 | | 3 | Erzurum | 155 | | 4 | Van | 131 | | 5 | Kayseri | 127 | | 6 | Muş | 122 | | 7 | Sivas | 121 | | 8 | Erzincan | 110 | | 9 | Kastamonu | 108 | | 10 | Konya | 99 |
|
| Sırası | İl | Yıllık Ortalama Donlu Gün Sayısı | | 1 | Antalya | 1,8 | | 2 | Adana | 6,3 | | 3 | İzmir | 6,4 | | 4 | Hatay ( Antakya ) | 7,8 | | 5 | Rize | 9,5 | | 6 | Samsun | 11,6 | | 7 | Aydın | 13,2 | | 8 | Zonguldak | 15,7 | | 9 | İstanbul | 20,9 | | 10 | Çanakkale | 24,5 |
|
| Sırası | İl | Yıllık Ortalama Donlu Gün Sayısı | | 1 | Antalya | 1,8 | | 2 | Adana | 6,3 | | 3 | İzmir | 6,4 | | 4 | Hatay ( Antakya ) | 7,8 | | 5 | Rize | 9,5 | | 6 | Samsun | 11,6 | | 7 | Aydın | 13,2 | | 8 | Zonguldak | 15,7 | | 9 | İstanbul | 20,9 | | 10 | Çanakkale | 24,5 |
|
| Sırası | İl | Yıllık Ortalama Güneşlenme Süresi (Günlük- saat) | | 1 | Şanlıurfa | 8,30 | | 2 | Antalya | 8,28 | | 3 | İzmir | 8,06 | | 4 | Gaziantep - Diyarbakır | 8,01 | | 5 | Adana | 7,55 | | 6 | Muğla | 7,48 | | 7 | Siirt | 7,43 | | 8 | Malatya | 7,41 | | 9 | Çanakkale | 7,31 | | 10 | Konya - Isparta | 7,29 |
|
| Sırası | İl | Yıllık Ortalama Güneşlenme Süresi (Günlük- saat) | | 1 | Rize | 4,14 | | 2 | Trabzon | 4,36 | | 3 | Samsun | 4,46 | | 4 | Tekirdağ | 5,41 | | 5 | Bolu | 5,49 | | 6 | Zonguldak | 5,54 | | 7 | Kütahya | 6,02 | | 8 | İstanbul | 6,23 | | 9 | Edirne | 6,24 | | 10 | Ağrı | 6,24 |
|
| Merkez | Deniz Suyu Sıcaklığı ( ³C ) | | İskenderun | 21,9 | | Fethiye | 21,7 | | Alanya | 21,4 | | Antalya | 20,9 | | Bodrum | 19,4 | | İzmir | 18,4 | | Hopa | 15,8 | | Trabzon | 15,7 | | Çanakkale | 15,6 | | Samsun | 15,6 |
|
| Sırası | Ülke | Gelen Turist Sayısı - 2003 Yılı | | 1 | Almanya | 3.305.044 | | 2 | Rusya Federasyonu | 1.257.559 | | 3 | İngiltere | 1.090.829 | | 4 | Bulgaristan | 1.006.268 | | 5 | Hollanda | 938.483 | | 6 | İran | 494.977 | | 7 | Fransa | 470.071 | | 8 | Yunanistan | 393.309 | | 9 | Avusturya | 379.814 | | 10 | İsrail | 321.096 |
|
| Tarım alanı | Alanı ( hektar - 2002 yılı ) | | Ekilen | 18.123.000 | | Nadas | 5.040.000 | | Sebze bahçeleri | 831.000 | | Bağlar | 530.000 | | Meyve bahçeleri | 1.435.000 | | Zeytin | 620.000 | | Orman | 20.703.000 |
|
| Tarım Ürünü | Yıllık Üretim Miktarı ( Ton - 2002 yılı ) | | Buğday | 19.500.000 | | Arpa | 8.300.000 | | Mısır | 2.100.000 | | Mercimek | 566.000 | | Pamuk | 988.120 | | Şekerpancarı | 16.523.166 | | Tütün | 152.856 | | Ayçiçeği | 850.000 | | Patates | 5.200.000 | | Çay | 135.000 | | Elma | 2.200.000 | | Kayısı | 352.000 | | Portakal | 1.250.000 | | Mandalina | 590.000 | | Fındık | 600.000 | | Zeytin | 1.800.000 |
|
| Hayvan Cinsi | Hayvan Sayısı ( Adet -2002 yılı ) | | Sığır | 9.804.000 | | Koyun | 25.174.000 | | Kıl keçisi | 6.519.000 | | Tiftik keçisi | 261.000 | | Tavuk | 245.778.000 |
|
| Ürün | Dünya Sıralamasındaki Yeri | | Fındık | Birinci | | İncir | Birinci | | Kayısı | Birinci | | Kiraz | Birinci | | Mercimek | İkinci | | Elma | üçüncü | | Zeytin | Dördüncü | | Domates | üçüncü | | Üzüm | Beşinci | | Armut | Beşinci | | Tütün | Beşinci | | Pamuk | Altıncı | | Çay | Altıncı | | Baklagil | Altıncı | | Arpa | Yedinci | | Şeftali | Yedinci | | Koyun | Onuncu | | Buğday | Sekizinci | | Turunçgil | Onuncu |
|
| Özellik | Bölge | | En büyük alanlı | Doğu Anadolu | | En küçük alanlı | Güneydoğu Anadolu | | En yüksek | Doğu Anadolu | | En alçak | Marmara | | En uzun kıyılara sahip | Ege | | En fazla yağış alan | Karadeniz | | En az yağış alan | İç Anadolu | | Yaz mevsiminde en sıcak | Güneydoğu Anadolu | | Kış mevsiminde en ılık | Akdeniz | | En soğuk | Doğu Anadolu | | Orman bakımından en zengin | Karadeniz | | Orman bakımından en fakir | Güneydoğu Anadolu | | Güneşlenme süresi en uzun | Güneydoğu Anadolu | | Güneşlenme süresi en kısa | Karadeniz | | Nüfusu en fazla | Marmara | | Nüfusu en az | Doğu Anadolu | | Enerji tüketimi en fazla | Marmara | | Heyelan en çok görülen | Karadeniz | | Volkanizmanın en etkin olduğu | Doğu Anadolu | | Seracılığın en yaygın | Akdeniz | | İklim çeşitliliği en fazla | Marmara | | Yeraltı kaynakları en zengin | Doğu Anadolu | | Hidroelektrik potansiyeli en yüksek | Doğu Anadolu | | Turizm gelirleri en fazla | Marmara | | Tarım ürünleri en erken olgunlaşan | Akdeniz | | Tarım ürünleri en geç olgunlaşan | Doğu Anadolu | | Yüzey şekilleri en sade | Güneydoğu Anadolu | | Deniz etkisinin iç kısımlara en fazla ulaştığı | Ege | | Nadas toprakları en fazla | İç Anadolu | | Nadas toprakları en az | Karadeniz | | En çok göç alan | Marmara | | En çok göç veren | Karadeniz | | İl sayısı en fazla | Karadeniz ( 18 ) | | İl sayısı en az | Güneydoğu Anadolu ( 7 ) |
|
| Özellik | İl | Değer | | En büyük alanlı | Konya | 40.813 km² | | En küçük alanlı | Yalova | 850 km² | | En fazla ilçeye sahip | İstanbul | 32 | | En az ilçeye sahip | Bayburt | 2 | | En yüksekte kurulan | Erzurum | 1.853 metre | | En kuzeyde yer alan | Sinop | 42° kuzey enlemi | | En güneyde yer alan | Hatay | 36° kuzey enlemi | | En batıda yer alan | Çanakkale | 26° doğu boylamı | | En doğuda yer alan | Iğdır | 45° doğu boylamı | | En sıcak | Antalya - Adana | 18,7 °C | | En soğuk | Kars | 4,2 °C | | En fazla yağış alan | Rize | 2.352 mm | | En az yağış alan | Iğdır | 259 mm | | Nüfus yoğunluğu en yüksek | İstanbul | 1.928 kişi / km² | | Nüfus yoğunluğu en düşük | Tunceli | 12 kişi / km² | | En uzun kıyılara sahip | Muğla | 1180 km | | Don olayı en fazla görülen | Kars | 179 gün | | Don Olayı en az görülen | Antalya | 1,8 gün | | Güneşlenme süresi en kısa | Rize | 04,14 ( saat ) | | Güneşlenme süresi en uzun | Şanlıurfa | 08,29 ( saat ) |
|
| Özellik | Dünya sıralamasındaki yeri | | Nüfus sayısında | 17 | | Nüfus yoğunluğunda | 80 | | Yüzölçümünün büyüklüğünde | 36 | | Kentli nüfus oranında | 13 | | Ekonomik büyümede | 16 | | Kişi başına düşen milli gelirde | 21 | | Bor ve krom üretiminde | 1 | | Altın ve toryum üretiminde | 2 | | Cıva, mermer ve jeotermal enerji üretiminde | 7 | | Fındık, incir ve kiraz üretiminde | 1 | | Çelik üretiminde | 9 | | Çimento üretiminde | 2 | | Kömür üretiminde | 15 | | İlaç üretiminde | 18 | | Koyun, keçi sütü üretiminde | 1 | | Dışsatımda ( ihracatta ) | 30 | | Dışalımda (ithalatta ) | 22 | | Tekstil ihracatında | 3 | | Çimento ihracatında | 2 | | Mermer ihracatında | 8 | | Orman tahribatında | 2 | | En çok tatil yapılan ülkeler arasında | 3 | | Telefonla çok konuşmada | 6 | | Televizyon izlemede | 2 |
|
| Maden | Görünür Rezerv ( Ton ) | Maden | Görünür Rezerv ( Ton ) | | Altın | 405 | Krom | 25.931.373 | | Antimuan | 106.306 | Kurşun | 860.387 | | Asbest | 29.646.379 | Kuvars Kumu | 1.307.414.250 | | Asfaltit | 74.370.000 | Kuvarsit | 2.270.287.821 | | Bakır | 2.279.000 | Kükürt | 626.000 | | Barit | 35.001.304 | Linyit | 7.964.982.000 | | Bentonit | 250.543.000 | Lületaşı | 1.483.000 ( sandık ) | | Bitümlü Şist | 1.641.381.000 | Manganez | 4.560.000 | | Boksit | 87.375.000 | Manyezit | 111.368.020 | | Bor | 1.805.709.953 | Mermer | 5.161.000.000 m³ | | Cıva | 3.820 | Perlit | 5.690.027.600 | | Çinko | 2.294.479 | Ponza | 1.479.556.876 m³ | | Demir | 149.925.000 | Sodyum Sülfat | 16.536.000 | | Dolomit | 15.887.160.000 | Stronsiyum | 665.082 | | Feldspat | 239.305.000 | Talk | 482.736 | | Fosfat | 70.500.000 | Taşkömürü | 975.000.000 | | Flüorit | 2.538.000 | Toryum | 380.000 | | Grafit | 90.000 | Trona | 233.317.000 | | Gümüş | 6.062 | Uranyum | 9.137 | | Kaolin | 89.063.000 | Volfram | 36.719 | | Kaya Tuzu | 5.733.708.017 | Zeolit | 19.923.750 | | Kil | 354.362.650 | Zımpara | 3.725.082 |
|
Bir inek, yaşamı boyunca yaklaşık 200.000 bardak süt verir.
Kırkayakların vücutlarının her bölümü iki çift ayağa sahiptir. Adları "kırkayak" olsa da, bu böceğin ayak sayısı, 8 ile 200 arasında değişir
Atmosferden bir saniyede dünya üzerine düşen su miktarı tam 17 milyon tondur.
Bir insanın vücudunda bulunan elektrik, 25 wattlık bir lambayı dakikalarca yakabilir.
Paris şehrine 2004 yılında 25 milyon turist gelmiştir.
Tek çubuklu bir elektrik ısıtıcısının gücü, 7 kuvvetli adamınkine eşdeğerdir.
Türkiye’de bulunan 9000 bitki türünden, 3000 türü endemiktir.
Yetişkin bir kayın ağacı, terleme yoluyla atmosfere bir günde yarım ton su vermektedir. Bir kayın ormanı için bu miktar milyonlarca tona ulaşmaktadır.
"V" şeklinde uçulduğunda, uçan her kuş kanat çırptığında, arkasındaki kuş için onu kaldıran bir hava akımı yaratır. Böylece "V" şeklinde bir biçimlenme ile uçan kaz grubu, birbirlerinin kanat çırpışları sonucu ortaya çıkan hava akımını kullanarak uçuş menzillerini %70 oranında uzatır. Yani tek başına gidebilecekleri maksimum yolu grup halinde neredeyse ikiye katlarlar.
%2,5 oranında ki dünya tatlı su kaynaklarının %70'i Antarktika ve Grönland adasında buz halinde veya toprak altında bulunmaktadır
10 gramlık bir sümüklüböcek 1kg' lık yükü çekebilmektedir.
100 gr menekşe esansı elde etmek için 5.000 kg menekşe kullanılır.
13.670 adadan oluşan Endonezya’da bu adaların yalnızca 3.000 tanesinde yaşam vardır.
16 yıl yaşayan soğan kuşu bu süre içinde 8 milyon kilometre uçabilir. Bu ise bu kuşun dünyanın çevresini 220 kez dolaşması demektir.
191 Birleşmiş milletler üyesi ülkenin sadece 12’si kadın yöneticiler tarafından yönetilmektedir.
1918–1920 yılları arasında İspanyol gribi nedeniyle yaklaşık 20 milyon insan yaşamını yitirmiştir.
1954 yılında Avusturya’nın İsviçre’yi 7–5 yendiği maç dünya kupası tarihinin en gollü maçıdır.
1976’da Richter ölçeğiyle Çin’in Hebei bölgesinde meydana gelen 7,7 büyüklüğündeki deprem 800.000 insanın ölümüne neden olmuştur.
1998 yılına kadar Everest zirvesine çıkmaya çalışan 918 kişiden 146’sı ölmüştür
2006 Yılında yapılan bir araştırmada “Türkiye’nin markalaşmış kişilikleri” listesinde Sakıp Sabancı, Hülya Avşar ve Vehbi Koç ilk üç sırayı almıştır.
2007 yılı itibarıyla dünyanın en büyük orduları; Çin:2.225.000 ABD: 1.426.713 Hindistan: 1.325.000 Kuzey Kore: 1.106.000 Rusya Federasyonu: 1.037.000 Güney Kore: 687.000 Pakistan: 619.000 Türkiye:514.850 Vietnam: 484.000 Mısır: 450.000
2500 m²’ lik bir orman alanı yılda 2,5 ton karbondioksit kullanır.
30 Haziran 1934 tarihinde ölen Bitlis’li Zaro Ağa öldüğünde 157 yaşındaydı. Nusretiye camii, Selimiye Kışlası ve Beyazıt Kulesi gibi pek çok yapının inşatında çalışan Zaro Ağa, 10 padişah ve bir cumhurbaşkanı görmüştür.
33 metrelik uzunluğu ile Mavi balina dünyanın en uzun memelisidir.
400 kilometrelik uzunluğu ile Antarktika’daki Lambert Buzulu dünyadaki en uzun buzuldur.
6.500 metreden yükseklerde insanın hayatını devam ettirebilmesi için dışarıdan oksijen takviyesi gerekir. 8.000 metreden sonra yüzde yüz saf oksijene ihtiyaç duyulur.18.000 metrede atmosfer basıncı o kadar düşer ki, vücuttaki su buharlaşır, dolayısıyla vücut balon gibi şişer.21.000 metre yükseklikte ise, normal vücut sıcaklığında bulunan kan kaynamaya başlar
7 -8 kilogram şekerpancarından, 1 kilogram beyaz kristal şeker elde edilebilir.
7.500 kilometrelik uzunluğu ile Güney Amerika kıtasındaki And Dağları dünyanın en uzun sıradağlarıdır.
70 kiloluk bir insan vücudunun % 63’ü su, % 16’sı protein, %15’i yağ, geriye kalanı ise mineral, karbonhidrat ve vitamindir.
70 yıl yaşayan bir insan, hayatının 110 bin dakikasını öpüşerek geçirmektedir.
ABD 13 Temmuz 1776’da 13 Amerikan kolonisinin bir araya gelmesiyle kurulmuştur. Amerikan bayrağındaki 13 yatay çizgi bu 13 koloniyi, 50 yıldız ise 50 eyaleti temsil eder.
ABD 50 farklı eyaletten oluşmaktadır.
ABD’de Arkansas Nehri üzerindeki köprü nehir seviyesinden 321 metrelik yüksekliğiyle dünyanın en yüksekteki köprüsüdür.
ABD’de ismi Moskova olan 50’den fazla şehir vardır.
ABD’deki asfalt kaplı karayollarının uzunluğu 6,5 milyon kilometredir.
ABD’deki Niagara şelalesi saniyede 63 milyon litre su akıtmaktadır.
ABD’nin askeri harcamaları dünyadaki diğer tüm ülkelerin askeri harcamaları toplamından fazladır.
ABD’nin Chicago eyaletindeki O’Hare havaalanı yıllık 60 milyon yolcu kapasitesiyle dünyanın en büyük havaalanıdır.
ABD’nin Detroit kenti dünya otomobil endüstrisinin başkenti olarak kabul edilmektedir.
ABD, Fransa ve İtalya dünyanın turizm gelirleri en yüksek ülkeleridir.
Afganistan Burma’dan sonra dünyanın en büyük ikinci afyon üreticisidir.
Afganistan’da zor doğa koşulları nedeniyle enerji vermesi düşüncesiyle, çaya tereyağı karıştırılır.
Afrika kıtasında 1000 farklı dil konuşulmaktadır.
Afrika nüfusunun %40’ı günlük temel besin maddelerinden yoksundur.
Ağzımıza attığımız bir şeye tükürüğümüz değmezse tadını alamayız.
Ahtapot, yunus ve balinadan sonra denizde yaşayan en akıllı canlıdır.
Akdeniz iklimine özgü bir ağaç olan sakızağacının reçinesinden sakız elde edilir. Ayrıca içeceklere ve tatlılara hoş koku vermek üzere ve de parfüm amacıyla da kullanılır.
Altın guguk kuşu her zaman altın madenleri dolaylarında öttüğünden sayısız altın arayıcıyı ardından sürükler.
Amerika’ da 1970 yılında meydana gelen bir tornado 400.000 can almıştır.
Amerika’ da ki Tornado rüzgarlarının hızı saatte 1000 km' i bulur.
Amerika’da her saat 40 kişi kanserden hayatını kaybediyor.
Anakonda yılanı ağzını bir keçi sığacak kadar açabilir.
Anne sütünün %88’i sudur.
Arılar ve sivrisinekler kanatlarıyla bu sesi çıkarırlar.
Aslanlar bir günde 50 kez sevişebilirler.
Aspirin laboratuarlarda hazırlanan ilaçların ilkidir.
Avokado (Amerikan Armudu) besin değeri en yüksek meyve iken , salatalık besin değeri en düşük sebzedir.
Avrupa ve Kuzey Amerika’da ki en zengin 50 milyon kişinin geliri, 2,7 milyar yoksul kişinin gelirine eşittir.
Avustralya’da bulunan 150 metrelik okaliptüs dünyanın en uzun boylu ağacıdır.
Avustralya’ya özgü bir hayvan olan kanguru, güçlü arka bacakları nedeniyle 9 metre kadar uzağa sıçrayabilir. Düşmanlarını kısa olan ön ayakları ile yumruklar. Arka bacaklarının arasında içi kürklü bir kesesi vardır ve yavrusunu bu kesenin içinde taşır.
Ayağın sıcaklığı algılama süresi, elimizinkinden uzundur.
Azerbaycan’ın Bakü şehrinden başlayıp Türkiye Ceyhan’da sona eren 1600 kilometrelik boru hattıyla yılda 10 milyon varil petrol pompalanacaktır.
Bağırsaklarımızda yaklaşık 500 kadar farklı tür bakteri bulunur.Her yıl ağırlığımız kadar bakteri dışkı yoluyla dışarı atılır.
Bangladeş'te 15 yaşından büyük çocuklar sınavda kopya çekerlerse hapse atılırlar.
Basketbolu bulup dünyaya tanıtan kişi Kanada asıllı James Maismit’tir
Baykuş mavi rengi görebilen tek kuştur.
Bazı Botswanalılar yemek öğünleri arasında çerez olarak kurutulmuş tırtıl atıştırırlar.
Beyaz, güneş ışığı içinde bulunan bütün renkleri yansıtır, yani bütün renklerin bileşimidir.
Beynimizde yaklaşık 100 milyar sinir hücresi bulunur.
Bir bal arısı bir gün içinde 10.000 çiçeği ziyaret edebilir, ama yaşamı boyunca topladığı bal özünden yaptığı bal ancak bir çay kaşığını dolduracak kadardır.
Bir çift sineğin sadece nisan-mayıs aylarında bıraktıkları yumurtaların tamamından sinek çıksa, dünyayı 14 metre kalınlığında bir sinek tabakası kaplar.
Bir erkek günde 104 milyon adet sperm üretmektededir.
Bir futbolcu topa her kafa vurduğunda, beyninden 1000 hücre ölür.
Bir golf topunun çevresinde 336 minik çukur bulunmaktadır.
Bir günde 90 cm uzayan bambu dünyanın en hızlı büyüyen bitkisi ünvanına sahiptir.
Bir insan hiçbir şey yemeden bir ay, bir şeyler içmeden ise yalnızca bir hafta yaşayabilir.
Bir insan ömrü boyunca 32 ton su içer.
Bir insan yaşamı boyunca iki yılını telefonda konuşarak geçirir.
Bir insan yaşamı boyunca iki yüzme havuzunu dolduracak kadar tükürük salgılar.
Bir insan yaşamı boyunca, ortalama 200.000 kilometre yürür. Bu ise dünyayı çepeçevre yaklaşık 5 kez dolaşması demektir.
Bir insandaki toplam damar uzunluğu 150 bin kilometredir.
Bir insandan günde ortalama 80 ile 100 saç teli dökülmektedir.
Bir insanın bileğinden dirseğine olan uzaklık, ayağının uzunluğuna eşittir.
Bir insanınkalbi yumruğuyla yaklaşık aynı büyüklüktedir. Ağırlığı ise yaklaşık 300 gramdır. Yani büyük bir greyfurt ağırlığındadır.
Bir kilo limonda bir kilo çilekten daha fazla şeker vardır.
Bir köpek balığı 100 milyon damla deniz suyu içindeki bir damla kanı hissedebilir.
Bir okaliptüs bünyesinde yaklaşık 3 ton su bulundurur.
Bir pire kendi büyüklüğünün ortalama 150 katı yüksekliğe zıplayabilir.
Bir ton kullanılmış beyaz kâğıt geri kazanıldığında 16 çam ağacının, bir ton gazete kâğıdı geri kazanıldığında ise 8 adet çam ağacının kesilmesi önlenmiş olur.
Bir trol teknesi bir kilogram karides için 10-12 kg deniz canlısı öldürür.
Birleşik Arap Emirlikleri dünya petrol rezervlerinin %11’ine sahiptir.
Birleşik Arap Emirliklerinde halkın oy kullanma hakkı yoktur.
Birleşmiş Milletlere bağlı “Dünya Sağlık Örgütü” 192 üye devletle ençok üyeye sahip uluslar arası örgüttür.
Bizans İmparatorluğu döneminde İstanbul Yerebatan Sarnıcının yanındaki “Milion Taşı” dünyanın merkezi kabul ediliyordu. Dolayısıyla imparatorluk içindeki herhangi bir noktanın uzaklığı, bu taştan başlayarak ölçülürdü.
Bolivya’nın La Paz şehri 3.631 metrelik yüksekliği ile dünyanın en yüksekte yer alan başkentidir.
Botswana topraklarının %17’sini milli parklar oluşturur.
Brezilya toprakları, Güney Amerika kıtasının %48’ini, yani neredeyse yarısını oluşturur.
Budha dini Hindistan’da ortaya çıkmıştır.
Bütün Avrupa kıtasında 60.000 civarında hayvan türü tespit edilmişken, bu sayı Türkiye’de 80.000’den fazladır.
Büyük baş hayvanların dışkılarından çıkan metan gazı küresel ısınmanın en önemli nedenlerinden biridir.
Büyük bir kayın ağacı 72 kişinin bir günlük oksijen ihtiyacını karşılar.
Canlılar içinde en kısa ömürlü olanı 17 gün ile “kara sinek” iken, en uzun ömürlü olanı ise 4900 yıl ile “diken kozalaklı çam” dır.
Cezayir topraklarının %80’i Büyük Sahra çölü ile kaplıdır.
Çakmak kibritten önce icat edilmiştir.
Çam ağacının kabuklarından açılan yaralardan sızan reçineden terebentin, terebentinin damıtılmasıyla da neft yağı elde edilir. Bu ise yağlıboya, vernik, mum ve cila gibi maddeleri inceltmek ve daha yumuşak hale getirmek için kullanılır.
Çekirgeler öyle obur böceklerdir ki 40-80 milyon çekirgeden oluşan büyük bir sürü, yolları üzerinde bulunan 80.000 ton mısırı sadece bir gün içinde tüketebilirler.Oysa bu miktardaki mısır 400.000 insanın bir yıl boyunca beslenmesine yeterlidir.
Çevreleriyle aynı renge sahip olma, bazı canlıların düşmanlarından daha iyi saklanmalarını ve korunmalarını sağlar.
Çikolata kakao çekirdeğinden yapılır ve acıdır, içine şeker katılarak tatlandırılır.
Çikolata, kalp ve sinir sistemine zarar vererek köpeklerin ölümüne yol açabilir.
Çin ile Hindistan arasında yer alan Bhutan dünyanın ortalama yükseltisi en fazla olan ülkesidir.
Çin Seddi 6.500 kilometre uzunlukta olup, bu uzunluk Türkiye’nin en doğusu ile en batısı arasındaki uzunluğun dört katından fazladır.
Çin Seddi 6.500 kilometrelik uzunluğu 6,5 metrelik genişliği ile dünyanın uzaydan görünen tek yapısıdır.
Çin’ in başkenti Pekin’ de ki ünlü Tiananman 39.6 hektarlık alanıyla dünyadaki en büyük meydandır.
Çin’de yılda 45 milyar adet yemek yeme çubuğu kullanılmaktadır. Bunun için yaklaşık 25 milyon ağaç kesilmektedir.
Çin, en çok komşuya sahip ülkedir; tam 15 ülke ile sınırı vardır.
Çinde bulunan “holcoglossum amesianum” isimli orkide, böcek veya polen taşıyan rüzgârlara ihtiyaç duymadan kendini döllemektedir.
Çocuklar baharda daha fazla büyür.
Çok çalışan bir yetişkin insan bir günde 15 litreye yakın ter atar. Bu terin büyük kısmı insan fark etmeden buharlaşır.
Dalmaçya köpeklerinin anavatanı Hırvatistan’ın Dalmaçya bölgesidir.
Deniz kobrası dünyanın en zehirli yılanıdır.
Deniz yıldızlarının beyni yoktur.
Denizler dünya için termostat işlevi görüp, her yıl 3 milyar ton karbondioksiti emerek atmosferi yaşanır kılar.
Denizlerde yaşayan canlı türü sayısı 230.000 civarındadır.
Denizlerin karanlık ve soğuk sularında yaşayan buz balığı, kanının donmasını önleyen bir madde üretir.
Deterjan petrol ve kömürden elde edilir.
Dev kara kaplumbağası 200 yıl yaşar.
Devekuşları serin kalması için bacaklarına işerler.
Devekuşlarının boyları yaklaşık 2,5 metredir. Ancak ağırlıkları 150 kilograma kadar çıkabilir ki bu iki yetişkin insanın ağırlığına eşittir.
Devekuşunun gözü beyninden daha büyüktür.
Develer çölde on gün boyunca susuz yaşayabilirler.
Dolmabahçe sarayının yapıldığı yer 1614 yılına kadar bir koydu. İstanbulun fethiyle zamanla bataklığa dönüşür. Bu tarihte Sultan I.Ahmedin dikkatini çekmiştir. 1614 te Sultanın talimatıyla imparatorluğun en uzak yerlerinden bulunup getirilen ağaç kazıklar denize çakılır, kazıkların arasına yine ağaçtan hasırlar örülür ve koy doldurulmaya başlanır. Bu işlem 1617 de tahta çıkan II. Osman dönemine kadar devam eder. Sonunda dolma adında bir hasbahçe yaratılır, adına da Dolmabahçe denir. Sarayın dekorasyonunda, saf ipekten döşeme kumaşlar, perdeler Hereke fabrikasında dokutturulur. Halılar Manisa Gördes, Hereke, Isparta, Kayseri Bünyandan getirtilir. Bir kısmı ise İran ve Avrupadan. Görkemli mobilyalar Fransa ve İtalyadan alınır. Saray İngiliz ve Fransız kristalleriyle donatılır. Sarayın dışarıdan mermer ve taş gibi gözüken bütün taşıyıcı sütunları meşe ağacındandır. Sütunlar, kireç külleri ve başka karışımlar elde edilerek büyük bir ustalıkla mermere benzetilir. Sarayda muhafız alayı askerleri taş kesilmişçesine nöbet tutar. Üç katlı sarayın kullanım alanı 16.600 m²dir. Yan bina ve bahçelerle toplam alanı 110.000 m² yi bulur. Şimdi Swissotelin bulunduğu yer bir zamanlar sarayın bahçesi iken, İnönü Stadının olduğu yer ise bir zamanlar saray atlarının ahırı idi. Sarayda; 285 oda, 43 büyük salon, 82 koridor, 64 hol, 68 tuvalet, 6 büyük Türk hamamı, 9 özel banyo, 3 mutfak ve 1427 pencere mevcuttur.
Döllenmeden doğuma kadar olan süreçte bir bebeğin ağırlığı beş milyon kat artmaktadır.
Dünya atmosferine bir günde giren akanyıldız ( göktaşı ) sayısı 75.000.000 civarındadır.
Dünya çapında 85 milyon kız okula gidemiyor.
Dünya çikolata tüketiminde; İsviçre kişi başına 10,2 kg’lık tüketimle 1. Almanya 9,0 kg’lık tüketimle ikinci, ABD 5,3 kg’lık tüketimle 3. sıradadır. Türkiye’de ise kişi başına tüketim 1,5 kg’dır.
Dünya da ki buzların %90’ ı güney kutbundadır.
Dünya defneyaprağı ticaretinin %97’si Türkiye’den sağlanır.
Dünya genelinde en çok tanınan markalar; Coca-cola, Microsoft, Nokia, İntel ve Toyota’dır.
Dünya kupasında en fazla oynayan oyuncu Alman sporcu Lothar Mattehus’tür.
Dünya kupasında en gollü maç 1982 yılında İspanya ile El Salvador arasında yapılan ve İspanyanın 10–1 biten maçtır.
Dünya nüfusunun %30’u 0–15 yaş, %63ü 15–65 yaş, %7’si ise 65 yaşın üstündedir.
Dünya nüfusunun en zengin beşte biri, toplam et ve balık tüketiminin % 45’ini, enerji tüketiminin % 58’ini; dünyanın en yoksul beşte biri ise et ve balık tüketiminin sadece % 5’ini, enerji tüketiminin ise sadece % 4’ünü gerçekleştirmektedir.
Dünya nüfusunun yarısı dört ülkede toplanmıştır. Çin, Hindistan, Rusya Federasyonu ve Amerika Birleşik Devletleri
Dünya oldukça dağlık bir gezegendir. Yeryüzündeki karaların ¼' ünün deniz seviyesinden yüksekliği 500-1000 metre dolayındadır.
Dünya sağlık örgütüne göre; İngiltere, Avustralya, Kanada, İsrail, Güney Afrika ve ABD’de öldürülen kadınların katillerinin yarısı birlikte yaşadıkları erkeklerdir.
Dünyada 1 milyar hayvan ve 355.000 bitki türü bulunmaktadır.
Dünyada 1 milyardan fazla insan günde 1 doların altında gelirle yaşamakta, 2,7 milyar insan ise günde 2 doların altında gelirle yaşamını sürdürmeye çalışmaktadır.
Dünyada 700 milyon kadın beslenme, su, sağlık hizmetleri ve eğitimden yoksundur.
Dünyada askeri harcamalar için her saat 100 milyon dolar kullanılmaktadır. Yıllık askeri harcamaların tutarı 1 trilyon doları aşmıştır.
Dünyada bir yılda evcil hayvan mamasına harcanan para 1,5 milyar dolardır. Bu bebek mamasına harcanan tutarın dört katıdır.
Dünyada bir yılda meydana gelen deprem sayısı 50.000’den fazladır.
Dünyada en çok kullanılan isim Muhammet’ tir.
Dünyada en çok yetiştirilen meyve elmadır.
Dünyada en yüksek sıcaklık 13 Eylül 1922' de Libya El Aziziye' de 58°C olarak ölçülmüştür.
Dünyada ilk otoyol Almanya’da yapılmış ve “otoban” denilmiştir.
Dünyada ilk petrol kuyusu 1859’da ABD’nin Pensilviana eyaletindeki Titusville’de açılmıştır. Bu kuyuda bir günde 25 varil petrol ( 1 varil=185 litre ) elde ediliyordu.
Dünyada insan başına düşen karınca sayısı 1.000.000’dur.
Dünyada milli park olarak ilan edilen ilk yer ABD’de 1872’de oluşturulan “Yellowstone Milli Parkı” dır.
Dünyada okuma yazma bilmeyen yetişkinlerin % 67’sini kadınlar oluşturmaktadır.
Dünyada sağlıksız içme suları nedeniyle her gün 25.000 kişi ölmektedir.
Dünyada tapulu toprakların sadece yüzde 1’i kadınlara aittir.
Dünyada tutulan balıkların dörtte üçü yenir.Geriye kalan kısmından yapıştırıcı, sabun, margarin ve gübre yapılır.
Dünyada yaşayan her beş insandan biri Çinlidir.
Dünyada, saatte 3 bin dönüm, dakikada 50 dönüm orman çeşitli şekillerde yok edilmektedir.
Dünyadaki balıkların %90’ından fazlası Kuzey Yarımkürede tutulmaktadır.
Dünyadaki en düşük sıcaklık, 21 Temmuz 1983 günü Antarktika Vostok' da -89,2°C olarak ölçülmüştür.
Dünyadaki en şiddetli deprem 22 Mayıs 1960’ta Şili’de meydana gelmiştir. 9,5 şiddetindeki depremde 8 yanardağ patlaması olmuş, oluşan tsunami Japonya ve Hawaii’ye kadar ulaşmıştır.
Dünyadaki ilk modern senfoni orkestrası 1743 yılında Almanya’da kurulmuştur.
Dünyadaki kıyıların toplam uzunluğu 500.000 kilometre olup, bu uzunluk dünya çevresinin 12 katıdır.
Dünyadaki tüm ağaçlar kesilirse, bütün insanların ancak 45 dakika yaşama şansı olacaktır.
Dünyadaki tüm taşıtların kat ettiği yolun uzunluğu 0,5 ışık yılıdır.
Dünyadaki yöneticilerin yalnız %21’i kadındır.
Dünyanın en ağır hayvanı 120 tonluk ağırlığıyla Mavi Balinadır.
Dünyanın en büyük kum tepesi Cezayir’dedir.
Dünyanın en büyük ticari gemi filosu Yunanistan’dadır.
Dünyanın en pahalı kahvesi paradoxurus adlı etobur hayvanın dışkısından elde edilen “kopi luwak” isimli kahvedir. Endonezya’nın Sumatra adasında yaşayan bu hayvanın yediği en kaliteli kahve çekirdekleri, midesindeki enzimlerin etkisiyle mayalanmaya uğrar ve dışkı ile dışarı atılır. Kopi Luwakın yıllık üretim miktarı 250 ton olup, 100 gramı 75 dolara satılmaktadır. ( 2006 )
Dünyanın en uzun kesintisiz sınırı ABD ile Kanada arasındadır.
Dünyanın en yaşlı canlısı Ross Denizi’ndeki iki metre uzunluğundaki dev bir süngerdir. Bilimsel adı Rossellidae olan bu sünger tam 10.000 yaşındadır.
Dünyanın en yaşlı hayvanı olarak kabul edilen”Harriet” isimli kaplumbağa 2006 yıulında 176 yaşında iken Avustralya Quessnsland’daki hayvanat bahçesinde öldü.
Dünyanın en yüksek binası Tayvan’ın Taipei şehrinde olup yüksekliği 553 metredir. 101 kattan oluşan binada dünyanın en hızlı asansörleri çalışmaktadır.
Dünyanın Güneşten aldığı enerji miktarı, 100 milyonun üzerinde elektrik santralinin ürettiği enerji miktarına eşittir.
Dünyaya gelen güneş enerjisi yaklaşık 120 milyar kilovattır.
Dünyaya her yıl düşen toplam yağış miktarı aynıdır.
Eğer ay tam tepemizde olsaydı, kütle çekim gücü ile Kuzey Amerika Kıtasını 15 cm yukarı kaldırabilirdi.
Eğer insan DNA’sı uç uca eklenebilseydi, dünyadan Ay’a kadar birkaç kez uzanıp geri dönecek uzunlukta iplik oluşurdu.
Eğer uygun bir yol olsaydı ve bu yol üzerinde saatte 100 km’ lik bir hızla hiç durmaksızın, 176 yıl boyunca araba kullanabilseydik, güneşe ancak varabilirdik.
Eiffel Kulesi 300 metrelik yüksekliği ile 1930 yılına kadar dünyanın en yüksek yapısı niteliğini korumuştur.
Einstein 9 yaşına kadar düzgün konuşamadığından ailesi, onun özürlü olduğunu düşünmüştür.
Eksi 15°C'de tüketilebilen tek yiyecek maddesi dondurmadır.
El tırnakları, ayak tırnaklarından daha hızlı büyür.
Elektrikli sandalye bir dişçi tarafından icat edilmiştir.
En çok çekilebilen maden altındır.
En küçük otsu bir bitkiden, dünyadaki en yüksek ağaçlara kadar her bitki topraktan kökleri ile aldığı suyu en uçtaki yaprakları da dâhil olmak üzere her yere dağıtmak zorundadır
Endonezya 13.670 adadan oluşmuş bir ülkedir.
Ephemoptera sineğinin olgunlaşma evresi bir ila dört ay kadar devam eder ama bir günlük "evlilik uçuşundan" sonra çiftleşir, yumurtalarını bırakır ve ölür.Toplam iki ila dört hafta kadar yaşayan Ephemoptera en kısa ömürlü canlılardan biridir.
Erkek Antarktika imparator pengueni yumurtalarını muhafaza etmek için 60 gün boyunca Antarktika’nın soğuğuna dayanır.
Erkeklerin %96’sı seks için futbol maçını izlemekten vazeçebilmektedir.
Estonya vatandaşı olabilmek için Estonya dilini konuşmak zorunludur.
Etiyopya’daki Dallal 34,4 °C’lik yıllık sıcaklık ortalaması ile dünyanın en sıcak yeridir.
Evcil keçi 39,9 °Cile vücut ısısı en yüksek olan hayvandır.
Evcil köpeklerin davranışlarının yüzde 50’si kurtların davranışlarıyla hemen hemen aynıdır.
Fas’ın eski krallarından Muley İsmail’in ( 1672 – 1727 ) 548’i erkek, 340’ı kız olmak üzere toplam 888 çocuğu vardı.
Fırat 127.000 km²’lik su toplama havzasıyla Türkiye’nin en geniş havzalı nehridir.
Filipinler’in ismi sömürge döneminde İspanya kralı II. Filip’ten alınmıştır.
Filler zıplayamayan tek memelidir.
Fillerin dişleri yaşamları boyunca uzamaya devam eder ve ağırlıkları 90 kiloya kadar ulaşabilir.
Fosilleşmiş reçineye kehribar denir. Reçine parfüm ve ilaç sanayinde kullanılır.
Fransa’ da 1987 yılındaki bir fırtına Normandiya bölgesinde 10.000.000 ağacı devirmiştir.
Fransa’nın başkenti Paris'teki Versailles Sarayı’nın 1300 odası olduğu halde hiç tuvaleti yoktur.
Fransız-İngiliz ortak yapımı concorde uçağı saatte 2000 kilometreyi aşan hızıyla sesten iki kat hızlı uçar ve dünyanın en hızlı uçağıdır.
Fransızların yılda yediği kurbağa sayısı yaklaşık 200.000 civarındadır.
Futbol ve kriket İngiltere’de icat edilmiştir.
Galapagos adalarında yaşayan karabatak kuşlarının hiç düşmanı olmadığından, uçma yeteneklerini kaybetmişlerdir.
Gecede 1 kez sevişen ve orgazm yaşayan bir insan,225 kalori harcamaktadır.
Genç nüfus oranının en fazla olduğu kıta Afrika, en az olduğu kıta ise Avrupa’dır. Yaşlı nüfus oranının en fazla olduğu kıta Avrupa, en az olduğu kıta ise Afrika’dır.
Gerek anne, gerekse hayvan sütü en besleyici yiyeceklerdir. Bu sütler yaşam için gerekli tüm besinleri içerir.
Gökyüzündeki yıldızların sayısı dünyadaki tüm kum tanelerinin sayısından fazladır.
Göz alıcı renklere sahip olma kuşların daha kolay eş bulmalarına yardımcı olur.
Göz kırpmaları nedeniyle uyanıkken bile gözlerimizi, günde yakalşık 30 dakika kapatırız.
Gözlerimiz hiçbir zaman büyümez, ama burnumuz ve kulaklarımızın büyümesi asla sona ermez.
Guguk kuşlarında erkek sayısı dişilere oranla fazla olduğu için, bir dişi birkaç erkekle yaşar.
Güneş hacimce o kadar büyüktür ki, içine tam 1.300.000 adet dünya sığabilir.
Güneş ışığında, yeşil yaprak sadece yeşil rengi yansıtırken diğerlerini içinde tutar, yani soğurur. Bu nedenle yaprak yeşil görünür.
Güneş yüzeyinin ısısı 6000 kelvin derecedir. Bu sıcaklıktaki bir toplu iğne başı, insanı 150 km. uzaklıktan öldürür.
Güney Kore’de portakal çok pahalı ve lüks bir tüketim malı olduğundan; genç zenginlere “portakal çocuğu” denir.
Haftada 3 ya da 4 defa seks yapmak felç riskini %50 azaltmaktadır.
Haiti Cumhuriyeti 1804 yılında bağımsızlığını ilan eden ilk zenci devletidir
Halk arasında “altın ağacı” olarak bilinen cehri ağacından “cehri” adı verilen boya elde edilir. Halı, kilim ve kumaşlarda kullanılan bu bitkisel boya yalnızca Türkiye’de elde edilir
Hapşırdığımız zaman kalbimizde dahil olmak üzere tüm vücut fonksiyonlarımız bir an için durur.
Hawaideki Kauai yılda 350 gün boyunca düşen yağışla dünyanın en yağışlı yeridir.
Henüz yaşamın ilk evresinde olan üç aylık bir fetüsün %95?i sudur.
Her gün doğum yapan kadınlardan 1440’ı ölmektedir.
Her insan günde ortalama 2 kg çöp üretmektedir.
Her insanın dilinin izi farklıdır.
Her yıl 6 milyon çocuk kötü beslenme nedeni ile beş yaşına gelmeden ölmektedir.
Her yıl maymunlar tarafından öldürülen insan sayısı uçak kazalarında ölen insan sayısından fazladır.
Hıristiyan âleminin dini lideri Vatikan’daki papayı İsviçreli askerler korur.
Himalaya Dağlarının 4000 metre yüksekliğindeki kesimlerinde sıcaklık – 40 °C’ye kadar düştüğünden sular 8 ay boyunca donarlar.
Himalayalardaki Bhutan yönetimi “kutsal kent Thimphu” nedeniyle ülkeye girecek turist sayısını sınırlamıştır.
Hindistan sineması Bollywod da ( Bombay + Hollywood ) bir ayda çekilen film sayısı, Hollywood da bir yılda çekilen film sayısından fazladır.
Hindistan’daki Tac Mahal’in inşaatına 1632’de 20.000 işçiyle başlanmış ve 22 yılda bitirilmiştir.
Hindistan’daki yıllık doğum sayısı, Avustralya’nın toplam nüfusundan fazladır.
Hindistan' da oyun kağıtları yuvarlaktır.
Hollanda’daki Rotterdam limanı 290 milyon ton yıllık yük taşıma kapasitesiyle dünyanın en büyük limanıdır.
Hortumla otomobil yıkanırken yaklaşık 550 litre su harcanmış olur.
II. Dünya savaşında Macaristan’ın başkenti Budapeşte’deki bütün köprüler yıkıldığı için ulaşım durmuştur.
Irmaklar her yıl yaklaşık 2 milyar madensel tuzu denizlere taşımaktadır.
Işık saniyede 300.000 kilometre hızla ilerler. Işık Ay’dan dünyaya 1 saniyede, Güneş’ten dünyaya ise 8 dakikada ulaşır.
İçtiğimiz Suların Kaynağı: Hayat su; Adana –-Pozantı, Danone; Sakarya –-Hendek, Turkuaz; Bursa –-Kestel, Erikli; Bursa –-Seyitabat (Kestel), Pınar madran; Aydın –-Bozdoğan, Elmas su; Bursa –-Kestel (Derekızık), Yıldız su; Afyon –-Kayıhan, Nestle; Bursa-Dere kızık (Kestel), Çoban pınar; İstanbul –-Kemerburgaz, İmren su; Çatalca –-İhsaniye, Kardelen; Sakarya –-Hendek, Kumsu; İstanbul –-Kemerburgaz, Komili; Kırklareli –-Istranca Dağları, Niksar Ayvaz; Tokat –-Niksar, Saka su; Sakarya-Hendek, Beysu; Konya-Beyşehir, Süral Su; Antalya-Manavgat, Hamidiye; İstanbul-Kemerburgaz, Güzel pınar; İstanbul-Gaziosmanpaşa, Çubuklu: İstanbul-Beykoz, Arksu: Kocaeli-Yuvacık, Çenesuyu: Kocaeli-Derince, Munzursu: Tunceli-Munzur, Ovacık: İzmit-Gebze
İlk aşı çiçek hastalığına karşı yapılmıştır.
İmparator penguenlerinde dişisine kur yapan erkek penguen ona değerli bir çakıl taşı armağan eder. Dişi penguen taşı yuva yapmak için kullanır.
İngilizcede penis anlamına gelen 600 kelime vardır.
İngilterede doğan bir kızın ömrü 81 yıl iken, Swaziland’da doğan bir kızın ömrü yalnızca 39 yıldır.
İnsan beyninin % 80’i su olup ağırlığı yaklaşık 1,3 kilogramdır.
İnsan bir günde ortalama 28–33.000 bin litre hava, 500–700 litre oksijen ve 2 kilogram yiyecek tüketir.
İnsan doğduğu bir kaç gün içerisinde hiç bir şey duymayacak kadar sağırdır.
İnsan genlerinin %60’ı meyve sineklerinde bulunan genlerle aynıdır.
İnsan hiçbir gıda alamadan, yalnızca su içerek yaklaşık 40 gün boyunca yaşamını sürdürebilse de, susuzluğa ancak 10 gün dayanabilir.
İnsan midesi iki haftada bir iç zarını yenilemek zorundadır, aksi halde kendi kendini sindirir.
İnsan vücudu bir saniyede iki milyon kırmızı kan hücresi üretir.
İnsan vücudu güde ortalama 1 litre kadar ter kaybeder.
İnsan vücudunda 25 milyar oksijen alıcı kırmızı kan yuvarı bulunmaktadır. Bunlar bir yüzey olarak düşünüldüğünde 2570 m²’lik bir alan kaplar.
İnsan vücudunda her 7 yılda, ölen hücrelerin yerine yenisi gelir ve yenilenir.
İnsan vücudunda, 220 kibrit çöpünün başını kaplayacak kadar fosfor, 6 kalıp sabuna yetecek kadar yağ, yaklaşık 380 gr' lık kok kömüründeki kadar karbon, 2,5 cm' lik bir çivideki kadar demir vardır.
İnsan vücudundaki DNA’ların dizilişi bir kitap haline getirildiğinde, yaklaşık 200.000 sayfalık bir kitap ortaya çıkar.
İnsan vücudundaki en güçlü kas dildir.
İnsan yaşamı boyunca yaklaşık olarak altı filin ağırlığına eşit olan 27 ton yiyecek tüketir.
İnsan yiyen balık olarakta bilinen “pirana”nın adı Portekizce “balık” ve “diş” kelimelerinden gelmektedir.
İnsanın ölümüne en fazla yol açan hayvan sinektir.
İnsanlar altmış yaşında tat alma duyularının %50' sini kaybederler.
İnsanlar bebekken 270'den fazla kemiğe sahipken, büyüdükçe bunlar birbiriyle kaynaşarak 206 kemiğe düşer.
İnsanlar ömrü boyunca 20 kg toz yutarlar.
İnsanların el tırnakları bir yılda 3,75 metre kadar uzar.
İstanbul 2.356.915 araçla en fazla motorlu araca sahip il iken, Tunceli 1301 araçla en az motorlu araca sahip ildir. Türkiye genelinde ki toplam araç sayısı ise 11.663.701’dir.
İstanbul dünyada iki kıta üzerinde yer alan tek şehirdir.
İstanbul’ un nüfusu dünyadaki 63 ülkenin nüfusuna eşittir ve İstanbul dünyadaki 221 başkent ve 131 ülkeden nüfusça daha kalabalık bir kenttir.
İstanbul’da yaşayanların %42’si yüzme bilmiyor, %23,9’unun su fobisi var. %10’u hergün duş alıyor, %8’i dişini hiç fırçalamıyor.
İstanbul’un Yedi Tepesi;Saray Burnu, Nuru Osmaniye, Beyazıt, Fatih, Sultan Selim, Tekfur Sarayı ve Davut Paşa tepeleridir.
İsviçre denize kıyısı olmadığı halde, dünyada deniz ticaret filosu olan tek ülkedir.
İsviçre’de kadınlara seçme ve seçilme hakkı 1971 yılında verilmiştir.
İsviçre’deki St. Gotthard 16,9 kilometre ile dünyanın en uzun karayolu tünelidir.
İşçi karıncaların yaşam süresi 7 yıl iken kraliçe karınca 15 yıl yaşayabilir. Karıncalar uyumaz.
İzlanda kilometrekareye düşen 3 kişi ile Avrupa kıtasının en seyrek nüfuslu ülkesidir.
İzlanda’da nüfusun % 67’si evlerinde jeotermal enerji kullanmaktadır.
James Cook Antarktika hariç tüm kıtalara ilk ayak basan kişidir.
Japon Shigechiyo İzumi 119 yıl yaşayarak, Dünyanın en uzun ömürlü insanı ünvanını kazanmıştır.
Japonlar kedi öldüren kişinin ailesinin yedi kuşak boyunca lanetlendiğine inanırlar.
Japonya’ da iki farklı adayı birleştiren Seikan demiryolu tüneli 54 kilometre ile dünyanın en uzun tünelidir.
Kadınların %80’i diyet programlarına seksten daha çok ilgi göstermektedir.
Kağıt para sanıldığı gibi kağıttan değil pamuktan yapılır.
Kahve, portakal ve şeker kamışı üretiminde Brezilya dünya birincisidir.
Kalbimiz ortalama olarak dakikada ayaktayken 81, otururken 71, yatarken de 66 kez atar.
Kalbimiz ömrümüz boyunca yaklaşık 2,5 milyar kez atar.
Kaliforniya’ nın Seguoia ulusal parkındaki dev çam ağacı 24 metrelik gövde çevresi ile dünyanın en iri cüsseli ağacıdır.
Kanada’nın Hudson Körfezindeki Churchill, “kutup ayılarının başkenti olarak” anılır. Sonbaharda binlerce ayı kıyılara iner ve suyun donmasını bekler. Böylece fok balıklarını avlarlar.
Kangurular geriye doğru yürüyemezler.
Karıncalar suyun altında 14 gün yaşayabilir.
Karideslerin kalpleri kafalarındadır.
Karla kaplı antarktika yıllık olarak, dünyanın en kurak çölüne düşenden daha az yağış alır. Ancak kutuptaki olağanüstü soğuk, yağan karların sürekli olarak birikip yığılmasını sağlar.
Karpuz ve marulda %97, domateste %95, havuçta ise %90 oranında su bulunur.
Kazlar göç ederken yorulan yada hastalanan arkadaşlarını sırtlarında taşırlar.
Keçiboynuzu bitkisinin tohumlarından düğme ve oje elde edilir.
Kediler günde ortalama 16 saatlerini uyuyarak geçirirler.
Kedilerin köprücük kemiği olmadığından kafalarının sığabildiği her yerden geçebilirler.
Kelebekler ayaklarıyla tat alırlar.
Ketçap önceleri ilaç olarak kullanılıyordu.
Kır fareleri 40 saat durmadan sevişirken, şempanzelerin cinsel ilişkisi sadece 4–8 saniye sürmektedir.
Kırlangıçların yüksekten uçması havanın iyi olacağına işarettir.
Kısa mesafede dünyanın en hızlı koşan hayvanı saatte 100 kilometre hıza ulaşan çita'dır.
Kış uykusuna yatan hayvanların vücut ısısı 0°C’ye kadar düşebilir. Dakikada birkaç kez soluk alır ve kalp atışları duyumsanamayacak kadar yavaşlar; hayvanlar bu sırada vücutlarında depoladıkları yağı yakar ve kış uykusu sonunda vücut ağırlıklarının %40’ını kaybederler.
Kıta isimlerinin hepsi A harfiyle başlayıp a harfiyle biter.
Kızıldeniz dünyanın en tuzlu denizidir.
Kızılhaç, 1864 yılında gönüllülerin oluşturduğu bir kuruluştur.
Kişi başına diş macunu tüketimi İngiltere’de 480 gram, İtalya’da 270 gram, İspanya’da 155 gram, Türkiye’de ise 83 gramdır.
Kişi başına düşen 15.000 kilovat / saatlik elektrik tüketimi ile İsveç dünyanın en çok enerji tüketen ülkesidir.
Kolombiya adını Kristof Kolomb’dan almıştır.
Kolonya ismi Almayanın Köln şehrinden gelmektedir.
Konservelerde besinlerin havası alınarak küf, maya ve bakteri üremesi önlenmiş olur.
Konya Türkiye’deki şekerpancarı üretiminin %23’ünü karşılar.
Köpekbalıklarının tüm hastalıklara karşı bağışıklıkları vardır.
Körfez savaşı sırasında “Kuveyt Hayvanat Bahçesi”ndeki 440 hayvandan 411’i ölmüştür.
Kurumuş topraklar ve kızgın çöllerden oluşan Büyük Sahra Çölünün derinliklerinde, yüzeyinin aksine muazzam bir su rezervi bulunur. Öyle ki kum çöllerinin altında uzanan bu suyun miktarı, yaklaşık 800.000 km³ dolayındadır.
Kuzey Amerika’da yer alan Superior Gölü dünyanın en büyük tatlı su gölüdür.
Kuzey Avrupa'da yer alan Norveç, İsveç ve Finlandiya kişi başına kahve tüketiminin en fazla olduğu ülkelerdir.
Kuzey denizinin sığ sularında yaşayan kaytan kurdunun boyu 54 metredir.
Kuzey kutbunda yaşayan deniz kırlangıcı kuzey kutbunda kışın başlamasıyla 20.000 kilometre uçarak, yaz mevsimi yaşanan güney kutbuna ulaşır ve burada beslenir. Güney kutbunda kış mevsimi başladığında ise 20.000 kilometre uçarak kuzey kutbuna ulaşır.
Küba' da yaşayan arı kuşları 1,23 gr' lık ağırlıklarıyla dünyanın en küçük kuşlarıdır.
Lut Gölünde % 26’yı bulan tuzluluk nedeniyle insan hiç kımıldamadan ve de yüzmeden suyun üstünde durabilir.
Lüks marka düşkünlüğünde %86 ile Mısır birinci, %81 ile Hindistan ikinci, %79 ile Filipinler üçüncü ve % 75 ile Türkiye dördüncüdür.
M.S 532–537 yılları arasında yapılan Ayasofya kilisesinin inşasında 10.000 insan çalışmıştır. Kilise kubbesinin yüksekliği ise 55 metredir.
Makası Leonardo Da Vinci keşfetmiştir.
Maldivler Cumhuriyeti’nin en yüksek noktasının denizden yüksekliği 2,4 metredir.
Mavi balina yavrusu 2 ton ağırlık ve 7 metrelik boyu ile doğar.
Mavi balinanın penisi 2,5 metre iken, gorillerinki sadece 5 cm’dir.
Meksika’da İspanyolca konuşanların sayısı İspanyadakinden fazladır.
Memelilerin kanı kırmızı, böceklerinki sarı, ıstakozunki ise mavidir.
Mısır sapları kâğıt, koçanları ise yakıt ve odun kömürü yapımında kullanılır.
Mısır’ da ki Keops Piramidi (Büyük Piramit) her biri 2,5 ton ağırlığındaki 2.300.000 taştan oluşturulmuştur.
Mısır’daki Luxor yöresine bir yılda yalnızca 6 saat yağmur yağar.
Michael Jordan' ın Nike reklamlarından bir senede kazandığı para, Malezya' da ki Nike fabrikasında çalışan tüm personelin aldığı senelik maaştan daha fazladır.
Mikropların yaşam alanı dünya yüzeyinin 30 kilometre yukarısı ile 30 kilometre aşağısıdır.
Moka kahvesinin ismi Yemenin liman kenti El Muka’dan gelmektedir.
Moskova metrosu 300 kilometrelik uzunluğuyla dünyanın en uzun metrosudur.
Mozambik bayrağında silah resmi olan tek ülkedir.
Normal bir insanda, bir dakika içinde 180 milyon kırmızı kan yuvarı yaşlanarak ölmekte fakat aynı süre içinde vücut yenilerini üretmektedir.
Okyanuslardaki güneş balığı bir seferde 30.000.000 yumurta bırakabilir.
Olimpiyatlarda verilen altın madalyalar içindeki altın oranı %3’ten azdır.
Ortalama yaşam süresi Avrupa ve Kuzey Amerika kıtalarında 72,5 yıl, Afrika kıtasında ise 54 yıldır.
Otomobilin icat edildiği yer Avrupa’dır. İlk benzinli otomobili Benz adında bir Alman icat etmiş ve ona kardeşi “Mercedes”in adını vermiştir.
Otomobiller geri gidince kilometre göstergesi değişmez.
Ördekler her yıl tüy değiştirir, eski tüyler dökülür yerine yenileri çıkar. Yeni tüyler çıkana kadar dışarı çıkamazlar. Bu dönemde ya otlar arasında ya da suda saklanarak düşmanlarından korunurlar
Ördekler üstlerine yağ sürerek tüy ve teleklerini su geçirmez yaparlar. Göğüs bölgesindeki salgı bezlerinin ürettiği yağı tüylerine gagalarıyla sürerler.
Pablo Picasso, parasızlık çektiği gençlik günlerinde yaptığı resimleri yakarak ısınırmış.
Palmiyeler en faydalı bitkilerden biri olduğundan “ bitkilerin prensi” diye bilinir ve gövdelerinde hiç dal yoktur.
Palmiyelerin gövdesi en şiddetli fırtınalara bile dayanabilecek kadar esnektir.
Panama kanalından günde 30 gemi geçer ve yolculukları 8 – 9 saat sürer. Panama kanalının açılması ile New York, San Francisco deniz yolu 12.000 kilometre kısalmıştır.
Pasifik Okyanusunun güneyindeki küçücük ve yoksul ada devleti Vanuatu, 178 adayın katıldığı “Mutlu Ülkeler” sıralamasında birinci olarak seçildi.
Pastörize sütten yapılan peynirlerin üretiminde sütün içindeki zararlı bakterileri öldürmek için, süt 20 – 30 saniye boyunca 72 °C’de ısıtılır.
Patates, mısır, domates ve tütün gibi tarım ürünleri Kızılderililerin insanlığa armağanıdır
Penguen yüzebilen ama uçamayan tek kuştur.
Peru ' da hiç umumi tuvalet yoktur.
Radyonun 50 milyon dinleyiciye ulaşması 38 yıl, televizyonun 50 milyon izleyiciye ulaşması 13 yıl, internetin 50 milyon kullanıcıya ulaşması ise sadece 4 yıl sürmüştür.
Richter ölçeğine göre 8,6 büyüklüğünde ki bir deprem, 100 hidrojen bombasının gücüne eşittir.
Rusya Federasyonundaki bütün ırmakların Baykal Gölünü doldurabilmesi için bir yıl akması gerekir. 1940 metre ile dünyanın en derin gölüdür.
S.S.C.B’li güreşçi Alexander Medved tam 10 kez dünya şampiyonu olarak, altın madalya kazanmıştır.
Saatte 50 metre hızla, en yavaş giden kara hayvanı salyangozdur.
Sadece dişi sivrisinekler ısırır.
Sıcak su soğuk sudan daha çabuk donar.
Sığırların 4 tane midesi vardır.
Sığla yağından ilaç, parfüm ve sabun üretiminde yararlanılır. Bu yağ uyuz ve mantar gibi cilt hastalıklarında da kullanılır.
Sigara içenlerin %90’ı 19 yaşından önce sigara içmeye başlamaktadır.
Sigaranın yol açtığı ölümler; trafik, terör, iş kazaları, cinayet gibi ölümlerin toplamından 6 kat daha fazladır.
Sinekler besinlerini tatmak için bacaklarını kullanırlar. Herhangi bir şeyi yemeden önce, üstünde gezinirler.
Sineklerin beş gözü vardır.
Singapur’da, yılda kişi başına 81 kilo şeker tüketilir.
Singapur, çok sayıda park, bahçe ve ağaçlı yol nedeniyle “bahçe kent” olarak bilinir.
Sistemli olmayan ilk nüfus sayımları M.Ö.2000 yıllarında Çin ve Mısır’da yapılmıştır.
Sivrisinek -270 °C’de yani mutlak sıfırda bile yaşayabilmektedir.
Sivrisineklerin cinsel ilişkileri yaklaşık 2 saniye sürmektedir.
Sömürgecilik döneminde Portekiz’in başkenti Güney Amerika kıtasındaki “Rio de Janerio”’idi.
Suda yaşayan tek hücrelilerden Çancık yaşamına kendi isteğiyle ve patlayarak son verir.
Suudi Arabistan’ da hiç ırmak yoktur.
Süleymaniye camiinde ki 4 minarenin anlamı, Kanuni Sultan Süleyman’ın İstanbul’un fethinden sonraki dördüncü padişah olması, bu dört minaredeki on şerefede Osmanlı İmparatorluğunun onuncu padişahı olduğunun bir işaretidir.
Sümüklü böcek hiç durmadan üç yıl uyuyabilir.
Şeker kamışı lifleri, duvar kaplaması ve plastik üretiminde de kullanılır.
Şekerpancarından hayvan yemi, etil alkol, ekmek ve bira mayası ile gübre üretiminde yararlanılır.
Şempanze ve Yunus insandan sonra ki en zeki canlılardır.
Şerbetçiotu çiçekleri bira yapımında kullanılır. Biranın acımsı tadını ve kokusunu bu otun çiçeklerinde bulunan uçucu yağlar ve tanen verir.
Tarantulalar iki buçuk yıl yiyeceksiz yaşayabilirler.
Tardigrad adı verilen iğne başından küçük böcekler -272 °C ile 92 °C arasındaki sıcaklıklarda yaşayarak, dünyanın en dayanıklı canlısı unvanını kazanmıştır.
Telefon kablolarının çoğunun içinde cam liflerinden üretilen ince teller bulunur. Fiberoptik adı verilen bu teller, ancak bir saç teli kalınlığındadır.
Terli bir koltukaltının her 1 cm²’sin de ortalama olarak 100 milyon kadar bakteri bulunur.
Termosların yiyecek ve içeceklerin sıcaklıklarını korumasının nedeni iç içe geçmiş kaplar arasındaki havasız boşluk, yani vakumdur. İç içe geçmiş kaplar arasındaki hava alındığı için ısı iletkenliği olmaz ve cismin ısısı başlangıçta ne ise o durumda kalır.
Timsahlar dillerini dışarı çıkaramazlar.
Timsahlar renk körüdür.
Timsahlar yakaladıkları avlarını dişlerinin arasında 1250 kiloluk bir basınç uygulayarak ve yakaladıktan sonra vücutlarının etrafında dönerek ölüm dansı denilen burgu hareketiyle öldürürler.
Tren ilk kez İngiltere’ de hizmete girmiştir.
Tuna Nehriyle her yıl 60 ton cıva, 9 ton bakır, 1000 ton krom, 4.500 ton kurşun, 6 bin ton çinko, 60 bin ton fosfor, 340 bin ton azot, 50 bin ton petrol Karadeniz’ e akar.
Türkiye’de 120 memeli hayvan, 440 kuş, 13 sürüngen, 350 balık türü yaşamaktadır.
Türkiye’de en çok kullanılan erkek isimleri; Mehmet, Mustafa, Ahmet, Ali ve Hüseyin’dir.
Türkiye’de en çok kullanılan soyadlar; Yılmaz, Kaya, Demir, Şahin ve Çelik’tir.
Türkiye’de en yaygın burç Oğlak, ikincisi balık iken, en nadir burç ise yay burcudur.
Türkiye’de evlerin %70’ine diş macunu girmemektedir ve diş fırçalama süresi 30 saniyeyi geçmemektedir.
Türkiye’de hayatta olan kişiler arasında 1.537.458 kişi ile mehmet ismi birinci, 1.161.016 kişi ile Fatma ismi ikinci sırayı almaktadır. Bunları erkeklerde; Ahmet, Ali ve Hüseyin, kadınlarda ise Ayşe, Emine ve Hatice isimleri izlemektedir.
Türkiye’de şeker üretiminin % 90’ı şekerpancarından, %10’u ise mısırdan elde edilir.
Türkiye’de yaşayan hayvan türü sayısı tüm Avrupa kıtasında yaşayan hayvan türlerinin 1,5 katıdır.
Türkiye’nin UNESCO Dünya mirası listesinde yer alan eserleri: Göreme milli parkı, Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, Hattuşaş, Nemrut Dağı Milli Parkı, Pamukkale, Safranbolu, Truva ve Ksanthos - Letoon Antik kentleridir.
Türkiyede kişi başına yıllık ekmek tüketimi 128 kilogramdır. Oysa bu miktar Danimarka’da 71, İtalya ‘da 68, Hollanda’da 60, Finlandiya’da ise 58 kilogramdır.
Ukrayna, Bulgaristan, Almanya, Macaristan, Rusya Federasyonu gibi ülkelerin nüfusları giderek azalmaktadır.
Uzay yolculuğunda, taşınacak bir k
|
Babil’in Asma Bahçeleri ( Irak )
Fırat Nehri kenarındaki Babil’in Asma Bahçelerini rivayete göre M.Ö.800 yılında Babil kralı Nebukadnezar karısı Amyitis için yaptırmıştır. Fırat Nehrinin batısında, basamaklı piramitler şeklinde ve 25-30 metre yüksekliğinde 100 metrelik temeller üzerinde asmalı teraslar şeklinde yükseliyordu. Terasların kalın duvarları ve çatı taşıyıcılarının içi pişmiş tuğla şeklindeydi. Bahçeler sütun direkler üzerinde 7 kat taraçadan oluşuyordu. Taraçaların içleri ağaçların yetişebilmesi için toprakla doldurulmuştu. Bahçelere Fırat Nehri’nden zincir pompalarla su alınıyordu. 20 yüzyıl da yapılan kazılarla ortaya çıkan Babil’in asma bahçelerinin kalıntılarından günümüze bir şey kalmamıştır.
Efes'teki Artemis Tapınağı ( Türkiye )
M.Ö.575’te ana kraliçe Artemis adına yapılmıştır. Üzerine kurulduğu platform 78 m genişliğinde ve 131 m uzunluğundaydı. Tapınağın tavanını yükseklikleri 20 m olan 127 adet sütun destekliyordu. İnşasının 120 yıl sürdüğü rivayet edilmektedir. M.S.260 yılında yıkılıp yakılan tapınağın kalıntıları başka yapıların yapımında kullanılmıştır. Tapınağa ait bazı heykel ve kalıntılar günümüzde British Museum’da sergilenmektedir.
Halikarnas’daki Mausoleionu ( Türkiye )
M.Ö.353’de kraliçe Artemis tarafından Karya kralı Mausoleus için yaptırılmıştır. Dik köşeli mouseloum, 1290 m²'lik kayalık bir zemin üzerine inşaa edilmiştir. Tepesinde 4 adet atlı zafer arabası bulunan anıt mezarın eni 25 metre , boyu ise 30 metre idi. Mezar anıtın kalbini oluşturan ve tanrı heykellerinin bulunduğu bölümün etrafı 36 adet Asya-İyon sütunundan oluşuyordu.Yüksek tapınağın üzeri 9 metre yüksekliğinde ve 34 basamaklı kocaman bir piramit ile kaplanmıştı. Onun üzerinde ise 5 metre yüksekliğinde kare şeklinde mermer bir yapı vardı. Böylece mouseloumun toplam yüksekliği 49 metreye ulaşıyordu. Anıtın tepesindeki savaş arabasında kral Mausoleus ve karısının heykelleri vardı. 45 metre yüksekliğindeki anıtın duvarları kabartmalarla süslüydü. 13.yüzyılda bir deprem sonucu yıkılan yapı, 15. yüzyıldan sonra ise Yohanitler tarafından bugünkü Bodrum'un ve limanının savunması için kale olarak kullanılmıştır. Bodrum’daki mozoleyi ortaya çıkaran İngiliz arkeolog Newton heykel ve kalıntılarını British Museum’a götürmüştür.
İskenderiye Feneri ( Mısır )
Eski Mısır’da önemi gittikçe artan İskenderiye limanın karşısındaki Pharos adasına yapılmıştır. Gemicilerin İskenderiye limanına güvenli bir şekilde ulaşması amacı ile yapılmıştır. Kaidesi ile birlikte 135 metre yüksekliğindeki fener tepesinde yer alan tunçtan ayna nedeniyle rivayete göre 53 kilometre uzaklıktan görülebilmekteydi. Ana karada inşaa edilen fenerin mimarı Knidoslu Dexiphanesin oğlu Sostratos idi. 900 m²' lik temel üzerinde alt kat yükseliyordu. Buranın üzerinde yükselen dört köşeli ikinci katın köşelerinde antik Yunan deniz tanrısı Posedion ve Amphiriditenin evlatları Triton'un heykeli yer alıyordu. İkinci katın üstünde ise silindirik üçüncü kat bulunuyordu. Üçüncü katın koni tarzındaki çatısının üzerinde ise denizcileri kutsamak üzere, bronzdan bir Zeus soteri bulunmaktaydı. İskenderiye Feneri gelmiş geçmiş fenerlerin en yüksek olanıdır. Fenerin kalıntıları günümüzde tamamen yok olmuştur. 14. yüzyıldaki bir deprem sonucu yıkılan fenerin temelleri üzerinde sonradan Kait Bey tabyaları inşaa edilmiştir.
Mısır Gize’deki Keops Piramidi (Mısır)
Dünyanın yedi harikası arasında ayakta kalabilen tek eserdir. Mısır’ın başkenti Kahire yakınında Nil Nehri kenarındaki Gize Platosunda yer almaktadır. Büyük piramit de denen Keops piramidi M.Ö.2800 yılında hüküm süren hükümdar Keops’un mezarıdır. Keops piramidi yeryüzündeki anıtkabirlerin en eskisi ve en büyüğüdür. Yüksekliği 138 metre olan keops piramidinin 10 metrelik tepe kısmı aşınmıştır.Keops ve Kefren piramitleri M.Ö dönemin en yüksek yapılarıdır. Bazıları 10-15 ton ağırlığındaki 2.300.000 adet bloktan oluşmuştur. Sadece Keops piramidinde havalandırma kanalları ile dışarıya bağlantı sağlanmıştır. Piramidin içinde firavunun mumyası, hazinesi ve özel eşyaları yer almaktadır. Mumyanın mezara konmasından sonra mezar çıkışı kapatılarak önüne bir duvar örülmüştür. Böylece kimse mezarın girişini bilmezdi. Piramitlerin yıllarca süren inşaatı, genellikle Nil Nehrinin taştığı dönemde yani ağustos ile kasım arasında oluyordu. Çünkü bu dönemde Mısırlılar tarım ile uğraşma imkanı bulamıyordu. Dört cepheli kocaman ve basamaklı piramitlerin ana temellerinin inşaatından sonra, merdivenler şeklinde tepe noktasına doğru yükselen katların içi düzenli şekilde doldurularak yapıya devam edilirdi. Böylece her tarafından basamaklı, yani kat kat çıkılabilen bir piramit meydana gelirdi. Piramitin tepe noktasına kadar inşaat tamamlandıktan sonra, en üst noktadan aşağı doğru dış cepheler düzgün bir yüzey alacak şekilde doldurulurdu. Böylece güneşte parlayan ay ışığı ve yıldızların altında enfes görüntüler oluşturan dış cephe kristalleri tamamlanmıştır. Keops piramidinin dış cephesi önceleri kar beyaz iken, sonraları kahverenge dönüşmüş kalker taşlardan meydana gelmekteydi. Bu taşlar sonraları Kahire'deki yapılarda kullanıldığından, piramitler kaplamasız kalmıştır.
Rodos Heykeli ( Yunanistan )
Rodos’un ilk sakinleri olan Dor’ların güneş ilahı olan tanrıları Heliosa şükran borçlarını ödemek için Rodos limanın girişine yaptıkları dev bir heykeldi. Dev Rodos heykeli 12 yıl süren bir inşaat sonucu tamamlanmıştır. M.Ö.280 yılında yapılan 35 metre yüksekliğindeki tunç heykelin bir elinde meşale bulunuyordu. Bronz döküm olarak yapılan tanrı heykeli üç köşeli mermer bir basamak üzerinde yükseliyordu. Açık bacaklı olarak limanın girişinde yer alan heykelin elinde alev meşalesi taşıdığı tasavvur edilmektedir. Bu görünümüyle New York’taki özgürlük heykelini andırmaktaydı. Tamamlanmasından 66 yıl sonra bir depremle yıkılan heykel dizlerinden itibaren ana gövdesinden ayrılmıştır. Heykelin baş parmakları bile pek çok heykelden daha büyüktü. Rodos’lular bu heykelin kendilerini ve adayı koruduğuna inanırlardı. M.S 653 yılındaki arap işgali sırasında, heykelin depremde ayakta kalan alt kısmı yıkılmış, metal olan kısmı ise eritilerek Odessaya taşınmıştır.
Zeus Heykeli ( Yunanistan )
Adına olimpiyat oyunları düzenlenen tanrılar kralı Zeus’un anısına yapılmış heybetli bir mimari yapıdır. Zaferle sonuçlanan pek çok Fars savaşı sonrasında büyük bir ulusal tapınak olarak Zeus Tapınağı inşaa edilmiştir. Peleponesli mimar Libon, yüksek basamaklı ve üç ayak üzerinde duran etrafı 34 dor sütunu ile çevrili, gözenekli kalker taşlarının kullanıldığı bir tapınak yaptı. M.Ö.450 yılında yapılan heykel 14 metre yükseklikte olup 2000 m²' lik alana sahipti. Olağanüstü büyüklükte olan heykelin içi selvi ve benzeri ağaçların tahtalarından oluşuyordu. Kaplı olmayan yüz, boyun, kollar, eller ise usta işi fildişi kaplama idi. Ayaklarındaki sandalların tabanı, ayaklarına kadar uzanan tanrılık kaftanı ve enseye dağılan saç örgüleri ise altından yapılmıştı. Başında zeytin dallarından bir çelenk sağ elinde ise fil dişi ve altından yapılmış bir zafer tanrıçası heykeli vardı. Ayakların üzerinde olduğu isimsiz iskelede, heykeli yapan sanatçının ismi yazılıydı; "Phidias: Charmides Atinanın oğlu beni yarattı!" Heykel M.S.460 yılında çıkan bir yangında yok olmuştur. 1829’da Fransız arkeologlarca Olimpos’ta bulunan bazı parçalar Louvre müzesinde sergilenmektedir.
|
ABD’de Yellowstone’deki on bir gayzerden birine “eski sadık dost” denir. Çünkü bu gayzer şaşılacak bir düzenle, her altmış beş dakikada bir ve tam dört buçuk dakika süreyle, bir kaynar su ve buhar sütununu havaya fışkırtır. Her fışkırtmadan önce davul gümbürtüsünü andıran boğuk bir uğultu duyulur, sonra da köpüklü sular 50 metreye kadar fışkırır. Aynı parkta bulunan ve “dev” ismiyle anılan gayzerin fışkırma süresi ise bir saati aşar. Ancak suları 75 metreye kadar ulaşan bu gayzer haftada bir kez fışkırır. Suyun içindeki minerallere bağlı olarak zeminde oluşan sarı renkli çökelmiş sarı rengindeki kayaçlardan dolayı “yellowstone” denilmektedir.
Golf Stream akıntısı, Meksika Körfezinden doğduğu için İngilizcede “körfez akıntısı” anlamındaki bu isimle anılmıştır. Genişliği 50 kilometreyi, derinliği 1000 metreyi bulan akıntının akış hızı saatte 4–5 kilometre civarındadır. Yaz kış hep sıcak olan bu akıntı Batı Avrupa kıyılarının ılıman bir iklime sahip olmasında önemli bir etkiye sahiptir.
ABD’nin Kaliforniya eyaletindeki Kaliforniya Çölü “ölüm vadisi” olarak ta bilinir. Deniz seviyesinden 85 metre aşağıda bulunan bu mekân ABD’nin keşfedilmesinden sonra altın arayıcılarının gözde mekânı olmuştur. “Altına hücum” devrinde altın bulmak için yollara düşen maceracıların çoğu susuzluk, güneş çarpması ve soğuk nedeniyle ölmüştür. Bu nedenle bu bölgeye “ölüm vadisi” denilmiştir.
Dünyanın çekim kuvveti cisimleri kendine çeker. Bu nedenle uzaya gönderilen cisimlerin yerçekiminin etkisinden kurtulması gerekir. Saatte 29.000 kilometre hızla giden bir roketten fırlatılan bir uydu dünya çevresindeki yörüngesine otururken, saatte 29.000 kilometreden daha düşük hızla giden roket dünyanın çekim kuvvetten kurtulamaz ve dünyaya geri düşer. Saatte 40.000 kilometre hızla giden bir roket ise dünyanın çekim kuvvetinden kurtulduğu için uzaya gidebilir.
Afrika kıtasındaki volkanik Klimanjaro Dağı “ışıldayan dağ” diye bilinir. Çünkü geniş ve ıssız bir yaylanın ortasında tek başına yükselir. Kalıcı kar ve buzla örtülü pırıl pırıl zirvesi kilometrelerce uzaktan seçilir. Bu haliyle gözleri kamaştırıp, göreni büyülediğinden bu dağ yerli dilinde “ışıldayan dağ” diye bilinir. Masai yerlileri ise bu dağı tanrının evi ( ngai ngai ) olarak nitelendirir.
ABD’nin geçmişini New York şehri kadar iyi simgeleyen başka bir şehir yoktur. New York 70 farklı ulustan oluşur, dünyanın en büyük zenci kentidir. İtalya toprakları dışında kurulmuş en büyük İtalya kentidir.1626 yılında Hollandalılar tarafından “Yeni Amsterdam” ismiyle kurulan kent daha sonra İngiliz ve İtalyanların eline geçmiştir. Bu kentte yaşayan Yahudi sayısı İsrail devletindekine eşittir.
İzlandanın başkenti Reykjavik yerli dilinde “dumanlı körfez” anlamına gelmektedir. Kentin çevresinde çok sayıda gayzer bulunduğundan yılın önemli kısmında kent dumanlar içerisindedir. Bu nedenle kente dumanlı körfez anlamına gelen Reykjavik ismi verilmiştir.
İstanbul halici, bir boynuz gibi kıvrıldığı için yabancılar tarafından “altın boynuz” ( golden horn ) olarak ifade edilmektedir.
Avrupa’nın kuzeyinden Asya’nın doğusuna kadar uzanan “tayga ormanları” 8 milyon kilometrekarelik alanı ile dünyanın en geniş ormanı olup, ekvatoral bölgenin yağmur ormanlarından daha geniş yer kaplar.
Lut Gölünde % 26’yı bulan tuzluluk nedeniyle insan hiç kımıldamadan ve de yüzmeden suyun üstünde durabilir.
1020 yılında Amerika’ya ulaşan Vikingler, buradaki yerli halkların kırmızı rengi çok sevdiklerini ve topraktan elde ettikleri boyalarla yüzlerini kırmızıya boyadıklarını görmüşlerdi. Bu nedenle bu esmer derili insanlara “kızıl adamlar”, “kızıl derililer” ismini takmışlardır.
“Menderes” ismi Türkiye’nin Ege Bölgesindeki Büyük Menderes Nehrinin çizdiği büklümlerden alınarak, coğrafya literatürüne geçmiştir.
“Atlas” ismi dünyayı omuzları üstünde taşıdığı düşünülen mitolojik Yunan tanrısına binaen 1595’te Mercator’un yayınladığı dünya haritaları takımına verdiği isimdir.
“Himalaya” ismi Sanskritçede “onun evi” ( him=onun, alaya=evi ) anlamına gelmektedir.
“Nederland” Flamancada alçak ülke anlamına gelmektedir. Çünkü Hollanda topraklarının % 60’ı denizin doldurulmasıyla kazanıldığından, ülkenin hiçbir noktasının yükseltisi 300 metreden fazla değildir. Hatta % 27’si deniz seviyesinin altındadır.
Volkan ismi İtalya’daki Sicilya Adasının kuzeyinde yer alan Eloiata takımadalarında bulunan “Vulcano” yanardağından ( roma ateş tanrısı Vulcanusa binaen ) gelmektedir.
Havanın insan üzerine yaptığı itme kuvveti ( basınç ) hissedilemez, çünkü insan vücudu da havayı aynı kuvvetle dışarı doğru itmektedir.
Ham petrol arıtma için 400 °C’ye kadar ısıtılınca buhar haline dönüşür. Isıtılan ham petrol buhar ayrıştırma kolonundan yukarı doğru çıktıkça soğur ve farklı sıcaklıklarda ayrışarak 340 °C’de mazot, 260 °C’de gazyağı, 180 °C’de benzin, 110 °C’de gaz elde edilir.
Kalorifer peteği gibi ısıtıcıların pencerelerin altına konulmasının nedeni, dışarıdan gelen soğuk havayı ısıtmasıdır.
Dünyanın Güneşten aldığı enerji miktarı, 100 milyonun üzerinde elektrik santralinin ürettiği enerji miktarına eşittir.
Doğu Yarımküredeki tropikal siklonlara “tayfun” denir. Çince taifung kelimesinden gelen bu sözcük “büyük rüzgâr” anlamına gelmektedir.
“Everest Dağı” ismini, 1852’de ekibiyle buranın Dünyanın en yüksek dağı olduğunu keşfeden İngiliz dağcı Sir George Everest’ten almıştır.
Karayolu taşımacılığında Türkiye 23.300 araçla birinci, Almanya 21.200 araçla ikinci, İngiltere 12.400 araçla üçüncü, Fransa 10.900 araçla dördüncü sırayı alır.
İrlanda ılıman iklimin etkisinde olduğundan yıl boyunca yağış alır. Bu nedenle sürekli yeşil çayırlarla kaplı olup “zümrüt ada” olarak nitelendirilir.
Sömürgecilik döneminde Portekiz’in başkenti Güney Amerika kıtasındaki “Rio de Janerio”’idi.
Dünya atmosferine bir günde giren akanyıldız ( göktaşı ) sayısı 75.000.000 civarındadır.
Amazon Nehrinin ismi kadın savaşçı anlamındaki amazondan gelmektedir. 1541’de nehir boyunca yolculuk yapan Orellana adındaki bir İspanyol gezgin, yolculuğu boyunca pek çok kadın savaşçıyla çarpıştığından nehre Yunan mitolojisinde kadın savaşçı anlamına gelen “Amazon” ismini vermiştir.
Orta Asya’daki Taklamakan Çölünün ismi Çincede “giden gelmez” anlamındadır.
ABD, Kanada sınırındaki Niagara Çağlayanı 29 Mart 1848’de buzlar Ontario ırmağının akışını engellediğinden 30 saat süreyle akmamıştır.
Kanyon sözcüğü İspanyolca “boru” ya da “tüp” anlamındaki cana sözcüğünden gelir. Kanyon bir ırmağın kayaları oyarak açtığı derin, dik duvarlı vadi anlamındadır. 1776’da Francisco Garces adlı bir İspanyol papaz kırmızı çamurundan ötürü bu nehre İspanyolcada “kırmızı” anlamına gelen “Colorado” ismini vermiştir. 1600 kilometre uzunluğundaki Colorado Kanyonuna “büyük kanyon” ismi ise tek kollu coğrafyacı John Wesley Powell tarafından konulmuştur. Powell ve ekibi büyük kanyonu 98 günde aşmış ve ölümden zor kurtulmuştur.
“Karst” kelimesi, Hırvatistan’ın kuzeybatısında bulunan ve krs, kras=taş anlamına gelen yayladan alınmadır. Slavca bir kelime olup, bu tür araştırmalar önce bu bölgede yapıldığından tüm dünyada bu tür araziler için “kars, karstik” sözcükleri kullanılmıştır.
Hortumlar o kadar güçlüdür ki kurbağa, balık ve kuşları yutup sonra bunların yağmur gibi düşmesine yol açabilir. 1978’de İngiltere’de kaz, 1994 yılında Avustralya’da oluşan şiddetli bir fırtına sonucu yüzlerce tatlı su balığı yağmıştır.
Çok yağış alan tropikal bölgelerde sel baskınlarından korunmak için evler yüksek direkler üzerine kurulur.
Sahra çölündeki “siroko” rüzgârı buradaki kumları kaldırarak uzak mesafelere taşınmasına neden olur. Bu durum uzak mesafelerde, örneğin İngiltere ve İsviçre gibi ülkelerde kızıl renkli kar ve yağmur yağışlarına neden olmuştur.
Tropikler arası dışındaki bölgelerde yağışlar genelde kar olarak başlar, alçaldıkça ısındığından yağmura dönüşür.
Kutuplarda yaşayan hayvanların ( kutup ayısı, penguen, kutup tilkisi ) kalın ve yalıtıcı yağ ve tüy katmanları sıcağı içeride, dondurucu soğuğu dışarıda tutmaya yarar. Bu nedenle dış ortama göre vücut sıcaklıklarının değişmemesi onları aşırı soğuktan korur.
Yeryüzündeki buzun % 99’u Antarktika Kıtası ve Grönland adasında bulunur.
909 m³ /sn’lik yıllık ortalama akımıyla Fırat, Türkiye’nin en bol akımlı nehri iken, Dicle 629 m³ /sn’lik ortalama akımla ikinci sıradadır.
Cebelitarık adı; M.S 711’de bölgeden geçen Arap komutan Tarık Bin Ziyad’ın ismine binaen yöredeki bir dağa Cebel el Tarık “Tarık dağı” denilmiştir. Bu isim sonraları Cebelitarık şekline dönüşerek ülkenin ismi haline gelmiştir.
Fırat 127.000 km²’lik su toplama havzasıyla Türkiye’nin en geniş havzalı nehridir.
Danimarka’nın başkenti “Kopenhag” şehrinin adı bu dilde tüccar limanı anlamına gelen “kopenhavn” sözcüğünden gelir.
Faröe adaları; Danimarkacada “uzak adalar” anlamına gelmektedir.
Ekvatoral bölgedeki “yağmur ormanları” dünya yüzölçümünün % 10’nunu kaplamasına karşın, tüm dünyadaki hayvan ve bitki türlerinin % 50-70’ini bünyesinde bulundurmaktadır.
Trias devrinde Pangea adı verilen tek ve çok büyük bir kıta vardı. Kretase devrinde ise Pangea’nın bölünmesiyle yeni kıtalar oluşmuştur.
Kutup yaşamına en iyi uyum sağlayan hayvanların başında Güney kutbunda yaşayan imparator pengueni gelmektedir. Bu hayvanlar – 60 °C’de yumurtlamaktadır.
Amerika’daki tornado rüzgârlarının hızı saatte 1000 kilometreyi bulmaktadır. ABD’de 1970 yılında meydana gelen bir tornado 400.000 can almıştır.
Himalaya Dağlarının 4000 metre yüksekliğindeki kesimlerinde sıcaklık – 40 °C’ye kadar düştüğünden sular 8 ay boyunca donar.
Dünyanın en büyük ekonomileri; ABD, Japonya, Çin, Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya ve Kanada’dır.
İsveç’in başkenti Stockholm çok sayıda kanal ve köprüye sahip olduğu için “kuzeyin Venedik’i” olarak nitelendirilir.
“Ukrayna” Slavca sınır ülkesi anlamına gelmektedir.
Arjantin’deki uçsuz bucaksız otlaklarda ( pampalarda ) atlarıyla sürü çobanlığı yapanlara “gaşo”, Kuzey Amerika’da aynı şekilde sürü çobanlığı yapanlara ise “kovboy” denir.
Kıtalar mantodan hafif oldukları için mantonun içine gömülmezler, aksine onun üzerinde bir gemi gibi yüzerler.
5000 metre yükseklikte basınç azalması nedeniyle su 70 °C’de kaynar.
İnsanoğlunun yerkabuğunun içlerine doğru inebildiği en derin nokta 12.000 metredir. Rusya Federasyonundaki Kola Yarımadasında jeolojik amaçla yapılan kazılarda 12.000 metreye inilmiştir. Günde 11 metre yol alınabilen kazıda 200 °C’lik sıcaklığa ulaşılmıştır.
Mercanadalar, mercan denen çok küçük deniz canlılarının iskeletlerinin okyanus tabanında üst üstte yığılmasıyla oluşmuştur. ( Maldiv Adaları )
Galapagos Adaları ismini İspanyolca kaplumbağa anlamına gelen “dev galapagos kaplumbağasından” almıştır.
Hindu dininde Ganj Irmağı kutsal sayılır. Bu nedenle bu kutsal ırmakta yıkanılır.
“Tsunami” Japoncada deprem dalgası demektir. Bu dev dalgaların hızı saatte 900 kilometreye ulaşabilir. Derin denizde yüksekliği 1 metreden az olan bu dalgalar, karaya ulaştıklarında hızları azalır, ancak yükseklikleri artarak 30–50 metreye kadar ulaşabilir. Tsunamilerin % 90’ı Büyük Okyanusta ortaya çıkar.
Afrika’daki Victoria çağlayanına İngiliz kâşif David Livingstone kraliçe Victoria’nın adını vermiştir. Bu çağlayan sis tabakası yaratarak büyük bir gürültüyle aşağıya döküldüğünden yerlilerce “gümbürdeyen duman” diye bilinir.
Bir yükseltinin dağ olarak nitelendirilebilmesi için çevresinden en az 600 metre yüksek olması gerekir.
Doğal bitki örtüsünün cılız olduğu bölgelerde, nüfusta seyrektir. Çünkü bitki örtüsünün cılız olduğu yerlerde hayvan türleri de azalır ve insanların beslenmesi zorlaşır.
Asor adaları Atlas Okyanusunda yer alan volkanik ve dağlık adalardır. Portekizliler 1432’de bu adalara ayak bastıklarında yırtıcı kuşların bolluğundan dolayı Portekizcede akbaba anlamına gelen “açores” ismini vermişlerdir.
Eskimolar kendilerine inuit yani “insan” derler. En çetin çevre koşullarına uyum sağlayan Eskimolar ren geyiği, ( tareninuit ) balina, ( nuuninuit ) fok balığı ve kutup ayısı avlayarak geçinirler. Igloo adı verilen buzdan evlerde yaşayan ve azla yetinen bir halk olan Eskimolar ne yetkili makam tanırlar, ne de sürekli bir yere yerleşirler. Kültürlerinde kar ve soğuğun etkisi büyüktür.
İtalya sınırları içinde yer alan 62 km²’lik San Marino, turizm ve posta pulu satıcılığıyla geçinen küçük bir ülkedir. San Marino’da caddelerde otomobil ve motorlu taşıtla dolaşmak yasaktır.
Halley kuyruklu yıldızını İngiliz bilim adamı Edmund Halley bulmuştur.
1976’da Richter ölçeğiyle Çin’in Hebei bölgesinde meydana gelen 7,7 büyüklüğündeki deprem 800.000 insanın ölümüne neden olmuştur.
İrlanda’nın kuzeyinde 4000’i aşan soğumuş bazalt sütunundan oluşan arazi devler kaldırımı olarak nitelendirilir. Yörede “zafer yolu”kalıntısı olarak bilinen bu taşlar aslında yanardağ lavlarının paralel kenarlı büyük prizmalar şeklinde hızla soğumasıyla oluşmuştur.
Fransız Rivierası “Cote d’Azur’a” denizinin mavi sularından dolayı “mavi kıyı” anlamına gelen bu isim verilmiştir.
ABD’nin Kaliforniya eyaletindeki Yosemite Parkta bulunan dev ağaçlara; uzun ömürleri ve koca gövdelerinden dolayı Kızılderili Cherokees kabilesinin büyük şefi, dev yapılı “See-Quayah’ın” adına binaen “Sekoya” adı verilmiştir.
Richter ölçeğine göre 8,6 büyüklüğünde ki bir deprem, 100 hidrojen bombasının gücüne eşittir.
Okaliptüs ağaçlarının boyları 150 metreyi aşar. Bu ağacın yassı yaprakları eksenleri kuzey-güney doğrultusunu aldığından güneşin kavurucu sıcağından korunur. Bu nedenle bu ağaçlara Yunancada “koruyucu” anlamına gelen okaliptüs adı verilmiştir.
Türkiye’deki en iyi cevizler; Bursa, Kastamonu, Bolu, Tokat, İzmit-Karamürsel, Ankara-Kızılcahamam ve Yalova’da yetişir.
Alaska’da 3 milyona yakın göl vardır ve tamamına yakını buzul aşındırmasıyla oluşmuştur.
Şimdilerde bir Jeep markası olan “Cherokee”ismi Kızılderililerden alınmıştır. Amerika işgali sırasında bir Kızılderili kabilesi olan “Cherokeeler” batıya gitmeyi reddeder ve Carolina’da bulunan Dumanlı Dağlara saklanır. Bu nedenle bir dağ aracı olan jeepe “cherokee” ismi verilir.
Sunay Akın
Gökkuşağının sonu yoktur. Gökkuşağı aslında tam bir çember biçimindedir. Ancak insanlar sınırlı bir uzaklığı, yani ufka kadar olan uzaklığı görebildiği için ancak bu çemberin sınırlı bir bölümünü görebilir.
Tsunami karaya ulaştığında, genellikle ilk önce körfezdeki bütün sular boşalır.
Kömür petrol, doğal gaz gibi enerji kaynaklarına organik kökenli olmaları nedeniyle “ fosil yakıt” denir.
Avustralya’daki büyük set kayalıkları ve çevresinde deniz yaşamı çok çeşitlilik gösterir. Bu kayalıklarda 400 mercan, 215 kuş ve 1500’den fazla balık çeşidi yaşar.
Üç küçük gemi ve çoğu kürek mahkûmu olan bir avuç tayfa ile çıktığı uzun ve tehlikeli yolculuk sonrası Antik Adalarına ulaşan Kristof Kolomb, Hindistan’ın batı kıyılarına ulaştığını sanmış ve buraya uzun süre “Batı Hint Adaları” denilmiştir. Floransalı Amerigo Vespuci 1497’de yaptığı ilk yolculuğunda büyük bir kıta bulmuştur. Vespuci bu kıtadan “yenidünya” ( Mundus Novus ) diye bahsetmiştir. Alman coğrafyacı Martin Waldseemüller 1507 yılında yaptığı atlasta, bu yeni kıtaya Amerigo Vespucinin anısına “Amerika” adını vermiştir.
Kahve, dünya ticaretinde petrolden sonra ikinci sırayı alır.
ABD’nin Florida eyaletinde bulunan 13.000 km²’lik Everglades bataklığı milli park ilan edilmiştir.
Asya kıtası ismini Anadolu topraklarından almıştır. Eski çağlarda Türkiye’nin Ege Bölgesi “Assuva” sonra “Asu” olarak tanınıyordu. Güneşin doğduğu ülke anlamına gelen bu isim sonradan değişerek “Asya”ya dönüşmüştür.
Afrika’nın özellikle iç kısımları 20 yüzyıla kadar yeterince tanınmadığından kıtaya “karanlık kıta” denilmiştir.
Dünya ekvatorda saniyede 467 metre hızla dönerken, güneş çevresinde ise saniyede 30 kilometre hızla döner.
Asya, 62.000 kilometre ile dünyanın en uzun kıyılara sahip kıtası iken, Kuzey Amerika kıtası 60.000 kilometre ile ikincidir.
Sabun yapımında zeytin, hurma, yer fıstığı, ayçiçeği, soya yağı, pamuk çekirdeği ile sığır ve koyun iç yağları kullanılır.
Antarktika en soğuk, en rüzgârlı ve yüksek kıtadır. Bu kıtada yaz devresi kabul edilen ocak ayında ortalama sıcaklık -30°C’dir. Bu kıtada -89,2 °C ile dünyadaki en düşük sıcaklık ölçülmüştür. Kıta tamamen buzlarla kaplıdır, buzulların kalınlığı yer yer 5 kilometreyi bulur. Dünyadaki buzun büyük kısmı, tatlı su kaynaklarının büyük kısmı bu kıtadadır.
Domatesin anavatanı Güney Amerika olup, ismi Aztek yerlilerinin dilindeki “tomatl” sözcüğünden gelir.
Kanada’da yaygın olarak yetişen akça ağaçtan şeker elde edilir.
Bir içecek olan “cola” ismi tropikal bölgelerde yetişen kola bitkisinden gelmektedir. Bu bitki kolalı içeceklere tat vermek için kullanılmıştır.
Rusya Federasyonundaki bütün ırmakların Baykal gölünü doldurması için bir yıl akması gerekir. Dünya tatlı su varlığının % 20’ye yakını buradadır.
Yerleşilebilen kıtalar içinde çöl olmayan tek kıta Avrupa’dır.
Cemre kor ateş anlamındadır. İlkbaharın gelmesiyle güneşin önce toprağı, sonra suyu, sonra havayı ısıttığı düşünülür.
Kolombiya adını Kristof Kolomb’dan almıştır.
Dünyada en çok yetiştirilen meyve elmadır.
Mezopotamya ismi eski Yunancada “mesos = ara, orta” ve” potamos = nehir” sözcüklerinden türemiş olup iki nehir arası anlamındadır. Günümüzde Fırat ve Dicle nehirleri arasında kalan verimli topraklara Mezopotamya denilmektedir.
Dünyanın deniz seviyesinden en alçakta yer alan gölü – 395 metre ile Lut Gölüdür.
Maldivler Cumhuriyeti’nin en yüksek noktasının denizden yüksekliği 2,4 metredir.
Vatikan 1.000 kişi ile dünyanın en az nüfuslu ülkesidir.
Şili'de ki Atacama çölüne 100 yıl boyunca hiç yağmur yağmamıştır.
And Dağlarından doğup Brezilya' da denize ulaşan Amazon Nehri ağız kesimindeki 150.000 m³/sn’ lik su miktarı ile dünyanın en bol akımlı nehridir.
Dünyanın en büyük adası 2.186.000 km²’ lik yüzölçümü ile Grönland'dır.
142.880 km²’ lik ekvatoral çapı ile Jüpiter en büyük gezegendir.
ABD-Kanada sınırında yer alan Superior 82.098 km²’ lik yüzölçümüyle dünyanın en büyük gölüdür.
Dünyanın en büyük kıtası 44.387.000 km²' lik yüzölçümü ile Asya’dır.
Dünyanın en şiddetli volkanik patlaması, 27 Ağustos 1883 tarihinde Endonezya’nın Krakatoa adasında meydana gelmiştir. En güçlü hidrojen bombası patlamasından 26 kez daha güçlü olan bu patlamada 38.380 kişi yaşamını yitirmiş, fırlayan kayalar 55 kilometre yükseğe çıkmış, patlama sesi 5.000 kilometre uzaktan duyulmuştur.
Rusya Federasyonu 17.400.000 km²' lik yüzölçümü ile dünyanın en büyük ülkesidir.
Dünyanın en büyük yarımadası 3.250.000 km²’ lik yüzölçümü ile Arabistan’dır.
Pasifik Okyanusundaki Mariana ( Challenger ) çukurunun derinliği 11.033 metredir. Yarım kiloluk bir demir top bu çukurun üzerinde suya bırakıldığında dibe yaklaşık 63 dakikada varabilir.
Kazakistan’daki Baykal Gölü 1.620 metre ile dünyanın en derin gölüdür.
Dünyadaki en düşük sıcaklık, 21 Temmuz 1983 günü Antarktika Vostok' da -89,2°C olarak ölçülmüştür.
33 milyonluk nüfusu ile Japonya'nın başkenti Tokyo dünyanın en kalabalık nüfuslu kentidir.
Çin 1.234.000.000 ile dünyanın en kalabalık nüfuslu ülkesidir.
10.8 kilometrelik genişliğiyle Lâos’taki Khone dünyanın en geniş çağlayanıdır.
7.045.000 km²’ lik alanı ve 15.000 kolu ile Amazon Dünyanın en geniş havzalı nehridir.
Dünyanın en büyük volkanik krateri 117 kilometrelik çevre uzunluğu ile Japonya' da ki Aso yanardağındadır.
41° güney enleminde yer alan Yeni Zelanda'nın başkenti Wellington dünyada en güneyde yer alan başkenttir.
Güneş çevresinde saatte 172.248 kilometrelik hızla dönen Merkür en hızlı gezegendir.
64° kuzey enleminde yer alan İzlanda'nın başkenti Reyjkavik Dünyada en kuzeyde yer alan başkenttir.
Rusya Federasyonun 73° kuzey enlemindeki Dikson limanı dünyanın en kuzeydeki şehridir.
3.000 km²’ lik Ekvatoral çapı ile Plüton en küçük gezegendir.
Dünyanın en küçük kıtası 7.686.000 km²' lik yüzölçümü ile Avustralya'dır.
Vatikan 0,44 km²’ lik yüzölçümü ile dünyanın en küçük ülkesidir.
462°C’ lik yüzey ısısı ile Venüs en sıcak gezegendir.
—220 °C’ lik yüzey ısısı ile Plüton en soğuk gezegendir.
İsrail-Ürdün arasında yer alan Lut Gölü dünyanın en tuzlu gölüdür.
Rusya Federasyonu ile Japonya arasında yer alanTatar Boğazı 800 kilometrelik uzunluğuyla dünyanın en uzun boğazıdır.
ABD’nin Kentucky bölgesindeki Flint Mamoth mağarasının uzunluğu 345 kilometredir.
Burundi’ de doğup Mısır’ da Akdeniz’ e ulaşan Nil 6.695 kilometre ile Dünyanın en uzun nehridir.
Venüs 41.360.000 kilometre ile dünyaya en yakın gezegendir.
Bolivya’nın La Paz şehri 3.631 metre ile dünyanın en yüksekte yer alan başkentidir.
979 metre ile Venezüella’daki Angel, Dünyanın en yüksek çağlayanıdır.
Tibet-Nepal sınırında ki Himalaya sıradağları üzerinde yer alan Everest Tepesi 8.848 metrelik zirvesiyle dünyanın en yüksek dağıdır.
1971 yılında Japonya' nın Ishıgaki adası kıyılarında ölçülen 85 metre yüksekliğindeki deprem dalgası dünyadaki en yüksek dalgadır.
Dünyadaki en yüksek sıcaklık 13 Eylül 1922' de Libya El Aziziye' de 58°C olarak ölçülmüştür.
Hindistan’ da Tibet sınırına yakın Basisi kenti 5.988 metrelik yükseltisiyle dünyanın en yüksekteki şehridir.
Hindistan’da Himalaya Dağlarının eteklerinde yer alan Çerapunçi yöresi 1860–1861 yılları arasındaki bir yıllık sürede 26.460 mm yağış almıştır.
4.360 saatlik yıllık güneşlenme süresi ile Doğu Sahra dünyanın en çok güneşlenen yeridir.
Havaideki Kauai Yöresi, yılda 350 gün boyunca düşen yağışla dünyanın en yağışlı yeridir.
Endonezya’nın Java adasındaki Bogor, 322 günlük süre ile dünyanın en çok gök gürültüsü olan yöresidir.
Etiyopya’daki Dallal 34,4 °C’lik yıllık sıcaklık ortalaması ile dünyanın en sıcak yeridir.
78° güney enlemi Antarktika’daki Polus Nedostupnosti – 57,8° C’ lik yıllık sıcaklık ortalaması ile dünyanın en soğuk yeridir.
Lesotho' nun en alçak noktası deniz seviyesinden 1.380 metre yüksekliktedir.
And Dağlarının Peru - Bolivya sınırları arasındaki bölgede 3.811 metrede bulunan Titikaka dünyanın en yüksekteki gölüdür.
Kutup bölgelerindeki kar ve buzlar sahip oldukları beyaz örtü nedeniyle güneşten yeryüzüne ulaşan ışınların % 90’nını geriye yansıtarak, bu bölgelerde sıcaklıkların düşük olmasında etkili olurlar.
Deterjan kelimesi Latincede temizleme anlamındaki “detergere” den gelir.
Deniz düzeyinden yaklaşık 8 kilometre yüksekte olan Everest Dağının zirvesindeki hava basıncı, deniz seviyesindekinin yaklaşık % 30’ u kadardır.
30 kilometre yükseltideki stratosfer katmanında esen rüzgârların hızı saatte 300 kilometreyi bulur.
Atmosferin sıcaklığı 180 km yüksekte 395 °C’ye, 320 kilometre yükseklikte ise 700 °C’ye ulaşır.
Irmaklar her yıl yaklaşık 2 milyar madensel tuzu denizlere taşımaktadır.
Güney Fransa’da “vent tu midi” denen sıcak ve nemli rüzgâr baş ağrıları, sara, astım nöbetleri ve küçük ateşlenmelere neden olmaktadır.
Lületaşı, boşluklu ve hafif olduğundan, suda yüzer. Bu nedenle halk arasında “denizköpüğü” diye bilinir.
Selüloz, bitkilerde hücre yapısının çoğunluğunu oluşturan ve kâğıt yapımı, yapay yaprak üretimi ile bazı patlayıcı maddelerin üretiminde de kullanılan kâğıt hamurudur.
İzlanda’da nüfusun % 67’si evlerinde jeotermal enerji kullanmaktadır.
Portland çimentosunun % 78’i kireçtaşı, % 20’si kil taşı, % 2’si ise diğer katkı maddelerinden oluşur.
Kristof Kolombun Amerika kıtasında karaya ilk ayak bastığı yer “Watling Adası” dır.
Norveç yıllık enerji üretiminin %96’sını, Zaire %95’ini, Sri Lanka ( Seylan ) %90’nını, Brezilya %85’ini, İsviçre %75’ini, Kanada ise %65’ini hidroelektrikten sağlamaktadır.
Ortaçağda Afrika kıyılarını dolaşan Normonların gördüklerini söyledikleri “yabanıl insanlar” aslında goril maymunlarıdır.
Bartelmi Diaz ve ekibi 1847 yılında ulaştığı Güney Afrika’nın uç noktasına fırtına ve dalgalar nedeniyle “Fırtınalar Burnu anlamına gelen Cabo Tarmentoso ” adını vermiştir. Ancak sonraları Portekiz kralı buraya “Fırtınalar Burnu” denilirse, buradan Hindistan’a ulaşmaya çalışacak kaptan ve tayfaların korkacağını ileri sürerek buranın ismini “Ümit Burnu anlamındaki Cabo Bao Esperanço” olarak değiştirmiştir.Güney Afrika’nın Kap şehri de ismini buradan almıştır.
1497’de Hindistan’a ulaşmak için yola çıkan Vasco dö Gama Güney Afrikada yılbaşı günü önünden geçtiği yere “doğum günü” anlamına gelen “Natal” ismini vermiştir.
Dünyada milli park olarak ilan edilen ilk yer ABD’de 1872’de oluşturulan “Yellowstone Milli Parkıdır”.
Hawaii Adaları, Meksika Körfezi, Karayipler Denizi Kıyıları, ( Küba, Antil Adaları, Florida ) ile Avustralya kıyıları dünyada sörf sporunun en yoğun yapıldığı yerlerdir.
Genelde yaz sıcaklık ortalaması 10°C’den düşük olan bölgeler ile yıllık yağış tutarı 400 mm’den az olan bölgelerde ağacın yetişmesi çok zordur.
Lâteks, ( kauçuk ) çiklet, ( sıtma ağacından ) reçine, ( çam, köknar, ladin ) sakız, tanen, ( dericilikte kullanılır ) mantar, çeşitli yağlar ile ilaç maddeleri ormanlardan elde edilen ürünlerdir.
Hindistan’a gitmek üzere yola çıkan Magellan ve ekibi Güney Amerikanın fırtınalı güney ucunu, bugünkü adıyla “Magellan Boğazının” fırtınalı ve tehlikeli sularını aştıktan sonra, öteki tarafta ki sakin okyanusu görünce, buraya “sakin deniz” anlamına gelen “Pasifik Okyanusu” adını vermiştir.
Norveç’teki Narvik ve Bergen, Rusya Federasyonundaki Arhangelsk ve Vladivostok ile İngiltere’deki Hull ve Grimsby liman şehirlerinin gelişmesinde balıkçılık önemli rol oynamıştır.
Bir ton şeker elde etmek için 40–50 ton, bir ton kâğıt üretebilmek için 170 ton, bir ton çelik elde etmek için ( soğutma suyu olarak ) 300 bin ton, bir ton deriyi işlemek için 10 ton kullanma suyuna ihtiyaç vardır.
Dünyada sünger avcılığının en fazla olduğu bölgeler; Bahama Adaları, Florida Kıyıları, Avustralya’nın doğu kıyıları, Akdeniz de Sicilya, Korsika ve Sardunya adaları ile Ege adaları ve Bodrum kıyılarıdır.
Balinaların kafa kemiklerinden çıkarılan ispermeçet yağı, kozmetik ve ilaç endüstrisinde ( güzel kokan banyo sabunları, dudak rujları, krem ve merhemler gibi ) kullanılır.
Okaliptüs ağaçları çok su tükettiği için, bataklık bölgeleri kurutmada bu ağaçlardan yararlanılır. Yapraklarından ise “okaliptol” adlı mikrop öldürücü ilaç elde edilir.
Patates, mısır, domates ve tütün gibi tarım ürünleri Kızılderililerin insanlığa armağanıdır.
Kum çölleri, dünya karalarının % 14’ünü kaplar.
Eskimolar soğuktan korunmak için, vücutlarına hayvan yağı sürer ve kalın kürkler giyerler.
İspanyadaki Costa Brava; Vahşi kıyı, Costa Dorado ise Altın kıyı anlamına gelmektedir.
Mandalina, portakal ve limon kabuklarından kolonya ve esans üretiminde yararlanılır.
“Metre” yer boylamının dörtte birinin on milyonda biridir. XVI. Louis döneminde kararlaştırılan bu yeni uzunluk birimini doğru tanımlayabilme işi bir hayli zahmetle yapılmıştır. Çünkü bunun için boylamın bir kısmının ölçülmesi gerekmiştir. Gökbilimci J.B.Delambreda ile P.Mechain ikilisi, biri Fransadan diğeri İspanyadan hareket ederek, birkaç bin astronomik ve jeodezik gözlemde bulunmuş ve 7 yılın sonunda buluşmuşlardır. Böylece örnek metre “etalon” bulunmuştur.
Anadolu kelimesinin Yunanca “güneşin doğuşu, doğu memleketi” anlamındaki Anatolos’dan geldiği sanılmaktadır.
Cıva sıvı olarak bulunan tek metaldir.
Dünyanın en büyük teleskopu Kuzey Kafkasya’daki Zelenchkayada kurulmuş olup 600 santimlik aynaya sahiptir.
Genelde yıllık yağış miktarı 200 milimetreden az olan yerler çöl olarak nitelendirilir.
Yenilebilir yağların önemli bir kısmı; zeytin, ayçiçeği, soya, mısır, yerfıstığı, pamuk, kolza, hindistancevizi ve fındıktan elde edilir.
Kahve bitkisi, yıllık ortalama sıcaklığın 21°C olduğu ılıman iklimlerde yetiştirilebilir ve en iyi ürün deniz düzeyinden 600–2000 metre yükseklikteki ekim alanlarından alınır.
Tokyo ismi Japoncada “doğu başkenti” ( to=doğu, kyo=başkent ) anlamına gelmektedir.
Büyük Sahra Çölü 8.600.000 km²’ lik yüzölçümüyle ABD kadar yer kaplar. Sahra sözcüğü Arapçadaki “sahara” sözcüğünden gelme olup çöl anlamındadır.
Petrol kelimesi Latince “petra: kaya” ve “oleum: yağ” sözcüklerinden türemiştir.
Cam yapımında saf silisyum kumu kullanılır. Camda kullanılan demir ve bakır cama yeşil renk verirken, bakır oksit ve kobalt mavi, selenyum ve bakır oksit ise kırmızı renk verir. Türkiye’de cam yapımında kullanılan silisyum kumu Kapı dağ Yarımadası, İstanbul’un Karadeniz kıyıları, Yalova kıyıları ile Sinop Yarımadasından sağlanır.
Amerikan bağımsızlık savaşından sonra, 1790’da yeni başkentin Potomac Irmağı kıyısında kurulması benimsenmiş ve yer seçimi ABD’nin ilk başkanı George Washington’a bırakılmıştır. Kentin kuruluşunu denetleyen komisyon kente “Amerikan bağımsızlık savaşında oynadığı rolle ülkenin kurucusu olarak kabul edilen George Washington’un anısına” Washington ismini vermiştir. Böylece 1800 yılında federal yönetim Philadelphia’dan Washington’a taşınmıştır. Coğrafi açıdan kopuk ve uzak oluşu nedeniyle önceleri “yaban kent” olarak anılan Washington 1812’den sonra Amerika halkınca başkent olarak benimsenmiştir.
Yeni Zelanda ve Avustralya dünyanın en büyük yün üreticileri olup, dünyadaki toplam yün üretiminin % 40’ını karşılarlar.
Litosferdeki litho sözcüğü Yunancada “taş”, hidrosferdeki hidro sözcüğü ise Yunancada “su” anlamına gelmektedir.
Merinos koyunu dünyanın en kaliteli yününe sahip olup anavatanı İspanya’dır.
Kongo Nehri ve kollarını kapsadığı için Kongo ismi ile anılan ülkeye 1971 yılında “ırmak” anlamına gelen “nzadi” sözcüğünden gelme “Zaire” ismi verilmiştir.
Atlas Okyanusundaki Küçük Antil adalarına doğu-kuzeydoğu yönünden batı-güneybatı yönüne doğru sürekli esen alize rüzgârları nedeniyle “rüzgâr altı adaları” denir.
Pasifik Okyanusunda bulunanYeni Gine’ye, 1945’te buraya ayak basan İspanyol İnigo Ortiz de Retes, buradaki yerli halkı Afrika zencilerine benzettiğinden bu adaya Afrika kıtasındaki Gine’ye binaen, “Yeni Gine” ismini vermiştir.
Dünya yüzeyinin %12’si buzullarla kaplıdır.
“Tayland” sözcüğü Tayland dilinde özgür insanlar ülkesi anlamına gelmektedir.
Kristof Kolomb 1502 yılında Amerika kıtasına yaptığı son yolculuğunda Honduras’a “deniz derinlikleri” anlamına gelen ismi vermiştir.
Elverişli jeopolitik konumu nedeniyle Simon Bolivar Panamayı “evrenin kalbi” olarak nitelemiştir.
Üstünde bulunan kar ve buz örtüsünden dolayı, Antarktika “beyaz çöl” olarak bilinir.
400 kilometrelik uzunluğu ile Antarktika’daki Lambert Buzulu dünyadaki en uzun buzuldur.
Tasmanya ve Tasman Denizinin ismi yöreyi keşfeden Hollandalı denizci “Abel Tasman”dan gelmektedir
Kuzey kutup dairesi üzerinde kalan bölgeye “arktika” denir.
Avustralya, Yeni Zelanda ve Pasifik Okyanusundaki çok sayıda adadan oluşan kıtaya “Okyanusya” denir.
Avrupalıların Brezilya toprakları ile tanışması tesadüfen olmuştur. Portekizli denizci Alvares Cabral, yelkenli gemileriyle Ümit Burnunu dolaşıp Hindistan’a gitmeyi amaçlarken rüzgârsız Gine Körfezine girmemek için, gerektiğinden fazla batıya açılınca, Brezilya kıyılarına ulaşmıştır. Portekiz hemen bu topraklar üzerinde hak iddia ederek buraya “Terra da Santa Cruz=kutsal haç toprakları” ismini vermiştir. Brezilya ismi ise daha sonraları, bu bölgede çok rastlanan ve kırmızı boya yapımında kullanılan “pau-brasil” ağacından dolayı verilmiştir.
İspanyolcada ova-düzlük anlamına gelen “pampalar” Arjantinde 760.000 km²’lik bir alan kaplar ki bu Türkiye’nin yüzölçümüne yakındır. Geniş, serin, sulak ve ağaçsız olan pampalar hayvancılık için uygun ortam oluştururlar.
Aborjinlerin gölgeli yer anlamına gelen uluru ismini verdikleri Ayers Kayası Avustralya’nın simgelerinden biridir. 384 metrelik yüksekliği ve 3,6 kilometrelik uzunluğu ile dünyanın tek blok halindeki en büyük kayasıdır. Ayers Kayası Aborjinlerce kutsal kabul edildiğinden tırmanmak günah sayılmaktadır.
Venezüella adı İspanyolca küçük Venedik anlamına gelir. Petrol üretiminde çalışmak üzere aldığı yoğun göç nedeniyle “göçmenler ülkesi” olarak bilinir.
Surinam adını 14. yüzyıla kadar bu topraklarda yaşayan “surinenlerden” almıştır. Hollanda 1667 yılında sömürgesi durumundaki New Amsterdam’ı ( bugünkü New York şehrini ) İngiltere’ye vererek karşılığında Surinam’ı almıştır.
Anayurdu Amerikanın tropikal kesimleri olan kapok ağacının liflerinden; yatak, yorgan, uyku tulumu, yastık ve can simidi yapılır.
1549 yılından 1763 yılına kadar Brezilya’nın başkenti eski ismi Bahia olan Atlas Okyanusu kıyısındaki Salvador’du
Macellan dünya çevresindeki turunda Amerika kıtasının güneyinden geçerek Hindistan’a varmaya çalışırken geçtikleri boğaza ateş ülkesi anlamına gelen “tierra del fuego” ismini vermiştir. Çünkü bu soğuk bölgenin insanları bazen ısınmak, bazen de balıkları çekmek için kıyı boyunca ateş yakıyordu.
Kızıl Erik M.S 985’te ( Kristof Kolomb’dan 500 yıl önce ) buzlarla kaplı bir karanın en güney noktasına ulaşmış ve buraya göçmenleri kolaylıkla çekebilmek için Norveç dilinde yeşil anlamına gelen “Greenland” adını koymuştur. Bu isim daha sonraları Grönland’a dönüşmüştür.
Palmiye yapraklarındaki liflerden sicim, kurutulmuş yapraklarından hasır yaygı, paravana yapılır. Yapraklarının arasındaki kalın damardan sepet örülür. Tomurcukları çok lezzetli sebze yerine geçer. Özsuyundan palmiye şarabı, meyvesinden palmiye yağı, çekirdeğinden ise sabun elde edilir.
Dünyada en fazla kara komşusuna sahip ülkeler şunlardır; Çin ve Rusya Federasyonu 14, Brezilya 10, Kongo, Sudan ve Almanya 9, Türkiye, Avusturya, Fransa, Zambiya ve Tanzanya ise 8 ülke ile kara sınırı komşusudur.
Bolivya, ismini aslında bir İspanyol olan ve Ekvador, Bolivya, Kolombiya, Panama, Peru ve Venezüella gibi ülkelerin bağımsızlık savaşında önderlik yapan Venezüellalı Simon Bolivar’dan almıştır.
Ekvator çizgisi; Ekvador, Kolombiya, Brezilya, Gabon, Kongo, Uganda, Kenya, Somali, Maldivler, Endonezya ve Kiribati gibi ülkelerin topraklarından geçer.
Başlangıç meridyeni; İngiltere, Fransa, İspanya, Cezayir, Mali, Burkino Faso, Gana ve Togo gibi ülkelerin topraklarından geçer.
“Cezayir” Arapçada ada demektir. İsmini Akdeniz’deki küçük bir adadan almıştır
Fas, Cezayir ve Tunus’a Afrika kıtasının batısında yer almaları nedeniyle “mağrip=günbatısı” ülkeleri denir.
Kosta Rica, İspanyolcada “zengin kıyı” anlamına gelmektedir.
Guatemala, Aztek dilinde “ağaçlar ülkesi” anlamına gelmektedir.
Brezilyanın doğu kesimindeki kurak iç bölgelerde seyrek, bodur, kuraklığa dayanıklı ve dikenli yapılarıyla belirginleşen fundalıklara sahip bitki örtüsüne “caatinga=beyaz ormanlar” adı verilir.
Gittikçe düşen bir atmosfer basıncı, rüzgâr ve çoğu kez de yağmur geldiğine işarettir. Artış gösteren bir atmosfer basıncı ise güzel bir havanın geleceğine işarettir.
Dünyada ilk petrol kuyusu 1859’da ABD’nin Pensilviana eyaletindeki Titusville’de açılmıştır. Bu kuyuda bir günde 25 varil petrol ( 1 varil=185 litre ) elde ediliyordu.
Gözlük camı; kum, bor trioksit, potas, demir ve soda, pencere camı; kum, soda, kireç, magnezyum oksit, alüminyum oksit, şişe camı; kum, soda, kireç, alüminyum oksit, kristal cam; kum, kurşun oksit ve sodadan yapılır.
Amonyak, kok kömürü, katran, ilaçlar, boyalar, patlayıcı maddeler, parfümler, antiseptikler ve plastikler taşkömüründen elde edilir.
Kanguru isminin Avustralya’ya ilk ayak basan beyazların bu zıplayan hayvanı gördüklerinde yerlilere; nedir bu hayvan? diye sormaları ve yerlilerin “kangaroo = ne dediğini anlamıyorum!” cevabını vermelerinden geldiği sanılmaktadır.
Belçika ( Be ), Nederland = Hollanda ( Ne ), ve Lüksemburg ( Lüks ) gibi ülkelerin üçü “ Benelüks ülkeleri” olarak nitelendirilir.
Lös; Almanca “lose = gevşek” anlamındadır. Çok küçük mil tanelerinden meydana gelen soluk, sarı renkli toprak çöllerde ( 23° - 55° ) yaygın olarak görülür.
“Mangrov” tropikal kuşakta, güçlü gelgitlere açık koy, delta ve lagün gibi tatlı ve tuzlu suların birbirine karıştığı bataklıklarda görülen sık ormanlara verilen isimdir.
Fayansı ilk yapanlar Babillilerdir. Ortaçağda Araplar fayans yapma tekniğini Avrupa’ya taşımışlardır. Özellikle İtalya’da büyük ilgi gören fayans özellikle 1400’lü yıllarda en büyük üretim merkezi olan “Faenza”nın adıyla anılır olmuştur.
Blue jeanı 1873’te batıyı keşfe çıkan Oscar Lewis Strauss bulmuştur. Bu pantolonlar başlangıçta çadır bezi diye bilinen mavi ketenden hazırlanıyordu. Jean sözcüğü ( cin ) ilk kez 1967’de kullanılmıştır ve bu isim Cenova’dan gelmektedir. Çünkü bu pamuklu kumaş Cenova’da dokunmaktaydı.
Haşhaş ismi, Hasan Sabah’tan gelmektedir. Haşhaşin = haşhaşçılar mezhebinin kurucusu olan Hasan Sabah haşhaş sakızı, afyonun insan iradesini nasıl zayıflattığını görmüş ve mezhebine girenlere haşhaş vererek çeşitli cinayetler işlettirmiştir.
Karabiberin en çok üretildiği yerler; Hindistan, Malezya ve Endonezya’dır.
1847’de İngiliz Mercer, pamuk ipliğini bir sudkostik eriyiğinin içine batırarak yeni bir iplik elde etti ve bu yeni ipliğe “ merserize” adını verdi.
1822 yılında Fransız mineraloji uzmanı Pierre Berthier, Provanca bölgesinin “ baux” kentinde bir maden bularak buna “boksit” adını vermiştir. 1854’te Fransız kimyacı Saint- Claire Devill bu madeni klorürle indirgeyerek asıl alüminyumu elde etti.
Pamuk bitkisinin gelişip ürün vermesi için 200 gün, mısır bitkisinin gelişip ürün vermesi için ise 150 gün sıcaklığın O°C’nin üzerinde olması gerekir.
Bir bölgede günlük en yüksek sıcaklığın 30°C’nin üzerine çıktığı gün “tropik gün”, günlük en yüksek sıcaklığın 25°C’nin üzerine çıktığı gün “yaz günü”, günlük en düşük sıcaklığın 0°C’nin üstüne hiç çıkmadığı gün ise “ kış” günü olarak kabul edilir.
Çernezyom, Rus dilinde çern = kara renkli, ezyom = toprak sözcüklerinden gelmedir.Uzun boylu çayır bitki örtüsü altında oluşan koyu renkli toprak organik madde bakımından oldukça zengindir.
1998 yılına kadar Everest zirvesine çıkmaya çalışan 918 kişiden 146’sı ölmüştür.
Atmosfer sözcüğü Yunanca “atmos = nefes, sphere = küre” kelimelerinden gelmektedir.
Atmosferdeki havanın 1 cm²’lik yüzeye yaptığı basınç 760 mm.lik cıva sütunun ağırlığına eşit olup, 1033 gr.dır. Dolayısıyla tüm atmosferin ağırlığı 5,1 trilyon kilogramdır.
Güneşten yeryüzüne gelen enerjinin;
% 25’i bulutlar ve atmosferce geriye yansıtılır.
% 25’i dağılmaya ( difüzyona ) uğrar.
% 15’i atmosfer tarafından emilir.
% 8’i yerden geriye yansıtılır.
% 27’si ise yeryüzünü ısıtır.
Her yıl 1 milyar ton Afrika toprağı Atlas Okyanusunu geçerek Amerika kıtasına ulaşır. Bu toz ve toprak Amerika’ya, Karayip’lere ve Amazon Havzasına, Bahama Adalarına zengin tortular taşır. Zengin mineral ve besin taşıyan bu topraklar; bünyesinde böcek, mikro organizmalar ve mantar barındırdığından tarım topraklarının verimli hale gelmesinde etkilidir.
Macaristan’ın başkenti Budapeşte iki bölümden oluşur. Tuna Nehrinin iki yakasında kurulan Budapeşte’nin ilk çekirdeği olan Buda ortaçağda Tuna Nehrinin batı kıyısına kurulmuştur. Bu kesimde tarihi eserler ve konutlar bulunur. Daha sonraları Tuna Nehrinin doğu kıyısına kurulan Peşte ise ticari, kültürel ve idari merkez özelliğindedir.
Mississipi, Kızılderili dilinde “büyük su, suların atası anlamına” gelmektedir.
Liberya ismi “özgür olanların ülkesi” anlamına gelmektedir.
Başkent Addis Ababa Etiyopya dilinde “yeni çiçek” anlamına gelmektedir.
Deniz seviyesinden 2500 metre yükseklikte kurulan Addis Ababa, Afrika kıtasının en yüksekte kurulan kentidir.
Sudan’ın ismi Arapçada “siyahlar ülkesi” anlamındaki bilad el-sudan’dan gelmektedir.
Kenya’nın başkenti Nairobi ismini Masailerin Enkare Nairobi dedikleri bir su kaynağından alır ve yerli dilinde “soğuk su” anlamına gelir.
Casablanca ismi İspanyolcada “beyaz ev” anlamına gelmektedir.
Botswana ismini ülkede kalabalık bir topluluk olan Botswana kabilesinden almıştır.
Kalahari çölü “kum dünyası” ya da “susuz ülke” olarak bilinir. Çölde ot toplulukları ve ağaçlıklar bulunur.
Kuveyt arapçada “korunmuş kent, kale” anlamına gelmektedir.
Japonya yani “Nippon” Japonca dilinde, güneşin doğduğu ülke anlamına gelmektedir.
Madagaskar’da 150.000 hayvan ve bitki türü yalnızca bu ülkeye ait endemik türdür.
Moldova’nın ismi Romanya’da bulunan Moldova ırmağından gelmektedir.
İspanyollar Venezüella’ya su üstündeki evlerden dolayı bu ülkeye “küçük Venedik” anlamına gelen Venezüella ismini vermişlerdir.
Tuna Nehri Avusturya’nın başkenti viyana, Slovakya’nın başkenti Bratislava, Macaristan’ın başkenti Budapeşte ile Yugoslavya’nın başkenti Belgrad’dan geçer.
Dünyanın en büyük ticari gemi filos | | | |
